Urlop młodocianego – komu i w jakim wymiarze przysługuje?

36 czy też 26 dni urlopu wypoczynkowego? Podpowiadamy i tłumaczymy na przykładach, jak dobrze obliczyć urlop młodocianego pracownika.

 
Urlop młodocianego – komu i w jakim wymiarze przysługuje?
Jak obliczyć urlop młodocianego?/ źródło zdjęcia: Getty Images / Viacheslav Peretiatko

Kodeks pracy umożliwia pracę osób nieletnich i jednocześnie zapewnia im szczególną ochronę. Ważnym udogodnieniem dla młodocianych pracowników będzie zdecydowanie dłuższy wymiar urlopu wypoczynkowego, obowiązują także specjalne sposoby ustalania jego wymiaru.

W naszym poradniku wskazujemy wszystkie czynniki, które trzeba będzie brać pod uwagę obliczając urlop młodocianego. Opisujemy również w formie przykładów konkretne sytuacje i wskazujemy, w jaki sposób pracodawca musi się do nich dostosować.

Młodociany, czyli kto?

Określenie „młodociany” dotyczy osób, które ukończyły 15 lat, a nie przekroczyły 18 roku życia, wcześniej, czyli do 1 września 2018 tym terminem określano osoby w wieku od 16 do 18 lat. Nowe przepisy obniżyły dopuszczalny wiek osób nieletnich, ale nie zmieniły wcześniejszych ustaleń prawnych na temat możliwości zatrudniania (w wyjątkowych przypadkach) dzieci poniżej wskazanego roku życia.

Takie osoby mogą wyłącznie wykonywać pracę na rzecz podmiotów prowadzących działalność kulturalną, artystyczną, reklamową i sportową,ale tylko w przypadku, gdy wyrazi na to zgodę przedstawiciel ustawowy lub opiekun dziecka i właściwy inspektor pracy.

Zatrudnianie młodocianych

Aby praca młodocianego była możliwa, konieczne będzie ukończenie przez niego ośmioletniej szkoły podstawowej i uzyskanie świadectwa lekarskiego, które potwierdzi, że praca danego rodzaju nie zagraża jego zdrowiu. Takie wymogi dotyczą zarówno wykonywania prac lekkich, jak i umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, gdzie obowiązują także specjalne przepisy.

Kodeks pracy wyraźnie też podkreśla, że młodociany, który nie posiada jeszcze kwalifikacji zawodowych, może być zatrudniony jedynie w celu przygotowania zawodowego. Wyjątkiem od tej zasady jest zatrudnienie młodocianego do tzw. prac lekkich.

Zatrudnianie młodocianych związane jest również z innymi (łagodniejszymi) zasadami w sprawie długości pracy w ogóle i pracy nocnej. Długość pracy nie może więc przekraczać 6 godzin na dobę (w przypadku młodzieży do 16 roku życia) lub 8 godzin na dobę (jeśli pracownik skończył już 16 lat). Przepisy uniemożliwiają również zatrudnianie młodocianego w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Wspomniana pora nocna to albo czas między 22-6 rano albo czas między 20-6 rano (w przypadku młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum lub nie ukończyli 16 roku życia).

Urlop młodocianego – 26 albo 38 dni wolnego

Cechą charakterystyczną obliczania urlopu młodocianego pracownika jest fakt, że nie jest on zależny od czasu pracy.
Wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika młodocianego wynosi więc:

  • 38 dni roboczych – obowiązuje wyłącznie w pierwszym roku pracy. Co ważne – 12 dni urlopu przysługuje młodocianemu już po 6 miesiącach pracy i nie są one wliczane do wymiaru urlopu rocznego.
  • 26 dni roboczych – ten wymiar obowiązuje w kolejnym roku pracy aż do ukończenia 18 lat. W przypadku uzyskania pełnoletności zaczyna obowiązywać „normalny” wymiar urlopu wypoczynkowego, dla osób, które mają do 10 lat stażu pracy, czyli 20 dni.

Przykład:

Pracownik młodociany rozpoczął pierwszą pracę w styczniu 2018 roku. Jaki będzie wymiar urlopu młodocianego 1 stycznia 2019 roku?

W tej sytuacji młodociany pracownik otrzymał po 6 miesiącach pracy (czyli na początku lipca) 12 dni urlopu, po zakończeniu roku dodatkowo otrzymał 26 dni urlopu, w opisanej sytuacji przysługuje mu więc aż 38 dni urlopu wypoczynkowego. Pracodawca może tez pójść na rękę młodocianemu i pozwolić mu na wykorzystanie 26 dni urlopu (na przykład tuż przed ukończeniem 18 lat). Takie rozwiązanie nie stanowi naruszenia prawa i nie daje podstaw do potrącenia 6 dni z urlopu w roku następnym.

Urlop młodocianego obowiązkowy także w ferie

Twórcy Kodeksu pracy przewidzieli także sytuację, gdy pracownik młodociany chciałby skorzystać z ferii (zimowych lub letnich), które mają jego rówieśnicy. W tym przypadku urlop młodocianego jest obowiązkowy, pracodawca musi go udzielić.

Ta sytuacja podobna jest do konieczności udzielenia urlopu wypoczynkowego na wniosek pracownicy po wyczerpaniu przez nią urlopu macierzyńskiego. Także w tym przypadku jest to obowiązek pracodawcy.

Uwaga! Przepisy jednoznacznie wskazują, że pracodawca musi udzielić urlopu w okresie ferii zimowych, nie ma jednak obowiązku udzielania tego urlopu podczas przerw świątecznych (np. w terminie od 23 do 31 grudnia).

Urlop również zaliczkowy

Co jednak się stanie, gdy ferie szkolne zostaną zorganizowane przed uzyskaniem przez młodocianego prawa do urlopu, na przykład w drugim miesiącu jego pracy? Jak może zareagować pracodawca, gdy urlop młodocianego miałby obowiązywać przez całe ferie, ale dysponuje on prawem tylko do 12 dni urlopu? W tym momencie pojawia się możliwość uzyskania przez młodocianego urlopu zaliczkowego. O tym, czy tak się stanie, decyduje pracodawca, a ewentualne udzielenie urlopu zaliczkowego musi poprzedzić pisemny wniosek ze strony młodocianego.

Jeszcze jeden obowiązek ze strony pracodawcy dotyczy młodocianych, którzy uczęszczają do szkół dla pracujących. Jeśli pracownik młodociany zwróci się o urlop bezpłatny, który pozwoli mu na wykorzystanie wakacji szkolnych, w pełnym, dwumiesięcznym terminie, to pracodawca ma obowiązek mu udzielić takiego urlopu. Co ważne – okres urlopu bezpłatnego będzie się wliczał młodocianemu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. To rozwiązanie to kolejne ułatwienie dla nastoletnich pracowników, które wprowadza Kodeks Pracy.

Przykład:

Pracownik podjął pracę 1 listopada 2018 roku i zwrócił się pisemnie do swojego pracodawcy o udzielenie mu zaliczkowo 5 dni roboczych urlopu wypoczynkowego w styczniu 2019 roku. Pracodawca wyraził zgodę. Ile dni urlopu będzie więc przysługiwało młodocianemu po roku pracy?

Całkowity wymiar urlopu w pierwszy roku pracy młodocianego wynosie 38 dni. Do obliczenia wysokości urlopu młodocianego trzeba odjąć do tej liczby urlop udzielony zaliczkowo. Młodociany będzie więc miał do swojej dyspozycji po roku pracy 33 dni urlopu.

Zaległe urlopy w normalnym trybie

Specjalne ustalenia związane z długością „wakacji” dla pracowników młodocianych nie dotyczą zasad wykorzystania zaległych urlopów, gdzie obowiązują „normalne” reguły Kodeksu pracy. W praktycznym ujęciu oznacza to więc, że jeśli młodociany nie poszedł na urlop w roku kalendarzowym, w którym nabył do niego prawo, to będzie musiał go wykorzystać do 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Przykład:

Młodociany pracownik podjął pierwszą pracę w firmie na początku maja 2018 roku, w okresie ferii letnich wykorzystał jedynie 12 dni urlopu i deklarował, że do końca roku kalendarzowego nie chce iść na urlop wypoczynkowy. Ile dni wyniesie urlop młodocianego na początku 2019 roku i kiedy będzie musiał on je wykorzystać?

Wspomniany w pytaniu młodociany pracownik podjął pierwszą pracę, przysługuje mu więc łącznie 38 dni urlopu za pierwszy rok. Jako że wykorzystał już 12 dni, to na początku 2018 roku będzie miał do wykorzystania pozostałe 26 dni urlopu. W opisanej sytuacji pracodawca musi wysłać młodocianego pracownika na zaległy urlop do końca marca 2018 roku.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Grzegorz Bryszewski Grzegorz Bryszewski [+ info]

Dziennikarz, redaktor, copywriter i korespondencyjny uczeń szkoły ninja social media. Pracował w gazetach lokalnych, wydawnictwach branżowych i magazynach biznesowych, pisał także do magazynów literackich. Miłośnik literatury science fiction i niszowych gatunków muzycznych.

Zobacz również