Wyważanie kół na samochodzie - na czym polega?

Wyważanie kół na samochodzie pozwala uzyskać ich odpowiednią zbieżność. Dowiedz się, jak wygląda wyważanie kół krok po kroku i dlaczego jest ważne.

 
Wyważanie kół na samochodzie - na czym polega?
Wyważanie kół na samochodzie ma znaczenie dla bezpieczeństwa jazdy / źródło zdjęcia: Getty Images / wathanyu

Prawidłowe wyważenie kół na samochodzie jest istotne w kwestii komfortu i bezpieczeństwa podczas jazdy. Nawet znikome dysproporcje wagi przekładają się na eksploatację auta.

Kiedy konieczne jest wyważanie kół na samochodzie?

Nieodpowiednio wyważone koła stają się odczuwalne podczas jazdy przy prędkości większej niż 100-130 km/h. Objawiają się wibrowaniem kierownicy, zarzucaniem auta podczas wchodzenia w zakręt oraz drganiem karoserii. Zwykle towarzyszy temu większe zużycie opony bieżnikowanej w miejscu, w którym środek ciężkości jest mniejszy niż odchylenie jej masy.

Jak rozpoznać problem?

Kierowcy mogą też zaobserwować specyficzne szumy, czego powodem jest różnica nacisku opony na powierzchnię drogi. Wpływa ona również niekorzystnie na synchroniczność jazdy, gdyż przyczepność auta względem nawierzchni znacząco się zmniejsza.

Z powodu nieadekwatnego zużycia zawieszenia i niepłynnej pracy kół, elementy takie jak drążek kierownicy czy amortyzator szybciej tracą swą funkcjonalność. Wyważanie kół zapewnia więc mniejszą eksploatację części układu mechanicznego i opon używanych w aucie oraz właściwą sterowność samochodu.

Wyważanie kół na samochodzie a bezpieczeństwo

Należy pamiętać także o czynniku najbardziej na drodze priorytetowym – mianowicie o bezpieczeństwie. Nierówne wyważenie opon może bowiem skutkować ściąganiem auta na jedną stronę, a nawet opóźniać reakcję auta na ruchy kierownicy.

Warto wiedzieć, że do szybszej eksploatacji samochodu i wzrostu ryzyka wystarcza już niewyważenie w granicach kilku gram.

Według norm niewyważenie nie powinno przekroczyć 0,1-0,11 nM w przypadku samochodów osobowych oraz 0,5-1,1 nM dla aut ciężarowych.

Przyczyny niewłaściwej geometrii i nierównego wyważenia kół

Problem prawidłowego wyważenia nie dotyczy kierowców, którzy corocznie zmieniają opony zimowe na opony letnie, gdyż każdorazowo podczas montażu dba o to wulkanizator.

Dowiedz się więcej: Opony zimowe latem – czy taka jazda jest dozwolona?

Inaczej dzieje się w przypadku posiadaczy wymiennych kompletów obręczy. Choć powinni oni pamiętać o wyważeniu kół w serwisie wulkanizacji, często zaniedbują ten obowiązek. Przyjmuje się, że należy wykonać kontrolę co 5 lub 10 tysięcy pokonanych kilometrów, niezależnie od tego, czy felgi są stalowe, czy też aluminiowe.

Wyważanie kół na samochodzie  opony nowe i stare

Wyważanie kół to procedura, której wymagają nie tylko opony używane, ale i zupełnie nowe. Z zasady jednak im dłuższy okres użytkowania koła i narażania go na czynniki przyczyniające się do deformacji felgi, jak choćby jazda po dziurawych drogach, tym większe ryzyko odchyleń wagowych i konieczność zastosowania podwyższonej ilości ciężarków.

Jakie nieprawidłowości mogą się pojawić?

Powody nieprawidłowości na gruncie wyważenia obręczy są raczej prozaiczne. Oprócz zaistnienia jakiejś wady fabrycznej bądź uszkodzenia felgi i nierównomiernego ścierania opony bieżnikowanej wyróżnia się także czynniki leżące w nieprawidłowym funkcjonowaniu układu jezdnego. Należą do nich:

  • nieprawidłowe osadzenie koła na piaście,
  • kiepski stan amortyzatorów,
  • złe wyważenie bębnów i tarcz hamulcowych.

Jak wygląda wyważanie kół na samochodzie krok po kroku?

O regulacji opon dobrze pomyśleć jeszcze przed okresem masowej wymiany kół (zmiana opon z letnich na zimowe i odwrotnie). Wówczas punkty wulkanizacji nie są jeszcze przeładowane i wykonują swoją pracę o wiele dokładniej niż w czasie obsługiwania bardzo dużej liczby klientów.

Proces wyważania przeprowadza się za pomocą tak zwanych wyważarek – maszyn wyrównujących masy na wybranych odcinkach obwodu opony bieżnikowanej w celu redukcji niekorzystnych drgań w aucie.

Zdjęcie i umycie koła

Pierwszym krokiem jest zdjęcie i staranne umycie koła, w celu usunięcia oblepiającego go błota, pyłu i piasku. Następnie na wyważarce bada się koło, a gdy jego niedowaga okazuje się większa niż 30 gram, wykonuje się tak zwaną optymalizację dynamiczną względem felgi.

Metoda optymalizacji jest przeprowadzana na bazie pomiaru dwóch składowych: owalności opony oraz owalności jej obręczy. Istotny jest fakt, że nawet ich niekrągłość stwierdzona w procesie optymalizacji nie musi rzutować na jakość i bezpieczeństwo jazdy, jeśli zostanie ona zrekompensowana prawidłowym wyważeniem (i doważeniem) oraz elastycznością opony.

Wyważanie kół na samochodzie za pomocą ciężarków

Wyważania opon można dokonać za pomocą ciężarków nabijanych (w przypadku felg stalowych) lub naklejanych (gdy felgi są aluminiowe). Są one rozmieszczane w różnych punktach obręczy w celu zapewnienia oponie idealnej równowagi.

Masy, które uczestniczą w ruchu obrotowym należy ujednolicić w taki sposób, ażeby oś obrotu równała się osi bezwładności i środkowi masy koła.

Najbardziej właściwy proces wyważania koła polega na jak największym zredukowaniu ilości ciężarków, na przykład poprzez ustawienie najcięższego punktu felgi naprzeciw najcięższego punktu opony. Masy przestaną się wtedy sumować, a zaczną różnicować.

Ta metoda wydaje się jednak o wiele bardziej skomplikowana i większość stacji wulkanizacji wybiera prostszą technikę – kumulacji ciężarków.

Ważne końcowe czynności

Na sam koniec koło należy dokręcić – właściwe wykonanie tego etapu jest również wyjątkowo istotne względem powodzenia całej operacji. Powinno się to robić za pomocą klucza dynamometrycznego i po przekątnej (na krzyż), odpowiednio różnicując wkładaną w tę czynność siłę.

Wielu wulkanizatorów popełnia wówczas powszechny błąd zbyt mocnego dokręcenia koła, co jest kłopotliwe, chociażby z punktu widzenia posiadacza samochodu. W sytuacji konieczności samodzielnej wymiany opony napotka on problem, któremu podręczny zestaw narzędzi może nie sprostać. Taki montaż koła wiąże się także z ewentualnością zniekształcenia felgi oraz urwania śrub podczas zwyczajnej eksploatacji auta.

Należy także pamiętać o ustawieniu geometrii kół. Polega to na wyrównaniu kątów pochylenia i wyprzedzania sworznia zwrotnicy, kąta pochylenia kół i ich zbieżności, mając na względzie aktualne zużycie opon i zalecenia producenta. W precyzyjności wyważania kół dopuszcza się pewną tolerancję – w większości warsztatów i serwisów margines błędu wynosi 5-10 gram.

Dowiedz się więcej: Najlepsze marki opon samochodowych – TOP 5

Wyważanie a doważanie kół na samochodzie

Zdarza się, że pomimo procedury wyważania, koła samochodu w dalszym ciągu nie pracują tak, jak powinny. Wystarczy, że obręcz felgi jest delikatnie przekrzywiona, opona zdeformowana, a kołpak, piasta lub tarcza hamulcowa nie dość dokładnie wyważone.

Wówczas z pomocą przychodzi proces doważania koła na samochodzie. Pozwala to zniwelować wszelkie szumy i wibracje, które biorą się z niewyważenia pionowego.

Jak przebiega proces doważania kół?

Uzupełnienie metody tradycyjnego wyważania polega na podniesieniu koła do pionu i doważaniu jego zewnętrznej strony przy pomocy rozpędzenia go od 50 do nawet 150 kilometrów na godzinę, przy 600-1300 obrotach na minutę.

Doważarka, czyli maszyna, uczestnicząca w tym procesie, wykonuje wówczas pomiar, który pozwala podjąć wulkanizatorowi decyzję o doważeniu koła kolejnymi ciężarkami. Siła odśrodkowa wirującego koła wytwarza impuls elektryczny, który następnie kierowany jest do doważarki.

Koszt doważania kompletu kół z reguły oscyluje wokół 100 złotych, a sama operacja nabicia ciężarków na zewnętrzną powierzchnię felgi okazuje się wystarczająco skuteczna i efektywna, by układ kierowniczy funkcjonował prawidłowo.

Wady metody doważania kół

Metoda ma jednak swoje wady – działa, dopóki koło znajduje się w odpowiedniej pozycji. O ile da się właściwie oznaczyć i założyć felgę tak jak przed jej demontażem, o tyle pierwotna pozycja koła na piaście po jego zdjęciu jest raczej niemożliwa do uzyskania bez ponownego doważania.

Ponadto nieprawidłowa praca obręczy może wynikać z poważniejszej usterki. Przy ograniczeniu się do procesu doważenia wulkanizator uniknie zdjęcia koła i najprawdopodobniej przeoczy prawdziwe źródło problemu. Doważenie nie wyeliminuje usterek, takich jak uszkodzenie obręczy czy też znaczące wytarcie bieżnika na oponie spowodowane nagłym hamowaniem.

Wyważanie kół na samochodzie jest kluczowe nie tylko z powodu komfortu jazdy. Ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa, ponieważ wyraźnie poprawia trakcję auta. Dodatkowo brak zbieżności kół w samochodzie powoduje zbyt szybkie zużycie zewnętrznych lub wewnętrznych krawędzi opon. Właśnie z tego względu warto zwrócić uwagę, czy na warsztacie wyważanie kół na samochodzie zostało przeprowadzone prawidłowo.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Michał Nielub Michał Nielub [+ info]

Z wykształcenia marketingowiec, z doświadczenia przedsiębiorca. Prowadzi własną firmę B&M Outsources, poza tym wspiera projekty inwestycyjne m.in. producenta mebli dla statków, hoteli, biur oraz gastronomii. Od 2014 roku jako wiceprezes zarządza Stowarzyszeniem Kreacje Innowacje, zajmującego się rozwojem przedsiębiorczości oraz kultury. Funkcję wiceprezesa pełni również w Stowarzyszeniu Pasażerów Kolejowych Siemianice. Poza pasjami biznesowymi, prywatnie podróżnik i stały bywalec festiwali, na które zabiera zarówno żonę oraz o ile okoliczności pozwalają - również dzieci. Ulubione miejsca? Kaszuby, Kraków oraz Toskania.

Zobacz również