Toksoplazmoza - profilaktyka, objawy, leczenie

Toksoplazmoza to choroba, którą przeszło lub przejdzie wielu z nas, nawet tego nie zauważając. Jednak dla kobiet w ciąży może być ona niezwykle groźna i prowadzić do uszkodzenia płodu. Jak się przed nią ustrzec? Czy objawy można zauważyć? Jak wygląda leczenie i czy jest bezpieczne dla maluszka? Dowiedz się więcej!

 
Toksoplazmoza - profilaktyka, objawy, leczenie
Toksoplazmoza - czy to groźna choroba? / źródło zdjęcia: Depositphotos / aksenovko

Toksoplazmoza to niepozorna choroba pasożytnicza, którą może zarazić się każdy z nas. Dorosły, zdrowy człowiek może nawet nie zdawać sobie sprawy z tego, że właśnie ją przeszedł. Jednak kiedy dotyka ona kobiet w ciąży, sprawa staje się znacznie poważniejsza. Zarażenie może bowiem skutkować uszkodzeniem płodu, które w niektórych przypadkach poważnie zagraża zdrowiu, a nawet życiu dziecka. Co robić by uchronić się przed chorobą? Jakie badania należy wykonać? W jaki sposób przebiega leczenie? Wyjaśniamy!

Toksoplazmoza – co to za choroba?

Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki Toxoplasma gondii. Żywicielem ostatecznym pasożyta są koty, dlatego właśnie to z nimi najczęściej schorzenie jest kojarzone. Żywicielem pośrednim są natomiast ptaki oraz ssaki, w tym także człowiek.

W organizmie kota dochodzi do rozmnażania się pasożyta, a następnie oocysty zostają wydalone wraz z kałem na zewnątrz. W tym momencie dochodzi do ich rozprzestrzenienia się, co stanowi potencjalne zagrożenie dla człowieka.

Jak dochodzi do zarażenia?

Po wydaleniu oocyst z ciała kota, kiedy kał wysycha następuje rozprzestrzenienie się pasożyta wraz z wiatrem i kurzem. Oocysty mogą znaleźć się więc wszędzie. Co ważne, oocysta staje się zakaźna po wytworzeniu tak zwanych przetrwalników, które pojawiają się po około 24 godzinach. W tej postaci pasożyt jest niezwykle odporny na wszelkie warunki atmosferyczne i może przetrwać np. w glebie bardzo długo. Mogą one osiąść także na owocach lub warzywach czy trafić do zbiorników wodnych.

Człowiek może więc zarazić się pasożytem właśnie poprzez oocysty, które znajdują się w naszym otoczeniu. Zjedzenie nieumytych owoców może być więc dla nas równie groźne, co prace wykonywane w ogródku. Do zarażenia może dojść bowiem zarówno drogą pokarmową, jak i poprzez uszkodzony nabłonek skóry, który będzie miał kontakt np. z glebą.

Zakażenie pasożytem może odbyć się także poprzez zjedzenie przetworów mięsnych. Z racji tego, że żywicielami pośrednimi są ssaki i ptaki, spożycie ich mięsa może skutkować przeniesieniem torbieli pasożyta do ludzkiego organizmu. Bardzo ważne jest więc odpowiednie przygotowywanie posiłków z uwzględnieniem najważniejszych zasad higieny.

Toksoplazmoza - profilaktyka, objawy, leczenie - kobieta z kotem

źródło zdjęcia: Depositphotosslena

Objawy toksoplazmozy

Toksoplazmoza to choroba, która dla dorosłego, zdrowego człowieka nie stanowi zagrożenia i najczęściej nawet nie wiemy, że już na nią chorowaliśmy. Schorzenie to bowiem, podobnie jak ospa, występuje u ludzi jedynie raz. Jeżeli już je przeszliśmy, to nasz organizm wygenerował na nie odporność.

Zdarza się jednak tak, że toksoplazmoza będzie dawała o sobie znać. Jej objawy przypominają symptomy grypy – może pojawić się gorączka, powiększenie węzłów chłonnych czy ogólnie złe samopoczucie. U osób z obniżoną odpornością, np. zarażonych wirusem HIV czy chorujących na nowotwory, toksoplazmoza może wywoływać zdecydowanie poważniejsze objawy, mogące prowadzić do zapalenia mózgu, mięśnia sercowego czy niedokrwistości.

Jeżeli jednak do zakażenia toksoplazmozą dochodzi w ciąży, sytuacja wygląda znacznie groźniej, gdyż choroba ta może stanowić poważne zagrożenie dla nienarodzonego jeszcze dziecka.

Toksoplazmoza w ciąży

O ile organizm dorosłego człowieka bez problemu radzi sobie z pasożytem, to w przypadku, kiedy do zarażenia dojdzie w trakcie ciąży może okazać się, że zaatakuje on także łożysko, a przez nie maluszka. Dzieje się tak wtedy, kiedy kobieta zaraziła się toksoplazmozą po raz pierwszy.

Niestety, choroba rozwija się najczęściej bezobjawowo, dlatego przyszła mama może zupełnie nie zadawać sobie sprawy, że w jej ciele znajduje się niebezpieczny pasożyt. Jedynym sposobem na jego wykrycie są więc odpowiednie badania, które są wliczone do standardowej diagnostyki ciężarnej.

Dowiedz się więcej: Nowoczesna diagnostyka – wyniki online ułatwiają życie pacjentów >>

Kiedy dochodzi do zarażenia płodu?

Jeżeli podczas wizyty u ginekologa usłyszymy z jego ust diagnozę: toksoplazmoza, nie musimy od razu wpadać w panikę. Niekoniecznie bowiem musi być to wyrok dla naszego dziecka. Nawet jeżeli badania wykryły w organizmie matki pasożyta, nie znaczy to jeszcze, że uda mu się przedostać do płodu, a tym samym dokonać uszkodzenia rozwijających się organów.

Dowiedz się więcej: Badania w ciąży od A do Z (kalendarz badań w ciąży) >>

Na początek warto zaznaczyć, że jeżeli kobieta zaraziła się pasożytem jeszcze przed zajściem w ciążę, to nie ma szans na przedostanie się go przez łożysko do płodu. Sytuacja staje się natomiast groźniejsza, kiedy przyszła mama zachorowała już w trakcie ciąży.

  • Ryzyko przedostania się pasożyta przez łożysko wzrasta wraz z kolejnymi trymestrami, wynosząc w I 25%, w II 50%, a w III około 65%.
  • Natomiast możliwość uszkodzenia płodu maleje wraz z rozwojem maluszka. W ten sposób w I trymestrze wynosi aż 75%, ale już w III jedynie 5%.

Toksoplazmoza – co grozi dziecku, gdy dojdzie do zarażenia płodu?

Największe zagrożenie dla dziecka stanowi zarażenie w I trymestrze ciąży. W tym czasie istnieje najwyższe ryzyko wystąpienia tak zwanej toksoplazmozy wrodzonej, która niesie ze sobą poważne konsekwencje dla zdrowia maluszka. W wielu przypadkach zakażenie w takim momencie kończy się poronieniem lub bardzo poważnym uszkodzeniem płodu.

Jeżeli do zakażenia doszło w kolejnych trymestrach dzieci rodzą się bardzo często bez wyraźnych objawów, jednak mogą one pojawiać się i nasilać wraz z wiekiem. Jedynie 10% dzieci z toksoplazmozą wrodzoną cierpi na jej poważne symptomy.

Toksoplazmoza - profilaktyka, objawy, leczenie - badanie

Toksoplazmoza – badanie

Diagnozowanie toksoplazmozy jest stosunkowo proste, a badania przeprowadzone są standardowo w trakcie ciąży. Chorobę stwierdza się na podstawie występowania przeciwciał klasy IgG i IgM w krwi. Jak interpretować wyniki?

  • IgG – i IgM – choroba nigdy nie została przebyta, całkowity brak odporności;
  • IgG + i IgM – choroba została przebyta, całkowita odporność;
  • IgG – i IgM + wynik niejednoznaczny, należy powtórzyć badanie;
  • IgG + i IgM + aktywna choroba.

Warto wspomnieć, że pierwsza diagnoza nie jest jeszcze podstawą do rozpoczęcia leczenia. Wymagane jest bowiem przeprowadzenie kolejnych badań, które zweryfikują pierwsze wyniki i pozwolą stwierdzić, kiedy doszło do zarażenia.

Toksoplazmoza – leczenie

Leczenie toksoplazmozy jest wymagane praktycznie tylko w przypadku kobiet w ciąży. Po właściwym rozpoznaniu należy wdrożyć je jak najszybciej. Priorytetem jest niedopuszczenie do przedostania się pasożyta przez łożysko do płodu. W tym celu stosowana jest antybiotykoterapia, która będzie stosowana najczęściej aż do końca ciąży.

Lekarz może stwierdzić, poprzez badanie płynu owodniowego i wykonanie USG, czy doszło do zarażenia dziecka w łonie matki. Jeżeli tak, zastosowane zostaje leczenie. Po porodzenie maluch przez rok będzie musiał mieć wykonywane badania na oznaczenie przeciwciał, by ostatecznie potwierdzić diagnozę toksoplazmozy wrodzonej.

Dowiedz się więcej: USG w ciąży: kiedy, jak często i dlaczego jest ważne >>

Toksoplazmoza – profilaktyka

Stosowanie zasad profilaktyki może sprawić, że unikniemy zarażenia pasożytem. Powinny je przestrzegać zwłaszcza kobiety, które planują potomstwo lub są już w ciąży. Co robić, by nie doszło do zakażenia?

  • Mięso najlepiej poddawać obróbce cieplnej lub mrozić je przed spożyciem. Należy unikać mięsa surowego, wędzonego czy grillowanego. Pamiętajmy o dokładnym myciu i dezynfekcji naczyń, z którymi mięso miało kontakt.
  • Dokładnie myjemy owoce i warzywa, a dla pewności warto obierać je ze skórki.
  • Zaleca się picie przegotowanej wody i mleka.
  • Podczas prac w ogrodzie używamy rękawic.
  • Dokładnie myjemy dłonie.
  • Unikamy kontaktu z obcymi i bezdomnymi kotami.
  • Jeżeli w naszym domu mieszka kot, warto ograniczyć jego przebywanie na dworze.

Toksoplazmoza to choroba, która jest praktycznie zupełnie niegroźna dla ludzkiego organizmu. Jeżeli jednak zachoruje na nią kobieta w ciąży może być niebezpieczna dla zdrowego rozwoju płodu. Jednak nawet w takim przypadku nie jest to wyrok, dlatego nie warto martwić się na zapas. Stosowanie zasad higieny i diagnozowanie się pozwala na uchronienie maleństwa od potencjalnego niebezpieczeństwa.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Mariola Krzyżak Mariola Krzyżak [+ info]

Cyfrowy nomada, kreatywna poszukiwaczka inspiracji, podróżuje wszędzie tam, gdzie można znaleźć miejsca idealne do pisania. Absolwentka filologii polskiej z zamiłowaniem buszująca po półkach księgarni i kolekcjonująca stare książki. Codziennie przelewa na ekran natłok myśli pozwalając im płynąć w świat. Nie może żyć bez porannej dawki nowinek ze świata polityki i nauki. Uwielbia dźwięk ruszającego samolotu, pieczenie chleba, malowanie ścian i przesiadywanie z laptopem w kawiarniach na całym świecie.

Zobacz również