Urlop ojcowski - komu przysługuje i jak go otrzymać

Urlop ojcowski to jeden z przywilejów pracowniczych wynikających z Kodeksu pracy, dzięki któremu świeżo upieczeni tatusiowie mogą spędzić czas ze swoimi dziećmi. Dowiedz się, kiedy dokładnie przysługuje Ci płatny urlop ojcowski, w jakim wymiarze i dlaczego nie należy go mylić z urlopem tacierzyńskim.

Urlop ojcowski - komu przysługuje i jak go otrzymać
Kiedy i w jakim wymiarze przysługuje urlop ojcowski?

Ojciec dziecka ma możliwość skorzystania z różnego rodzaju płatnych urlopów pozwalających mu na opiekę nad dziećmi. Jednym z nich jest urlop ojcowski, który został wprowadzony do polskiego Kodeksu pracy stosunkowo niedawno, bo w 2010 roku. Pomysł wprowadzenia 2-tygodniowego urlopu dla świeżo upieczonych ojców okazał się strzałem w dziesiątkę, ponieważ z każdym rokiem rośnie liczba osób, które decydują się z niego skorzystać.

Poniżej tłumaczymy, ile urlopu ojcowskiego można dostać, kiedy i komu on przysługuje, a także czym się różni od urlopu tacierzyńskiego.

Komu przysługuje urlop ojcowski?

Z urlopu ojcowskiego skorzystać może pracownik – ojciec, który jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, mianowania, powołania, wyboru, spółdzielczej umowy o pracę i któremu w trakcie trwania stosunku pracy urodziło się dziecko.

Prawo do urlopu ojcowskiego nie przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umów cywilnoprawnych, czyli umowy zlecenia lub o dzieło.

Urlop przysługuje zarówno biologicznemu ojcu, jak i ojcu, który przysposobił dziecko. Można z niego skorzystać przez 24 miesiące od urodzenia się dziecka – potem prawo do urlopu przepada. Niestety w związku z niewykorzystaniem urlopu ojcowskiego w ustawowym terminie, pracownikowi nie przysługuje z tego tytułu żaden ekwiwalent pieniężny.

W przypadku przysposobienia dziecka maksymalny termin na wykorzystanie urlopu wynosi 24 miesiące do dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu, pod warunkiem, że dziecko nie ukończyło 7 roku życia (lub 10 roku życia, jeśli korzysta ono z odroczenia obowiązku szkolnego).

Należy pamiętać, że z urlopu ojcowskiego mogą skorzystać tylko te osoby, które faktycznie wychowują dziecko. Oznacza to, że do urlopu nie mają prawa np. panowie pozbawieni praw ojcowskich.

Wniosek o urlop ojcowski

Aby uzyskać urlop, trzeba złożyć wniosek do pracodawcy. Urlop ojcowski udzielany jest na pisemny wniosek pracownika-ojca wychowującego dziecko. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić prawidłowo złożony wniosek – jeśli tego nie zrobi, czyli odmówi udzielenia urlopu ojcowskiego, narazi się na konsekwencje w postaci np. kary grzywny z tytułu popełnionego wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym.

Wniosek należy złożyć w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Do wniosku, który powinien zawierać imię i nazwisko pracownika oraz wskazanie okresu, na który ma być udzielony ten urlop albo jego część, dołącza się ponadto:

  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów,
  • kopię prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu dziecka, w przypadku gdy wniosek dotyczy udzielenia urlopu ojcowskiego albo jego części na dziecko przysposobione,
  • oświadczenie pracownika-ojca wychowującego dziecko, czy korzystał z urlopu ojcowskiego albo jego części,
  • kopię prawomocnej decyzji o odroczeniu obowiązku szkolnego, w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka, wobec którego podjęto taką decyzję.

Do wniosku nie jest natomiast potrzebny akt ślubu. Warto w ogóle pamiętać, że aby skorzystać z prawa do urlopu ojcowskiego, pracownik nie musi pozostawać w związku małżeńskim z matką dziecka (może być również z nią rozwiedziony).

Na prawo do urlopu ojcowskiego nie ma też wpływu to, czy matka dziecka przebywa akurat na urlopie macierzyńskim.

Wymiar urlopu ojcowskiego oraz wynagrodzenie

Jeśli chodzi o to, ile przysługuje urlopu ojcowskiego, to jego wymiar jest stały i wynosi 14 dni kalendarzowych. Urlop może być jednak wykorzystany jednorazowo lub w dwóch częściach, przy czym żadna z nich nie może być krótsza niż tydzień (7 dni kalendarzowych). Niestety do tych 14 dni kalendarzowych wlicza się weekendy, a także inne dni ustawowo wolne od pracy.

Co więcej, wymiar urlopu ojcowskiego nie zależy od liczby urodzonych dzieci (urlop macierzyński jest na przykład zwiększany w przypadku większej liczby dzieci). Bez względu więc na to, czy urodzi się jedno dziecko, czy bliźnięta, czy trojaczki, ojcu przysługuje niezmiennie 14 dni kalendarzowych urlopu ojcowskiego.

Urlop zapewnia ojcu dziecka 100% średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy (pensja ma zatem tę samą wysokość, jak gdyby ojciec normalnie pracował), jednakże niewykorzystany w odpowiednim momencie – przepada. Otrzymywane w czasie trwania urlopu ojcowskiego świadczenie nie jest jednak wynagrodzeniem – jest to tzw. zasiłek na warunkach zasiłku macierzyńskiego.

Dowiedz się więcej: Zasiłki – wszystko o świadczeniach w Polsce >>

Ochrona pracownika przebywającego na urlopie ojcowskim

Ponieważ z urlopu ojcowskiego korzystają osoby zatrudnione na podstawie umów o pracę, przysługuje im w trakcie takiego urlopu pełna ochrona wynikająca z przepisów Kodeksu pracy. W szczególności ochrona ta polega na:

  • braku możliwości rozwiązania lub wypowiedzenia umowy z pracownikiem w czasie trwania urlopu ojcowskiego bez wypowiedzenia,
  • gwarancji powrotu po zakończeniu urlopu na wcześniej pełnione stanowisko lub stanowisko równorzędne,
  • gwarancji otrzymywania po powrocie z urlopu tego samego wynagrodzenia co wcześniej.

Warto o tych prawach pamiętać, ponieważ wciąż zdarzają się pracodawcy, którzy ich nie przestrzegają.

Urlop ojcowski a urlop tacierzynśki

Urlop ojcowski jest często mylony z urlopem tacierzyńskim, choć są to dwa różne rodzaje uprawnień pracowniczych. Oba przysługują pracownikom zatrudnionym na podstawie umów o pracę.

Kodeks pracy wyraźnie mówi jednak tylko o urlopie ojcowskim, natomiast pojęcia urlopu tacierzyńskiego w nim nie znajdziemy. Jest to bowiem potoczna nazwa dla urlopu macierzyńskiego (lub rodzicielskiego), z którego po prostu korzysta ojciec, a nie matka.

Urlop tacierzyński udzielany jest ojcu pod warunkiem częściowej rezygnacji z urlopu macierzyńskiego przez matkę dziecka (ze wszystkich 20 tygodni urlopu macierzyńskiego kobieta ma obowiązek wykorzystać 14 tygodni, dopiero pozostałe 6 tygodni może przekazać ojcu).

Z kolei urlop ojcowski trwający 14 dni kalendarzowych jest dodatkowym uprawnieniem, z którego może skorzystać ojciec jako pracownik bez względu na to, czy matka korzysta z urlopu macierzyńskiego, czy nie.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Hintigo Hintigo [+ info]

HINTIGO to źródło najlepszych rozwiązań, porad i inspiracji, pozwalających szybko i skutecznie rozwiązać problemy życia codziennego. Wierzymy, że podejmowanie decyzji staje się łatwiejsze kiedy dysponujemy kompletnymi i rzetelnymi informacjami. Pragniemy, aby każdy użytkownik odwiedzający nasz portal znalazł dokładnie to, czego w danym momencie poszukuje - odpowiedzi na pytanie, porady, instrukcji, przewodnika.

Zobacz również