Witaminy - 7 faktów, które musisz znać!

Witaminy zapewniają nam zdrowie i witalność, jednak mało kto wie, jak działają poszczególne witaminy na nasz organizm oraz co nam grozi, gdy ich brakuje.

 
Witaminy - 7 faktów, które musisz znać!
Witaminy - dlaczego są tak bardzo potrzebne?

Witaminy to bardzo ważne substancje, dzięki którym nasz organizm może działać prawidłowo. Ponieważ mają one charakter egzogenny, musimy je dostarczać wraz z pożywieniem. Dlatego jeśli nasza dieta jest uboga w pokarmy zawierające witaminy, konieczna jest ich suplementacja. Czy jednak reklamowane preparaty witaminowe są zawsze bezpieczne i służą naszemu zdrowiu? Jak rozpoznać, że mamy niedobór witamin? I jak właściwie działają witaminy na nasz organizm? Oto 7 najważniejszych faktów o witaminach, które każdy powinien znać, zanim sięgnie po popularny suplement diety.

1. Najważniejsze witaminy i ich działanie na organizm

Witamina A – zwana także retinolem, beta-karotenem i prowitaminą A, jest syntezowana w wątrobie i rozpuszcza się w tłuszczach.

Wpływa korzystnie na: układ kostny, odporność organizmu na infekcje, wzrok i zdolność widzenia po zmierzchu, dobry stan skóry i błon śluzowych.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - witamina A

Witamina B6 – inaczej pirydoksyna, jest rozpuszczalna w wodzie. Ma duże znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, bierze udział w syntezie wielu białek, a także ważnych neuroprzekaźników m.in. dopaminy i serotoniny. Jest niezbędna do produkcji krwinek i przeciwciał, dlatego wpływa na odporność organizmu.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - witamina B6

Witamina B12 – jest rozpuszczalna w wodzie i syntezuje się w jelitach. Odpowiada za tworzenie się czerwonych krwinek, dlatego jej brak skutkuje anemią. Oprócz tego wpływa na prawidłową pracę mózgu i układu nerwowego, a także uczestniczy w syntezie DNA.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - witamina B12

Witamina C – inaczej kwas askorbinowy, jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. To silny przeciwutleniacz, który zwalcza wolne rodniki. Wzmacnia naczynia włosowate i bierze udział w syntezie kolagenu, pomaga też we wchłanianiu się żelaza. Odpowiada za zdrową tkankę łączną i silny układ odpornościowy, zapobiega próchnicy. Pomaga zwalczać infekcje i im zapobiegać.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - witamina C

Witamina D – rozpuszczalna w tłuszczach jest jedną z niewielu witamin wytwarzaną przez organizm – powstaje w skórze pod wpływem promieni słonecznych. Ponieważ pełni ważną rolę we wchłanianiu wapnia i fosforu w jelitach, wpływa tym samym na prawidłowy rozwój i mineralizację kości oraz zębów, zapobiega krzywicy i osteoporozie.

Pośrednio reguluje gospodarkę hormonalną, chroni przed rozwojem komórek nowotworowych (szczególnie w jelicie grubym), pomaga też zapobiegać zachorowaniu na depresję sezonową, cukrzycę i stwardnienie rozsiane.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - witamina D

Witamina E – to ważny przeciwutleniacz, który chroni komórki przed działaniem wolnych rodników odpowiedzialnych m.in. za procesy starzenia (dlatego nazywa się ją witaminą młodości). Jako witamina rozpuszczalna w tłuszczach jest magazynowana w organizmie. Wpływa pozytywnie na męską płodność oraz zapobiega zakrzepom.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - witamina E

Witamina K – odpowiada za prawidłową krzepliwość krwi, chroni więc przed krwotokami. Reguluje gospodarkę wapniową, dzięki czemu wspiera zdrowy układ kostny, zapobiegając nawet osteoporozie.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - witamina K

Witamina PP (niacyna) – zwana również witaminą B3 pełni ważną rolę w zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania organizmu – obniża poziom cholesterolu oraz cukru we krwi, wpływa na krążenie krwi, gospodarkę hormonalną, działanie układu pokarmowego oraz układu nerwowego. Odpowiedni poziom niacyny wspiera metabolizm (szczególnie węglowodanów) oraz zapewnia dobrą kondycję skóry.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - witamina PP

2. Awitaminoza i hipowitaminoza – czym grozi brak witamin w organizmie?

Awitaminoza występuje wtedy, gdy w organizmie zupełnie brakuje określonej witaminy.

Hipowitaminoza to z kolei stan, w którym występuje jedynie niedobór kilku witamin lub jednej z nich.

Częściej dochodzi do niedoborów witamin niż do zupełnej awitaminozy, co zwykle jest efektem złego odżywiania, zaburzeń we wchłanianiu witamin przez organizm, przyjmowania niektórych leków (patrz punkt 5) lub zwiększonego zapotrzebowania na witaminy (np. podczas ciąży).

Poniżej przedstawiamy objawy i skutki niedoboru poszczególnych witamin w organizmie:

  • Niedobór witaminy A – sucha skóra i zmiany skórne (np. łuszczyca, trądzik), zespół suchego oka, kurza ślepota (złe widzenie po zmierzchu), pogorszenie stanu włosów i paznokci, zaburzenia wzrostu, słaby apetyt.
    Dowiedz się więcej: Najlepsze sposoby na łamliwe paznokcie >>
  • Niedobór witaminy B6 – podrażnienia skóry, stany zapalne jamy ustnej, złe samopoczucie, zaburzenia koncentracji, depresja, uczucie zmęczenia, objawy anemii;
  • Niedobór witaminy B12 – anemia, nerwobóle lub wręcz uszkodzenie układu nerwowego, przebarwienia skóry, utrata apetytu, nadmierne chudnięcie, osłabienie;
  • Niedobór witaminy C – obniżenie odporności (częste infekcje), krwawienie dziąseł, wypadanie zębów, szkorbut;
  • Niedobór witaminy D – łamliwość kości, próchnica i wypadanie zębów,  krzywica u dzieci, stany depresyjne i inne zaburzenia psychiczne, zaburzenia pracy tarczycy;
  • Niedobór witaminy E – pogorszenie stanu skóry m.in. przebarwienia, przedwczesne starzenie się skóry, zaburzenia płodności, zmęczenie i osłabienie, miażdżyca;
  • Niedobór witaminy K – zaburzenia krzepliwości krwi np. częste krwawienia z nosa, dłuższe gojenie się ran, nadmierne krwawienie miesiączkowe;
  • Niedobór niacyny – osłabienie (zwłaszcza mięśni), utrata apetytu, stany zapalne skóry, biegunka, zaburzenia koncentracji i pamięci.

Dowiedz się więcej: Kwas foliowy w ciąży – dlaczego jest ważny? >>

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - smutna kobieta

3.  Hiperwitaminoza – jakie są objawy przedawkowania witamin?

Hiperwitaminoza, czyli zbyt duża ilość niektórych witamin, dotyczy najczęściej witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które są akumulowane w organizmie. Podobnie jak niedobór witamin, również ich nadmiar (np. przedawkowanie preparatu witaminowego) może być niebezpieczny dla zdrowia.

Oto objawy takiej sytuacji w przypadku poszczególnych witamin:

  • Nadmiar witaminy A – utrata apetytu, wymioty, ból głowy, osłabienie mięśni, zaburzenia rytmu serca;
  • Nadmiar witaminy B6 – drętwienie kończyn, kołatanie serca;
  • Nadmiar witaminy B12 – wysypka na skórze;
  • Nadmiar witaminy C – biegunka, nudności i inne dolegliwości żołądkowe, zaburzenie funkcjonowania nerek (w skrajnych wypadkach, ponieważ nadmiar witaminy C jest wydalany z organizmu wraz z moczem);
  • Nadmiar witaminy D – ból głowy, utrata wagi, hiperkalcemia (nadmiar wapnia);
  • Nadmiar witaminy E – wysokie ciśnienie krwi, zaburzenia ze strony układu pokarmowego, osłabienie (rzadkie przypadki przedawkowania – nadmiar witaminy E wydalany jest wraz z kałem);
  • Nadmiar witaminy K – poty, uczucie gorąca, niedokrwistość hemolityczna, żółtaczka;
  • Nadmiar niacyny – świąd i przesuszenie skóry, arytmia, bóle brzucha, niewydolność wątroby, mdłości.

Przedawkowanie witamin możliwe jest w zasadzie tylko wskutek przyjmowania preparatów witaminowych, czyli witamin syntetycznych. Przy zdrowej i zbilansowanej diecie ryzyko hiperwitaminozy, a także awitaminozy, praktycznie nie występuje.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - smutny mężczyzna

4. Naturalne źródła witamin – co jeść, by dostarczyć organizmowi witaminy?

Poniżej przedstawiamy produkty, które zawierają w sobie najwięcej określonych witamin.

  • Źródła witaminy A – tran, wątróbka (najlepiej wołowa i wieprzowa), masło, sery, jajka (żółtko);
  • Źródła witaminy B6jajka, drożdże, mięso, ziemniaki, warzywa strączkowe, otręby, arbuz, banany, rodzynki;
  • Źródła witaminy B12 – tran, wątróbka, owoce morza, ryby, jajka, ser, mięso, produkty mleczne;
  • Źródła witaminy C – dzika róża, porzeczki, agrest, maliny, cytryny, kiwi, truskawki, papryka, kapusta, szpinak;
  • Źródła witaminy D – sardynki, łosoś, makrela, wątróbka, tran;
  • Źródła witaminy E – oleje roślinne, migdały, orzechy, kiełki zbóż, jajka, płatki owsiane;
  • Źródła witaminy K – wątróbka, zielone warzywa liściaste (sałata, szpinak), pomidory, brokuły, truskawki;
  • Źródła niacyny – drożdże, orzechy, suszone śliwki, suszone morele, daktyle, mleko, ryby, piwo.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - zdrowe jedzenie

5. Interakcje z lekami – które leki obniżają ilość witamin w organizmie?

Przyjmowanie niektórych leków może skutkować nadmiernym zapotrzebowaniem na poszczególne witaminy np. ze względu na ich słabsze wchłanianie się bądź nadmierne wydalanie z organizmu.

Oto przykłady takich negatywnych interakcji leków z witaminami:

  • Aspiryna – powoduje nawet 4- krotne zwiększenie wydalania z organizmu witaminy C, zmniejsza też poziom wapnia oraz witamin A i B1, a także zmniejsza wchłanianie witaminy K i żelaza;
  • Antybiotyki – zmniejszają ilość witamin z grupy B, a także magnezu, wapnia, żelaza.
    Pamiętajmy jednak, by preparaty witaminowe odstawić podczas antybiotykoterapii, ponieważ mogą osłabić działanie antybiotyku (być pożywką dla bakterii);
  • Leki moczopędne – redukują ilość potasu, magnezu, cynku i witamin z grupy B;
  • Środki przeczyszczające – przyczyniają się do utraty witamin A, E, D i K;
  • Leki rozrzedzające krew – nie należy ich łączyć z preparatami dostarczającymi do organizmu witaminy K i E;
  • Leki przeciwdrgawkowe– mogą obniżać ilość witamin D i K w organizmie;
  • Tabletki antykoncepcyjne – zmniejszają ilość witamin z grupy B w organizmie (zwłaszcza B6 i B12), a także witaminy C, jednak zwiększają stężenie witamin A i K.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - zdrowe jedzenie

6. Preparaty witaminowe – kiedy należy je przyjmować?

Jeśli zaobserwujemy u siebie jakiekolwiek objawy niedoboru witamin opisane w punkcie 2, nie powinniśmy od razu biec do apteki po preparat witaminowy. Objawy te mogą bowiem wynikać z zupełnie innych przyczyn, nawet poważnej choroby.

Szczególną ostrożność w przyjmowaniu witamin syntetycznych powinny zachować osoby cierpiące na przewlekle schorzenia i przyjmujące stale inne leki (patrz punkt 5). Przed rozpoczęciem kuracji preparatem witaminowym najbezpieczniej jest skonsultować się z lekarzem rodzinnym, który w celu zdiagnozowania przyczyny niepokojących objawów zleci wykonanie specjalistycznych badań.

Bywa, że niedobory witamin wynikają ze źle skomponowanej diety. Przykładowo wegetarianie, sportowcy, a także osoby na restrykcyjnej diecie odchudzającej potrzebują suplementacji witamin i minerałów, ale i oni powinni w tej sprawie skonsultować się z lekarzem.

Na własną rękę suplementy diety z witaminami dostępne bez recepty mogą brać osoby zupełnie zdrowe, choć i one powinny zachować ostrożność. Naukowcy wciąż nie znają dokładnego wpływu witamin syntetycznych na ludzki organizm, lecz niektóre badania już wykazały niebezpieczeństwo ich przedawkowania. Okazało się na przykład, że beta-karoten (witamina A) przyjmowany w tabletkach zwiększa ryzyko raka płuc u osób palących papierosy.

Najbezpieczniejszym sposobem na dostarczenie do organizmu wszystkich witamin jest zróżnicowana i zbilansowana dieta.

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - suplementy diety

7. Przyjmowanie witamin podczas ciąży

W czasie ciąży przyjmowane przez kobietę składniki odżywcze, witaminy i minerały mają szczególne znaczenie, ponieważ zapewniają nie tylko zdrowie przyszłej mamie, ale także prawidłowy rozwój dziecka.

U zdrowych kobiet zwykle wystarczającym źródłem witamin jest po prostu zdrowa dieta. Dostarczanie zbyt wielu sztucznych substancji do organizmu ciężarnej nie jest wskazane, dlatego lekarze przepisują przyszłym mamom preparaty multiwitaminowe tylko w wyjątkowych sytuacjach, wynikających zwykle ze stanu zdrowia.

Większości kobiet w ciąży zaleca się jedynie przyjmowanie kwasu foliowego, którego niedobór w pierwszych tygodniach ciąży może prowadzić do poważnych wad płodu, a także witaminy D3 (od II trymestru), która warunkuje zarówno prawidłowy rozwój dziecka, jak i wspiera zdrowie przyszłej mamy.

Warto jednak pamiętać, że dawkowanie tych substancji powinno być określone przez lekarza prowadzącego ciążę.

Dowiedz się więcej: Dieta w ciąży – żywienie przyszłej mamy krok po kroku >>

Witaminy - 7 faktów, które musisz znać! - kobieta w ciąży

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Hintigo Hintigo [+ info]

HINTIGO to źródło najlepszych rozwiązań, porad i inspiracji, pozwalających szybko i skutecznie rozwiązać problemy życia codziennego. Wierzymy, że podejmowanie decyzji staje się łatwiejsze kiedy dysponujemy kompletnymi i rzetelnymi informacjami. Pragniemy, aby każdy użytkownik odwiedzający nasz portal znalazł dokładnie to, czego w danym momencie poszukuje - odpowiedzi na pytanie, porady, instrukcji, przewodnika.

Zobacz również