Szkoła w Niemczech: poznaj niemiecki system szkolnictwa

Szkoła w Niemczech? Sprawdź, czym się różni od polskiej: ile trwa nauka w poszczególnych placówkach i jak wygląda skala ocen.

 
Szkoła w Niemczech: poznaj niemiecki system szkolnictwa
Niemiecki system szkolnictwa. Na czym polega?

Szkoła w Niemczech może zaskoczyć swoim odmiennym podejściem do nauki. Nic w tym dziwnego, bo niemiecki system edukacji stawia nacisk na zupełnie inne aspekty niż w polskiej edukacji. Inny nie znaczy jednak gorszy lub lepszy. Podpowiadamy, co warto wiedzieć o niemieckim szkolnictwie.

Przedszkole jest nieobowiązkowe

Polacy w Niemczech pierwszy kontakt z niemieckim szkolnictwem mogą mieć już w przedszkolu (Kindergarten). Co ciekawe, uczęszczanie do niego nie jest obowiązkowe, w większości przypadków pobyt w przedszkolu jest płatny.

W wielu niemieckich landach (np. we wschodnich rejonach kraju) brakuje miejsc w takich placówkach i obowiązuje wyjątkowo długie listy oczekujących, sytuacje, gdy rodzice zapisują swoją pociechę do przedszkola tuż po jego urodzeniu nie są więc rzadkością.

Polacy w Niemczech często bywają rozczarowani systemem pracy takich placówek, zazwyczaj dziecko spędza w przedszkolu tylko 3-4 godziny dziennie, za dodatkowy pobyt naliczane są natomiast dosyć wysokie opłaty. Z drugiej jednak strony, osoby o niższych dochodach mogą liczyć na niższe stawki.

Oczywiście, korzystanie z przedszkola prywatnego oznacza wyższe opłaty. Zaskoczeniem dla Polaków może być nacisk na integrację najmłodszych, w praktyce oznacza to bowiem sytuację, gdy dzieci w wieku od trzech do sześciu lat bawią się razem, bez podziału na grupy wiekowe. Nauka w przedszkolu trwa zazwyczaj cztery lata, od tej zasady są także wyjątki – w Berlinie przedszkole trwa sześć lat.

Szkoła w Niemczech: wyjątkowo krótka podstawówka

Polska szkoła podstawowa jest obowiązkowa i trwa osiem lat, w przypadku szkoły w Niemczech (Szkoła Podstawowa to Grundschule) należy się liczyć ze skróceniem tego czasu o połowę, do tego etapu edukacji przystępują także młodsze osoby, bo już od 5,5 do 6,5 roku roku życia.

Co z godzinami lekcyjnymi? Ich liczba waha się od 20 do 30 w ciągu tygodnia, w zależności od klasy i wieku dziecka. Po zakończeniu tego etapu edukacji następuje kolejny etap, który dla Polaków Niemczech może być dosyć szokujący.

Szkoła w Niemczech stawia bowiem nacisk na to,  żeby każdy uczeń miał indywidualny wybór swojej ścieżki zawodowej. W praktyce oznacza to bowiem, że już po skończeniu podstawówki, czyli w wieku 11 lat zapadają ważne decyzje o dalszym kierunku nauki.

Oczywiście decyzja nie zależy tylko od rodziców, nauczyciele przekazują im bowiem rekomendację, do jakiego typu szkoły dziecko nadaje się najlepiej. Takie podpowiedzi zależą od wyników w nauce dziecka, jego zdolności i zainteresowań.

Dalsze kształcenie – kilka możliwości do wyboru

Co po podstawówce? Tutaj niemieckie szkolnictwo oferuje kilka różnych rozwiązań:

  • Hauptschule – jej celem  jest przekazanie uczniowi ogólnych wiadomości i umiejętności, które stanowić będą podstawę do dalszej nauki w szkole zawodowej. Po ukończeniu uczeń otrzymuje tzw. Haupstchulabschluss, który stanowi podstawę przyjęcia do szkoły zawodowej (trzyletnia Berufschule). Na tym etapie uczeń podpisuje także umowę i rozpoczyna praktyczną naukę zawodu w rzemiośle, handlu czy przemyśle. Propozycja nauki w Szkole Głównej trafia zazwyczaj do uczniów mniej zdolnych.
  • Realschule – zapewnia szerszy zakres nauczania i kończy się Realschulabschluss. Ta placówka jest przeznaczona dla tych, którzy chcą udać się na praktykę w handlu lub w niektórych zawodach medycznych. Nauka w Szkole Realnej skupiona jest głównie na matematyce i językach obcych,  zdolności manualne są mniej istotne.
  • Gymnasium – przygotowuje uczniów do kształcenia wyższego i kończy się Abitur (odpowiednik matury, stanowiący o możliwości uczęszczania na studia), ta szkoła w Niemczech to odpowiednik naszego Liceum Ogólnokształcącego. W ramach niemieckiej matury każdy uczeń musi zdawać egzamin z j. niemieckiego, j. obcego i wybranego przedmiotu. Jest to najbardziej wymagający rodzaj szkoły, w którym odbywa się 32-40 godzin lekcyjnych w tygodniu i oczekuje od uczniów wytężonej pracy w domu.
  • Gesamtschule – taka placówka nie występuje we wszystkich landach i stanowi miks wszystkich wymienionych już typów szkół. W zależności od zdolności i postępów ucznia, może on brać udział (tak jak w Gimnazjum) w kursach o mniejszych lub większych wymaganiach. Uczeń tej placówki również może zdawać egzamin maturalny.

Dowiedz się więcej: Przeprowadzka do Niemiec z dziećmi (niezbędne formalności) >>

Kilkaset uczelni wyższych

Polacy w Niemczech, którzy zdobędą niemiecki odpowiednik polskiej matury mogą kontynuować naukę w wyższej uczelni. Do ich dyspozycji jest ponad 200 placówek (państwowe uniwersytety, prywatne placówki i np. szkoły artystyczne), a absolwenci z najlepszymi wynikami Abitur mogą wręcz przebierać w uczelniach wyższych. Pozostali muszą się liczyć z tym, że otrzymają miejsce przydzielone przez specjalne biuro.

Co z czasem nauki? Tutaj sprawa nie jest prosta. Teoretycznie kształcenie powinno trwać od czterech do sześciu lat, jednak większość studentów wydłuża ten okres i kończy studia w wieku 28 lat. To rozwiązanie jest często krytykowane, gdyż oznacza, że młodzi Niemcy zaczynają karierę, gdy ich rówieśnicy z innych krajów mają już za sobą kilkuletnie doświadczenie lub nawet zajmują stanowiska kierownicze.

Polacy w Niemczech mogą być też  mocno zaskoczeni sposobem studiowania, gdzie panuje całkowita swoboda w kształtowaniu swojego toku studiów. Studenci sami wybierają swoje zajęcia w całkowicie dowolnej kolejności. Nietrudno się domyślić, że rozwiązanie ma też swoje wady – zagubienie wielu studentów, konieczność odpowiedzialności za własny tok studiów, krytykowana jest także biurokracja związana z ustalaniem własnego toku nauki.

System ułatwia wręcz marnowanie czasu na nieprzydatną naukę. Szkolnictwo w Niemczech oferuje także rozwiązanie dla osób, które nie zostały przyjęte do niemieckiego uniwersytetu i zależy im na krótszej nauce. W takim przypadku warto rozważyć aplikację do Fachhochschule.

Ta szkoła kładzie nacisk na bardziej praktyczne umiejętności, a nauka w niej trwa tylko 3 lata. Chociaż ukończenie takiej placówki oznacza łatwość znalezienia ciekawej pracy, to jej dyplom jest zdecydowanie mniej ceniony niż ten uniwersytecki.

Dowiedz się więcej: Praca za granicą: praca w Niemczech >>

Polski uczeń wie, a niemiecki umie

Szkolnictwo w Niemczech trudno zrozumieć i docenić bez znajomości charakterystyki naszych zachodnich sąsiadów. Typowy dla Niemców pragmatyzm widać także w przypadku systemu szkolnictwa, który stawia nacisk głównie na samodzielne myślenie i równie samodzielną naukę.

Właśnie dlatego niemieccy uczniowie uczestniczący do Gymnasium (odpowiednik naszego Liceum Ogólnokształcącego) będą świetnie pracować w grupach i potrafią przeanalizować fragment przykładowego wiersza lub książki (ocenić jej kontekst historyczny, stylistykę i znaleźć przekaz), wyraźnym atutem jest też umiejętność przygotowywania referatów, streszczanie tekstów; uczniowie nie boją się także występować przed całą klasą i prezentować swoją wiedzę własnymi słowami.

Nacisk na samodzielne myślenie ma też swoje ewentualne wady, niemieckim uczniom wiedza często prezentowana jest bez chronologii – podczas analizy wiersza trudno więc oczekiwać od nich znajomości innych dzieł danego poety, czy też charakterystyki epoki, w której powstało to dzieło.

W tej konkretnej sytuacji polscy uczniowie mogą sobie o wiele lepiej poradzić. Właśnie z powodu takich różnic przyjęło się mówić, że: „polski uczeń wie, a niemiecki umie”. To popularne powiedzenie stanowi celne podsumowanie różnic w polskiej i niemieckiej edukacji.

Szkoła w Niemczech i system oceniania

Szkoła w Niemczech może zaskoczyć także sprawą podstawową, czyli systemem oceniania. Szkolnictwo w Niemczech używa bowiem sześciostopniowej skali ocen (od 1 do 6), ale w kolejności odwrotnej niż w Polsce. U naszych zachodnich sąsiadów najlepsza oceną jest 1, najgorszą zaś 6.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Grzegorz Bryszewski Grzegorz Bryszewski [+ info]

Dziennikarz, redaktor, copywriter i korespondencyjny uczeń szkoły ninja social media. Pracował w gazetach lokalnych, wydawnictwach branżowych i magazynach biznesowych, pisał także do magazynów literackich. Miłośnik literatury science fiction i niszowych gatunków muzycznych.

Zobacz również