Zasiłek chorobowy - komu przysługuje i jak go uzyskać?

Zasiłek chorobowy możemy otrzymać, gdy z powodu choroby nie jesteśmy zdolni do pracy. Dowiedz się, czy spełniasz warunki, by móc z niego skorzystać!

 
Zasiłek chorobowy - komu przysługuje i jak go uzyskać?
Zasiłek chorobowy - kiedy możemy ubiegać się o to świadczenie? / źródło zdjęcia: Getty Images / noipornpan

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem wypłacanym osobom, które są czasowo niezdolne do pracy z powodu choroby. Prawo do tego zasiłku mają również kobiety w ciąży oraz osoby, które uległy wypadkowi w drodze do pracy.

Poniżej wyjaśniamy, jak dokładnie działa zasiłek chorobowy, komu i w jakich sytuacjach przysługuje, w jakiej wysokości i przez kogo jest wypłacany, a także czy na takie świadczenie możemy liczyć po ustaniu zatrudnienia.

Zasiłek chorobowy – najważniejsze informacje o świadczeniu

Zasiłek chorobowy to świadczenie, które przysługuje osobom ubezpieczonym w ZUS, a dokładnie objętym ubezpieczeniem chorobowym – obowiązkowym lub dobrowolnym.

Świadczenie to wypłacane jest przez ZUS z ubezpieczenia chorobowego w sytuacji, gdy ubezpieczony nie jest zdolny do wykonywania pracy z powodu choroby (dotyczy to również kobiet w ciąży). Może być ono jednak wypłacane także z ubezpieczenia wypadkowego, gdy dotyczy niezdolności do pracy z powodu wypadku, który wydarzył się w drodze do lub z pracy, albo z powodu choroby zawodowej.

Zasady jego przyznawania i wypłacania reguluje Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, której pełną treść znaleźć można tutaj.

Dowiedz się więcej: Zasiłki – wszystko o świadczeniach w Polsce

Zasiłek a wynagrodzenie chorobowe – czyli kto nam płaci za L4

Podstawą do otrzymania świadczenia chorobowego jest zwolnienie lekarskie potocznie zwane L4, a tak naprawdę wystawiane przez lekarza na urzędowym druku ZUS ZLA (od 1 grudnia 2018 roku druki papierowe zostały zastąpione formą elektroniczną). Świadczenie chorobowe może być wypłacane pracownikowi niezdolnemu do pracy albo przez pracodawcę, albo przez ZUS.

  • Wynagrodzenie chorobowe – wypłacane jest przez pracodawcę wyłącznie przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy pracownika w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracowników w wieku powyżej 50 lat – przez 14 dni w roku,
  • zasiłek chorobowy – wypłacany jest przez ZUS w przypadku, gdy okres niezdolności do pracy pracownika przekroczy ww. 33 lub 14 dni.

O zasiłku chorobowym powinniśmy więc mówić w przypadku, gdy jest on wypłacany przez ZUS.

Dowiedz się więcej: Kto wypłaca zasiłek chorobowy?

Zasiłek chorobowy przysługuje nam, gdy z powodu choroby jesteśmy niezdolni do pracy

źródło zdjęcia: Getty Images / Zinkevych

Kiedy nabywamy prawo do zasiłku chorobowego?

Ogólna zasada brzmi, że prawo do zasiłku przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym i to zarówno tym obowiązkowym, jak i dobrowolnym. Jednak możliwość otrzymania świadczenia wymaga spełnienia dodatkowych wymagań. Uporządkujmy zatem te informacje.

Kto ma prawo ubiegać się o zasiłek chorobowy z ZUS?

Najważniejszym warunkiem, jaki musimy spełnić, by skorzystać z zasiłku chorobowego, jest bycie objętym ubezpieczeniem chorobowym w ZUS.

W praktyce obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym są objęci przede wszystkim pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, ale też np. członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych, czy osoby odbywające zamiast służby wojskowej służbę zastępczą.

Z kolei dobrowolnym ubezpieczeniem mogą być objęci m.in.:

Kiedy możemy skorzystać z prawa do zasiłku?

Objęcie ubezpieczeniem chorobowym z ZUS to dopiero połowa sukcesu, jeśli chodzi o możliwość skorzystania z zasiłku chorobowego. Musimy jeszcze spełnić warunek dotyczący odpowiedniego okresu ubezpieczenia, czyli okresu, kiedy odprowadzana była składka chorobowa. Świadczenie będzie nam wypłacone w sytuacji:

  • w przypadku ubezpieczenia obowiązkowego – gdy będziemy objęci ubezpieczeniem chorobowym nieprzerwanie od co najmniej 30 dni,
  • w przypadku ubezpieczenia dobrowolnego – gdy będziemy objęci ubezpieczeniem chorobowym nieprzerwanie od co najmniej 90 dni.

Warto jednak pamiętać, że do powyższych „nieprzerwanych okresów ubezpieczenia” wlicza się także przerwy, jeśli nie były większe niż 30 dni, albo gdy były spowodowane m.in. urlopem bezpłatnym lub wychowawczym.

Wyjątki od powyższej reguły

Niektóre osoby mogą jednak skorzystać z zasiłku chorobowego od razu, czyli bez przestrzegania tzw. okresów wyczekiwania – są to między innymi:

  • osoby objęte ubezpieczeniem, które uległy wypadkowi w drodze do lub z pracy,
  • absolwenci szkół i szkół wyższych, którzy po ich ukończeniu (lub otrzymaniu dyplomu) w ciągu 90 dni zostali objęci obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym,
  • osoby ubezpieczone, które w swoim życiu były objęte ubezpieczeniem obowiązkowym przez co najmniej 10 lat.

A kto na pewno nie może skorzystać z zasiłku chorobowego?

Aby nie było żadnych wątpliwości, przepisy wyraźnie wymieniają także te osoby, którym prawo do zasiłku chorobowego nie przysługuje. Są to między innymi:

  • osoby, które przedstawiły sfałszowane zaświadczenie od lekarza,
  • osoby, które pomimo zwolnienia wykonywały inną pracę zarobkową, co zostało stwierdzone podczas kontroli (ZUS jako płatnik świadczenia ma prawo sprawdzić, czy rzeczywiście jesteśmy niezdolni do pracy podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim),
  • osoby, które otrzymały zwolnienie lekarskie podczas przebywania na urlopie bezpłatnym lub wychowawczym,
  • osoby, które pomimo choroby zachowują prawo do wynagrodzenia za pracę według przepisów szczególnych.

Jak uzyskać zasiłek chorobowy i ile on wynosi?

Podstawą wypłaty zasiłku z ZUS jest wystawiane przez lekarza zwolnienie, które od 1 grudnia 2018 roku ma formę wyłącznie elektroniczną. Musi ono trafić do ZUS wraz z dodatkowym dokumentem – zaświadczeniem płatnika składek. Przykładowo, nasz pracodawca musi dostarczyć druk ZUS Z-3, a osoby prowadzące działalność gospodarczą druk ZUS Z-3b.

Szczególne wymagania formalne dotyczą:

  • osób ubiegających się o zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego – muszą dostarczyć do ZUS kartę wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
  • osób ubiegających się o zasiłek po ustaniu ubezpieczenia – niezbędne jest złożenie dodatkowego druku Z-10.

Dowiedz się więcej: Ile czasu ma ZUS na wypłatę zasiłku chorobowego?

Wysokość zasiłku

Wysokość świadczenia wyliczana jest na podstawie naszego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z okresu ostatnich 12 miesięcy. Jako pracownicy otrzymamy zasiłek w wysokości 80% podstawy wymiaru lub 70% za okres pobytu w szpitalu. Na 100% podstawy mogą liczyć natomiast między innymi kobiety w ciąży oraz osoby otrzymujące zasiłek z tytułu wypadku.

Maksymalny okres zasiłkowy

Pamiętajmy, że zasiłek chorobowy możemy pobierać w ciągu roku przez maksymalnie 182 dni – wyjątkiem są kobiety w ciąży oraz osoby chore na gruźlice, dla których ten okres wynosi 270 dni.

Dowiedz się więcej: Jak wyliczyć chorobowe?

Aby dostać zasiłek chorobowy, należy dopełnić prostych formalności

źródło zdjęcia: Getty Images / mediaphotos

Szczególne przypadki: ciąża oraz okres po ustaniu zatrudnienia

Zasiłek chorobowy przysługuje na nieco innych zasadach kobietom w ciąży oraz po ustaniu zatrudnienia.

Zasiłek chorobowy w ciąży

Kobiecie w ciąży przysługuje aż 270 dni zwolnienia lekarskiego, czyli dokładnie tyle, ile trwa ciąża. Ważne jest to, że zwolnienie może być wypisane z powodu każdej choroby, a nie tylko tej związanej z ciążą.

Przez cały czas przebywania na L4 kobiecie w ciąży przysługuje 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego – w ciągu pierwszych 33 dni choroby świadczenie wypłaca kobiecie pracodawca, potem wypłacany jest zasiłek chorobowy z ZUS (od 34 dnia).

Dowiedz się więcej: Urlop macierzyński przed porodem – czy to możliwe?

Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia

Z założenia zasiłek chorobowy przysługuje osobom ubezpieczonym z tytułu ich niezdolności do pracy z powodu choroby. Na pierwszy rzut oka wydaje się więc, że prawo do świadczenia wygasa wraz z ustaniem zatrudnienia. Nic bardziej mylnego!

W niektórych przypadkach będziemy mogli skorzystać z zasiłku chorobowego także po tym, jak przestanie obowiązywać nasza umowa o pracę. W tym celu muszą być jednak spełnione 2 warunki:

  • nasza niezdolność do pracy trwała bez przerwy przez 30 dni,
  • nasza niezdolność do pracy powstała nie później niż 14 dni przed ustaniem tytułu do ubezpieczenia chorobowego, a więc np. umowy o pracę (wyjątkiem są choroby zakaźne – w ich przypadku okres ten wynosi 3 miesiące).

Od powyższej reguły są wyjątki – ZUS nie wypłaci zasiłku chorobowego między innymi osobom mającym ustalone prawo do emerytury bądź renty, uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych lub prawo do świadczeń przedemerytalnych. Zasiłku nie otrzymamy również w przypadku, gdy:

  • podjęliśmy pracę lub działalność zarobkową, które stanowią tytuł do objęcia ubezpieczeniem chorobowym (dobrowolnym lub obowiązkowym),
  • nie uzyskaliśmy prawa do zasiłku chorobowego ze względu na zbyt krótki okres ubezpieczenia,
  • w pełni wykorzystaliśmy okres pobierania zasiłku (182 lub 270 dni).

Opisane przez nas zasady korzystania z zasiłku chorobowego z ZUS wydają się dość skomplikowane. Rzeczywiście ustawodawca przewidział bardzo wiele kruczków i warunków, jakie musimy spełnić, by otrzymać świadczenie. W razie wątpliwości dotyczących interpretacji przepisów zawsze możemy zwrócić się bezpośrednio do ZUS z prośbą o ich wyjaśnienie. Z instytucją tą możemy się skontaktować osobiście w placówce, telefonicznie, a także drogą elektroniczną – lista dostępnych możliwości kontaktu dostępna jest na oficjalnej stronie ZUS.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Katarzyna Zet Katarzyna Zet [+ info]

Ekonomistka z wykształcenia, która na co dzień także zawodowo związana jest z branżą finansową. Od kilku lat zajmuje się także pisaniem poradników i artykułów przybliżających ludziom skomplikowany świat finansów m.in. w serwisie Pozyczasz.pl. W wolnych chwilach uwielbia jeździć na rowerze i słuchać audiobooków. Jej największą pasją są jednak podróże, z których zawsze przywozi mnóstwo pięknych wspomnień i zdjęć.

Zobacz również