Jakie wady i zalety ma umowa o pracę?

Większość z nas dąży do zapewnienia sobie stabilizacji finansowej poprzez zatrudnienie na umowę o pracę. Czy ten rodzaj zatrudnienia rzeczywiście gwarantuje nam największe bezpieczeństwo? Sprawdź wszystkie wady i zalety umowy o pracę.

 
Jakie wady i zalety ma umowa o pracę?
Czy umowa o pracę ma w ogóle jakieś wady?

Jedna z najbardziej pożądanych form zatrudnienia w Polsce, poszukiwana przez wszystkich pracowników i unikana przez niektórych pracodawców. Umowa o pracę, jak każda inna, ma swoje dobre i złe strony. W tym artykule postaramy się je wymienić – tak z perspektywy pracownika, jak i pracodawcy. Zapraszamy do lektury artykułu wady i zalety umowy o pracę.

Umowa o pracę a perspektywa pracownika

Na początek przyjrzyjmy się umowie o pracę z perspektywy pracownika. Mówi się, że to właśnie taka forma zatrudnienia jest dla niego najlepsza – poniżej omawiamy wszystkie przywileje i zalety umowy o pracę (a także jej nieliczne wady) z punktu widzenia pracownika.

Zalety umowy o pracę

Świadczenia ZUS

Pracownik zatrudniony w oparciu o umowę o pracę przez cały okres trwania umowy jest ubezpieczony w ZUS. Pracodawca ma obowiązek opłacania za niego następujących, obligatoryjnych składek:

  • zdrowotnej – uprawniającej do dostępu do opieki medycznej w ramach NFZ,
  • chorobowej – pozwalającej na pobieranie świadczeń pieniężnych w czasie choroby (tzw. chorobowego, czyli L4) i macierzyństwa (rocznego urlopu macierzyńskiego),
  • wypadkowej – umożliwiającej otrzymywanie zadośćuczynienia finansowego w przypadku czasowej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową,
  • rentowej – uprawniającej do ewentualnego pobierania renty inwalidzkiej w przyszłości,
  • emerytalnej – pozwalającej na uzbieranie kapitału na rzecz przyszłej emerytury.

Pracownik na umowie zlecenie czy o dzieło nie podlega wszystkim wymienionym wyżej ubezpieczeniom. Tym samym, w przypadku choroby nie może liczyć na ekwiwalent za nieobecność w pracy, a w razie przejścia w wiek emerytalny, praca z tytułu umowy o dzieło bądź zlecenia nie będzie powiększała wymiaru jego emerytury. Pełne ubezpieczenie w ZUS można więc uznać za kluczową zaletę takiej umowy.

Dowiedz się więcej: Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne ZUS – to musisz wiedzieć >>

Korzyści z Kodeksu Pracy

Pracownik na umowie o pracę podlega przepisom Kodeksu Pracy. Można w nim znaleźć bardzo szczegółowe zapisy dotyczące rozmaitych praw i przywilejów pracowniczych, które często zaliczane są do zalet takiej formy zatrudnienia. Są to kolejno:

  • prawo do urlopu wypoczynkowego

Każdemu pracownikowi przysługuje w ciągu roku od 20 do 26 pełnopłatnych dni wolnych od pracy nazywanych urlopem wypoczynkowym.

Warto zaznaczyć, że z trzech ze wszystkich dni może skorzystać „na żądanie” tj. bez tłumaczenia się, w dowolnym momencie. W przypadku nie wykorzystania urlopu rocznego może otrzymać za niego ekwiwalent. Można dodać też, że poza płatnym urlopem wypoczynkowym, pracownikowi przysługuje prawo do urlopu bezpłatnego.

Dowiedz się więcej: Urlopy pracownicze – wszystko co musisz wiedzieć >>

  • prawa dla rodziców

Dodatkowe przywileje z tytułu umowy o pracę otrzymuje zatrudniony w oparciu o nią rodzic.

Szczególnie matka może korzystać między innymi z przerw na karmienie piersią, preferencyjnej polityki urlopowej (np. urlopów macierzyńskich i wychowawczych) i tzw. zwolnień lekarskich na chorobę dziecka (maksymalny wymiar urlopu tego typu to 3 dni w roku).

Dowiedz się więcej: Urlop ojcowski – komu przysługuje i jak go otrzymać >>

  • okres wypowiedzenia

Zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę jest domniemanie pewne i stabilne. Pracownik na etacie może czuć się bezpiecznie, gdyż przy okazji ewentualnego zwolnienia, o ile nie zostanie wyrzucony z pracy w trybie dyscyplinarnym, obowiązuje go tzw. okres wypowiedzenia.

W jego trakcie pracownik może nadal wykonywać swoje obowiązki i otrzymywać wynagrodzenie za pracę, co więcej przysługują mu dwa lub trzy płatne dni wolne przeznaczone na poszukiwanie nowego zatrudnienia. Teoretycznie więc, osoba zatrudniona w oparciu o umowę o pracę nie spotka się z sytuacją, w której zostanie na przysłowiowym „lodzie”.

  • ochrona przed wypowiedzeniem

Stabilność zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę wynika również z innego aspektu, a mianowicie prawnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy w szczególnych przypadkach, w których zdarzało się to nagminnie w przeszłości.

Zgodnie z treścią aktualnych przepisów, pracodawca nie może wypowiedzieć pracownikowi umowy w trakcie zwolnienia lekarskiego, urlopu macierzyńskiego i wypoczynkowego, a także w czasie ciąży i w okresie przedemerytalnym.

Dowiedz się więcej: Zasiłek przedemerytalny – ile wynosi, kiedy i komu przysługuje? >>

  • ograniczona odpowiedzialność

W przypadku umów cywilnoprawnych często zdarza się, że zleceniobiorca lub wykonawca ponosi nieograniczoną odpowiedzialność materialną za wszystkie swoje czyny. Tymczasem, pracownik etatowy, w razie np. doprowadzenia do szkody przy pracy, nie może odpowiadać za nią kwotą większą aniżeli trzykrotność jego miesięcznego wynagrodzenia.

  • ochrona wynagrodzenia

Pracownik zatrudniony w oparciu o umowę o pracę podlega tzw. ochronie wynagrodzenia. Jego środków do życia nie są w stanie zająć w całości komornicy (jest to tzw. kwota wolna od zajęcia komorniczego) czy Urząd Skarbowy. Instytucje egzekucyjne muszą pozostawić pracownikowi etatowemu środki do życia.

Inne zalety umowy o pracę

  • łatwość pozyskiwania pożyczek i kredytów – w szczególności tych długoterminowych (np. hipotecznych) – na co pozwala w zasadzie tylko umowa na czas nieokreślony,
  • pewność wypłaty wynagrodzenia na czas – wynika z ewentualnych konsekwencji, które może ponieść pracodawca w przypadku opóźnień,
  • gwarancja otrzymania tzw. płacy minimalnej – chroniąca przed wyzyskiem (choć czasem jest sprytnie obchodzona np. praca na pół etatu oficjalnie, a realnie na cały etat).

Dowiedz się więcej: Najniższa krajowa – minimalne wynagrodzenie w Polsce >>

Wyżej wymienione w artykule zalety umowy o pracę wydają się bardzo atrakcyjne. Trudno sobie wyobrazić, że niektóre z nich mogą przerodzić się w pewnych przypadkach w wady. Jakie na przykład?

Umowa o pracę – wady

Okres wypowiedzenia

Gdy pracownik etatowy wypowie umowę o pracę za porozumieniem stron w celu zmiany jej na inną np. lepiej płatną, nadal obowiązuje go okres wypowiedzenia umowy u pracodawcy. Nawet jeśli więc otrzymał propozycję pacy „od zaraz”, nie może jej przyjąć, gdyż ma obowiązki względem dotychczasowego zakładu.

Może to być kłopotliwe szczególnie dla osób, które mają tendencję do częstych zmian pracy.

Dowiedz się więcej: Jak napisać wypowiedzenie umowy o pracę? >>

Świadczenia ZUS

Konieczność opłacania obligatoryjnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników przez pracodawcę sprawia, że jego koszty pracownicze rosną. Tym samym, choć poświęca na pracownika 3 tysiące złotych, to pensja zatrudnionego wynosi np. niewiele ponad 2 tysiące.

Z pewnością, gdyby ten sam pracownik u tego samego pracodawcy mógł być zatrudniony w oparciu o umowę cywilnoprawną, otrzymywałby większe wynagrodzenie netto.

Inne wady umowy o pracę

Z zatrudnieniem w oparciu o umowy cywilnoprawne nie wiążą się żadne obowiązki – wystarczy je podpisać i zacząć pracować. Tymczasem, przed pójściem do nowej pracy na etacie pracownik musi wykonać badania lekarskie, dowieźć wszystkie dokumenty dot. historii wykształcenia i zatrudnienia, a także przejść szkolenie BHP.

Dopiero od tego momentu może rozpocząć pracę. Z tego względu też rozpoczęcie przez niego pracy faktycznej może odwlekać się w czasie.

Realizacja umowy o pracę jest też zadaniem bardzo odpowiedzialnym. Pracownik etatowy nie może powierzyć pracy innej osobie, czy też postanowić o wykonywaniu jej w innym miejscu niż do tego przeznaczone. Jeśli home office i zastępstwa własne nie zostały uwzględnione w treści umowy o pracę, praca zdalna czy delegowana jest praktycznie niemożliwa.

Dodatkowo, po zakończeniu pracy na umowę o pracę każdy otrzymuje świadectwo pracy, którego treść jest źródłem cennych informacji dla następnych pracodawców.

W przypadku, gdy pracownik straci pracę w wyniku negatywnego incydentu, będzie to widniało w jego świadectwie pracy i historii zatrudnienia. Podobnie jak częste korzystanie z L4, które może zniechęcić kolejnych pracodawców do zawarcia z nim umowy.

Dowiedz się więcej: Prawo pracy – najważniejsze zagadnienia >>

Umowa o pracę a perspektywa pracodawcy

Wady umowy o pracę

Umowa o pracę to dla pracodawcy z pewnością duże obciążenie finansowe – za pracownika etatowego płaci on średnio 40% więcej niż za pracownika otrzymującego to samo wynagrodzenie netto, ale będącego zatrudnionym w oparciu o umowę o dzieło czy zlecenie.

Zatrudnienie każdego pracownika wiąże się więc ryzykiem ekonomicznym, zawsze bowiem może to być człowiek sprytny, wykorzystujący mechanizm ochrony przed wypowiedzeniem umowy w trakcie L4, biorący zwolnienie za zwolnieniem.

Każdy pracownik zatrudniony na umowę o pracę to też problem administracyjny – z BHP, badaniami, rozliczaniem, zgłaszaniem do ZUS, którym zawsze musi się ktoś zająć.

Zalety umowy o pracę

Niemniej jednak, powyższe wady umowy o pracę nie odstraszają pracodawców od oferowania pracownikom etatów. Właściciele firm zauważają bowiem, że pracownicy etatowi są przeważnie wierniejsi, stabilniejsi i bardziej zaangażowani w pracę, gdyż zależy im na stałym zatrudnieniu.

Ponadto, dzięki umowie o pracę sami są chronieni przed ich niewłaściwymi działaniami tj. mogą np. wypowiedzieć umowę dyscyplinarnie czy pociągnąć do odpowiedzialności materialnej za szkody.

Co więcej, pracodawcy doceniają fakt, iż zasady obowiązujące w związku z administracją zatrudnienia pracowników etatowych są jasne i klarowne, a nie jak to jest w przypadku umów cywilnoprawnych, domniemane. Większość pracodawców przyznaje, że przy zatrudnieniu w oparciu o umowę o pracę rzadziej napotykają na konflikty z pracownikami.

Dowiedz się więcej: Rodzaje umów o pracę – charakterystyka >>

Jak widać, umowa o pracę ma zarówno wady, jak i zalety – i to z perspektywy obu stron. Najważniejsze jest jednak, by znając je potrafić obiektywnie ocenić, czy umowa o pracę jest dla nas korzystna – jako pracowników bądź jako pracodawców.

Każda sytuacja jest inna i każda wymaga innego podejścia. Mamy nadzieję, że przedstawione wady i zalety umowy o pracę pomogły pokazać wszystkie aspekty tego zagadnienia i zwrócić uwagę na szczególne, wyjątkowe przypadki.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Sylwia Łysak Sylwia Łysak [+ info]

Prywatnie – mama energicznego dwulatka i przyszła żona muzykującego kucharza. Zadeklarowana ateistka o kontrowersyjnych poglądach, wierząca w astrologię i neurolingwistyczne programowanie. Artystyczna dusza uwielbiająca muzykę, poezję, film i design. Zawodowo - copywriter, redaktor internetowy, specjalista SEO i doradca e-marketingowy z pięcioletnim doświadczeniem.

Zobacz również