Średnia krajowa w Polsce - ile wynoszą zarobki brutto, netto i na godzinę?

Średnia krajowa to wartość, która wiele mówi o rynku pracy w danym kraju. Ile wynosi średnia krajowa w Polsce? Jakie są stawki brutto i netto?

 
Średnia krajowa w Polsce - ile wynoszą zarobki brutto, netto i na godzinę?
Ile wynosi przeciętne wynagrodzenie w Polsce?

Ile zarabiają Polacy? Płace w naszym kraju rosną – takie wnioski można wyciągnąć z raportów Głównego Urzędu Statystycznego. Przeciętna płaca w Polsce w listopadzie 2017 wyniosła 4 610 zł i 79 groszy (czyli prawie 3 300 zł netto – to o 6,5 proc. więcej niż wynosiła średnia krajowa w listopadzie 2016 roku).

Jednak by ocenić sytuację na rynku pracy w Polsce warto spojrzeć na nią w szerszej perspektywie i porównać średnioroczne statystyki zarobków. Warto też pamiętać, że średnia krajowa to tylko jeden z parametrów, który bierzemy pod uwagę, gdy mowa o wynagrodzeniach w danym kraju.

Czym jest średnia krajowa?

Mówiąc o przeciętnym wynagrodzeniu w kraju, socjologowie i statystycy używają kilku pojęć o różnym znaczeniu. Dlatego czytając raporty o zarobkach w Polsce, warto sprawdzić, jaką metodologią posługuje się autor i co w jego rozumieniu jest przeciętnym wynagrodzeniem.

Średnia krajowa arytmetyczna

Średnia arytmetyczna stosowana jest najczęściej. Jak jest liczona? Sumujemy wszystkie składniki, a następnie uzyskany wynik dzielimy przez liczbę składników. To najprostsza metoda, jednak obarczona pewnymi wadami, gdy jest stosowana w odniesieniu do rynku pracy i zarobków.

Sprawdźmy to na przykładzie.

W firmie, która składa się z prezesa i 9 pracowników średnie zarobki wynoszą 3 000 zł. Z informacji tej nie wynika jednak, jaki jest rozkład zarobków. Możliwe, ze prezes zarabia 7 500 zł, a pracownicy po 2 500 zł. Taki sam wynik uzyskamy, gdy prezes pobiera wynagrodzenie w wysokości 21 tys. zł, a każdy z pracowników zarabia jedynie 1 000 zł. Oczywiście to skrajne wartości, ale dobrze obrazują problem ze stosowaniem średniej arytmetycznej w odniesieniu do przeciętnego wynagrodzenia.

Mediana zarobków

Mediana to wartość przeciętna znajdująca się dokładnie w środku skali. Jeśli mówimy, że mediana zarobków wynosi 3 000 zł, to oznacza, że tyle samo osób zarabia mniej niż 3 tys. zł, co powyżej tej kwoty. Pokazuje to więc rozkład zarobków w danym kraju.

Dominanta zarobków

Dominanta to natomiast wartość występująca najczęściej. Stwierdzenie, ze dominanta zarobków w danej branży to 3 000 zł oznacza, że pracownicy najczęściej zarabiają taką właśnie kwotę.

Podanie tych trzech wartości daje najpełniejszy obraz zarobków w danym kraju.

Ile wynosi średnia krajowa w Polsce?

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw wynosiło w 2016 roku 4 277 zł. Zestawienie obejmuje tylko podmioty, w których liczba pracujących przekracza 9 osób – nie obejmuje więc mikroprzedsiębiorstw oraz osób samozatrudnionych. A warto podkreślić, że to właśnie te przedsiębiorstwa dominują w Polsce i to znacząco, bo stanowią aż 95,7 proc.

Pracuje w nich ok. 40 proc. ogółu zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Zarobki w podmiotach, które nie wchodzą do powyższej kategorii są natomiast uwzględnione, gdy GUS podaje przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej. W 2016 roku wynosiło ono 4 047 zł.

Powyższe dane to kwoty brutto. Ile zatem wynoszą przeciętne zarobki netto? Aby to obliczyć, warto skorzystać z kalkulatora wynagrodzeń. 4 277 zł brutto to 3 046,46 zł netto, natomiast 4 0047 zł brutto to 2 885,86 zł netto. Wartości te mogą się zmienić w zależności od niektórych parametrów, np. jeśli pracownik zatrudniony jest poza miejscem zamieszkania lub jego zarobki objęte są podwyższoną stawką uzyskiwania przychodów.

Ile zarabiamy najczęściej?

Według danych GUS w 2016 roku mediana wynagrodzeń w Polsce wynosiła 3 510 zł brutto, czyli około 2 500 netto. Oznacza to, że połowa zarabiających otrzymywała pensję niższą, a połowa – wyższą od tej kwoty. Widać wyraźnie, ze mediana jest znacząco niższa od średniej krajowej, a zdecydowanie lepiej opisuje przeciętne wynagrodzenie w Polsce.

Bardzo ważnym wskaźnikiem jest też wspominana wyżej dominanta, czyli najczęściej wypłacana pensja. W 2016 roku wynosiła ona 2 074 zł brutto, czyli około 1 510 netto. Zarobki największej części polskich pracowników mieszczą się w przedziale między 2 173 zł do 3 260 zł brutto – tyle zarabia ponad 26 proc. z nas.

Zarówno dominanta jak i mediana dotyczą pracowników firm zatrudniających co najmniej 10 osób.

Dowiedz się więcej: TOP 13: Najlepiej płatne zawody w Polsce 

Ile wynosi płaca minimalna?

Płaca minimalna określona jest ustawowo – to wynagrodzenie, które musi mieć zagwarantowane każda osoba zatrudniona na pełen etat. W 2017 roku najniższa krajowa wynosiła 2 000 zł brutto. Od 1 stycznia 2018 roku otrzymujemy o 100 zł więcej, czyli 2 100 zł.

Obowiązuje także minimalna stawka godzinowa dla osób zatrudnionych na umowę zlecenie i w 2018 roku wynosi ona 13,70 zł brutto.

Stawka minimalna nie dotyczy natomiast umowy o dzieło, która jest tzw. umową efektu – nie ma znaczenia, ile czasu zajęło wykonanie dzieła, liczy się jedynie rezultat końcowy.

Dowiedz się więcej: Minimalne wynagrodzenie w Europie 

Średnia krajowa stale rośnie

Przeciętne wynagrodzenie w Polsce stale rośnie. Oto dane za ostatnie lata:

  • 2006 – 2.477,23 zł
  • 2007 – 2.691,03 zł
  • 2008 – 2.943,88 zł
  • 2009 – 3.102,96 zł
  • 2010 – 3.224,98 zł
  • 2011 – 3.399,52 zł
  • 2012 – 3.521,67 zł
  • 2013 – 3.650,06 zł
  • 2014 – 3.783,46 zł
  • 2015 – 3.899,78 zł
  • 2016 – 4.047,21 zł
  • 2017 – 4.610,79 zł

Powyższe stawki to kwoty brutto.

Czy jednak stabilny wzrost średniej krajowej przekłada się na wyższą jakość życia w Polsce? Jak już wspomnieliśmy, zdecydowanie bardziej miarodajnym parametrami są mediana i dominanta, które pokazują rozkład zarobków, podawane są jednak w statystykach znacznie rzadziej.

Nie można też zapomnieć o tzw. sile nabywczej pieniądza. Co to jest? To realna wartość pieniądza. Przekładając język ekonomii na naszą codzienność: informacja, że ktoś zarabia 1000 jednostek danej waluty nie mówi nam nic o sytuacji finansowej tej osoby, jeśli nie wiemy, ile towarów i usług może za tę kwotę kupić.

Dobrze widać to na przykładzie USA – kraju, który od lat nie zmienił swojej waluty. W 1950 roku 100 dolarów to była dla Amerykanina znacząca kwota – ponaddwukrotność przeciętnego miesięcznego czynszu za mieszkanie. Dziś można za te pieniądze kupić zdecydowanie mniej.

A jak to wygląda w Polsce?

Nasz kraj uchodzi za państwo z relatywnie niskimi kosztami życia, szczególnie, gdy porównamy ceny towarów i usług na terenie Unii Europejskiej.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy weźmiemy pod uwagę, że najczęściej wypłacana pensja to zaledwie 1 500 zł netto. Jeśli przyjrzymy się strukturze wydatków w gospodarstwach domowych, widać wyraźnie, że bardzo wysoki procent stanowią tzw. stałe koszty – wydatki na mieszkanie, rachunki, żywność i transport.

Taka struktura budżetu oznacza brak możliwości odkładania pieniędzy na emeryturę czy na nieprzewidziane wydatki i sprawia, że choćby czasowa utrata źródła dochodu oznacza poważne problemy finansowe, szczególnie jeśli rodzina posiada takie zobowiązania, jak kredyty czy pożyczki.

Wzrost średniej krajowej oraz płacy minimalnej może sprzyjać pozytywnym zmianom w tym zakresie.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Anna Pawłowska Anna Pawłowska [+ info]

Z wykształcenia - kulturoznawczyni, z zawodu – kobieta pisząca. Prywatnie -wielbicielka nowych miejsc, nowych smaków i nowych wyzwań. Miłośniczka literatury non-fiction, rosyjskich kryminałów i militariów.

Zobacz również