Niedobór żelaza - przyczyny, objawy i dieta

Łamliwość paznokci, palpitacje serca i apatia to tylko nieliczne objawy, które wskazują na niedobór żelaza w organizmie. Jak rozpoznać tę dolegliwość oraz w jaki sposób ją leczyć?

 
Niedobór żelaza - przyczyny, objawy i dieta

Niedobór żelaza jest dość trudny do rozpoznania. Spektrum objawów jest szerokie i często po prostu bagatelizowane. Ciągłe zmęczenie, bóle głowy i łapanie sezonowych infekcji równie dobrze może być przecież wynikiem stresu.

Takich symptomów nie wolno jednak poddawać w wątpliwość i lepiej jak najszybciej przebadać się pod kątem zawartości żelaza we krwi. Skutkiem przewlekłego niedoboru żelaza może być bowiem anemia, która z kolei może doprowadzić do różnego rodzaju zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu.

Jakie funkcje pełni żelazo w organizmie?

Żelazo (Fe) to bardzo ważny pierwiastek, który bierze udział w powstawaniu czerwonych krwinek (erytrocytów). Jest niezbędnym składnikiem hemoglobiny (aż 60-70% żelaza) bez której niemożliwy byłby transport i magazynowanie tlenu w tkankach.

Ponadto jest bardzo ważnym mikroelementem biorącym udział w wielu przemianach w organizmie, np. w syntezie kolagenu czy niektórych hormonów.

Dowiedz się więcej: Witaminy – 7 faktów, które musisz znać! >>

Niedobór żelaza - przyczyny, objawy

Przyczyny niedoboru żelaza

  • Nieurozmaicona dieta, która nie dostarcza odpowiedniej ilości żelaza dla organizmu,
  • Utrata dużej ilości krwi w wyniku obfitego krwawienia miesiączkowego lub podczas przebytego urazu ciała,
  • Choroby pasożytnicze i zakaźne,
  • Spożywanie dużej ilości produktów zawierających składniki utrudniające wchłanianie żelaza (tj. cynk, miedź, sole wapnia i fosforu, fityniany, taniny), np. kawa, herbata czy produkty bogate w błonnik pokarmowy.

Dowiedz się więcej: Zdrowe odżywianie – poradnik >>

W szczególnej grupie ryzyka jeżeli chodzi o niedobór żelaza znajdują się:

  • Kobiety ciężarne i karmiące piersią,
  • Dzieci – przede wszystkim noworodki,
  • Wyczynowi sportowcy,
  • Osoby będące na restrykcyjnej diecie wegetariańskiej lub wegańskiej,
  • Honorowi dawcy krwi.

Dowiedz się więcej: Mity o diecie wegetariańskiej – TOP 3 >>

Niedobór żelaza – objawy

Brak wystarczającej ilości żelaza w organizmie może być trudny do wykrycia. Objawy są bardzo różne i pozornie niepowiązane ze sobą, a początkowo mogą wskazywać na wiele innych chorób.

Objawy niedoboru żelaza:

  • Osłabienie organizmu (fizyczne i umysłowe),
  • Senność, apatia,
  • Pogorszenie samopoczucia, stany depresyjne,
  • Nieustające uczucie zmęczenia utrzymujące się bez wyraźnego powodu,
  • Bóle i zawroty głowy,
  • Szybkie bicie serca,
  • Osłabienie odporności organizmu – zwiększona podatność na przeziębienia i różnego rodzaju infekcje,
  • Owrzodzenie gardła, jamy ustnej i języka,
  • Pojawienie się tzw. „zajadów” w kącikach ust,
  • Powstawanie siniaków bez wyraźnego powodu,
  • Nadmierne wypadanie włosów,
  • Łamliwość paznokci,
  • Bladość skóry,
  • Pojawienie się sińców pod oczami,
  • Krwawienia z nosa,
  • Zaburzenia w miesiączkowaniu lub zanik miesiączki,
  • Apetyt na produkty, które żywnością nie są, np. piasek, krochmal (tzw. łaknienie spaczone).

Uwaga! Wynikiem długotrwałego niedoboru żelaza może być anemia, czyli niedokrwistość.

Dowiedz się więcej: Kwas foliowy w ciąży – dlaczego jest ważny? >>

Dieta bogata w żelazo

Leczenie niedoboru żelaza opiera się w głównej mierze o dobrze zbilansowaną dietę, bogatą w ten pierwiastek.

Produkty zawierające dużo żelaza:

  • Mięso i ryby: wołowina, cielęcina, baranina, wątróbka, sardynka, łosoś, makrela,
  • Żółtko jaja kurzego,
  • Produkty zbożowe: chleb żytni razowy, chleb pełnoziarnisty, grahamki, płatki owsiane, kasze (jaglana, gryczana, pęczak),
  • Orzechy oraz nasiona (słonecznika, dyni, maku),
  • Rośliny strączkowe: groch, fasola, soczewica, soja,
  • Suszone owoce: daktyle, morele, śliwki,
  • Owoce: awokado, maliny, porzeczki,
  • Warzywa: burak (korzeń i boćwina), szpinak, pietruszka (korzeń i natka), bób.

Dowiedz się więcej: Zdrowy jarmuż – przepisy, które pokochasz >>

Niedobór żelaza - dieta

A co z przyswajalnością żelaza?

Lepiej przyswajalne jest żelazo hemowe (pochodzenia zwierzęcego) w porównaniu do żelaza niehemowego (pochodzenia roślinnego).

Wchłanianie żelaza ułatwia witamina C, dlatego produkty spożywcze bogate w żelazo powinny być konsumowane wraz z dodatkiem warzyw i owoców np. pod postacią surówki, sałatki lub koktajlu warzywno-owocowego.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Anna Wezgraj da Silva Anna Wezgraj da Silva [+ info]

Wierzy, że na zdrowie pracujemy przez całe swoje życie poprzez nawyki dnia codziennego. W żywności fascynuje ją to, że może ona być naszym naturalnym lekarstwem, źródłem dobrego samopoczucia, ale też i nieodłącznym elementem podróży do innych kultur, krajów i obyczajów. Z wykształcenia dietetyk, prywatnie uwielbia góry (szczególnie Bieszczady), fotografię oraz aktywne spędzanie czasu ze swoim czworonogiem.

Zobacz również