Rodzaje umów o pracę - charakterystyka

Poznaj rodzaje umów o pracę, które obowiązują na rynku oraz sprawdź, które z nich będą najlepiej odpowiadać potrzebom Twoim oraz oczekiwaniom pracodawcy. Taka wiedza pozwoli Ci na uniknięcie nieporozumień mogących nieść za sobą nieprzyjemne konsekwencje.

 
Rodzaje umów o pracę - charakterystyka
Rodzaje umów o pracę, czyli co trzeba wiedzieć przed podpisaniem / źródło zdjęcia: Depositphotos / stockasso

Różne rodzaje umów o pracę często mogą wydawać się niezrozumiałe dla młodych pracowników lub osób, które niezbyt często zmieniały swoje miejsce zatrudnienia albo podejmowały pracę na podobnych warunkach.

Sporządzenie odpowiedniej umowy pomiędzy pracownikiem a pracodawcą jest kluczowe do zrozumienia swoich praw i obowiązków, a jako akt prawny zapewnia nam stosowanie się do ustalonych wytycznych przez stronę miejsca pracy gwarantując nam tym samym bezpieczeństwo.

Warto więc jeszcze przed podjęciem poszukiwań nowej ścieżki kariery zapoznać się z wszystkimi odmianami umów, by móc w pełni przygotować się do negocjowania satysfakcjonujących nas warunków.

Czym jest umowa o pracę?

Umowa o pracę to zgodne oświadczenie woli pracownika i pracodawcy regulowane przez kodeks pracy lub kodeks cywilny. Podpisując umowę pracownik zobowiązuje się do osobistego świadczenia określonego rodzaju pracy w wyznaczonym miejscu i czasie, na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy.

Pracodawca z kolei zobowiązuje się do wypłacania wynagrodzenia w wysokości zaznaczonej w umowie oraz do zapewnienia bezpieczeństwa pracownikowi w miejscu jego działalności. Umowa o pracę regulowana przez kodeks pracy nie może zawierać postanowień odbiegających od tych, jakie określono w kodeksie.

Wszystkie rodzaje umów o pracę charakteryzują się następującymi cechami:

  • odpłatność – pracodawca zobowiązany jest do wypłacania określonej w umowie stawki wynagrodzenia;
  • równość stron zawierających umowę w świetle prawa;
  • osobiste oraz staranne świadczenie pracy;
  • ciągłość i powtarzalność pracy;
  • podporządkowanie pracownika;
  • zasada ryzyka pracodawcy – w przypadku niezawinionego niepowodzenia w wykonywanej pracy to pracodawca ponosi odpowiedzialność, a nie pracownik, który zobowiązuje się jedynie do starannego wykonywania powierzonych mu obowiązków.

Według prawa nawiązanie stosunku pracy na podstawie zawartej umowy następuje albo z dniem jej zawarcia, albo w czasie ściśle określonym w dokumencie. Rodzaje umów o pracę mogą być w każdym momencie zmienione pod warunkiem wyrażenia na to dobrowolnej zgody obydwóch stron.

Dowiedz się więcej: Jakie wady i zalety ma umowa o pracę? >>

Rodzaje umów o pracę - umowa między pracodawcą a pracownikiem

Rodzaje umów o pracę

Umowa na czas określony

Jest to jedna z najczęściej zawieranych umów. Jej cechą charakterystyczną jest dokładne zaznaczenie w umowie czasu, w którym pracownik będzie świadczył swoją pracę.

Czas ten nie może przekraczać 33 miesięcy, a umowa tego rodzaju z jednym pracodawcą może by zawierana trzykrotnie. Może być zawarta np. w celu wykonywania pracy dorywczej, pracy sezonowej czy wykonywania zadań w trybie cyklicznym.

Dowiedz się więcej: Umowa na czas określony – wszystko, co musisz wiedzieć >>

Okres wypowiedzenia jest w tym przypadku taki sam, jak w umowie na czas nieokreślony.

PobierzUmowa na czas określony – wzór w formacie PDF >>

Umowa na czas nieokreślony

Jest to najkorzystniejsza z perspektywy pracownika umowa, która zawierana jest bezterminowo. Jednocześnie dla pracodawcy stwarza potencjalnie największe ryzyko. Umowę taką można rozwiązać na dwa sposoby: za sprawą porozumienia stron lub na mocy wypowiedzenia, które może być wnioskowane przez pracodawcę lub pracownika z uwzględnieniem odpowiedniego okresu wypowiedzenia.

PobierzUmowa o pracę – wzór w formacie PDF >>

Umowa na okres próbny

Umowa na okres próbny jest spośród innych tego rodzaju dokumentów wyjątkowa, gdyż zawierana jest bardzo często przed sporządzeniem innego rodzaju aktu. W jej założeniu znajduje się postanowienie pracownika i pracodawcy o podjęciu próby sprawdzenia swoich sił na danym stanowisku i określenia, czy obydwie strony będą mogły czerpać z takiej umowy satysfakcjonujące korzyści.

Okres próbny nie może przekraczać 3 miesięcy, a po jego upływie strony mogą podjąć dalszą współpracę lub z niej zrezygnować.

PobierzUmowa na okres próbny – wzór w formacie PDF >>

Umowa na zastępstwo

Jest to rodzaj umowy stosowany w momencie, kiedy zachodzą ku temu szczególne warunki. Jej zawarcie spowodowane jest usprawiedliwioną nieobecnością innego pracownika. Taki stan rzeczy może być wynikiem np. jego choroby, ciąży czy urlopu zdrowotnego.

Na ściśle określony czas możemy podpisać więc umowę z pracodawcą, w której decydujemy się na zastąpienie nieobecnej osoby. Umowy na zastępstwo mogą być zawierane wielokrotnie, a kodeks nie stanowi w tej kwestii żadnych ograniczeń.

PobierzUmowa na zastępstwo – wzór w formacie PDF >>

Umowa na czas wykonania określonej pracy

Rodzaje umów o pracę z określonym terminem wyróżniają także wariant na czas wykonania wskazanej w umowie pracy. W ten sposób zakończenie umowy nie odbywa się wraz z upłynięciem danej daty, ale wtedy, kiedy określona praca zostaje ukończona.

W takim dokumencie muszą więc pojawić się jasne wytyczne odnoszące się do tego, jaki cel ma zostać osiągnięty, np. zebranie plonów lub zakończenie budowy. Takie umowy sporządza się często w przypadku prac dorywczych lub sezonowych, kiedy określenie dokładnego terminu jest utrudnione.

Dowiedz się więcej: Praca sezonowa za granicą – gdzie dorobić w wakacje? >>

Umowa w celu przygotowania zawodowego

Jest to umowa stosowana w przypadku tak zwanego przyuczenia zawodowego przez młode osoby lub w celu nauki zawodu.

  • W pierwszym wariancie pracownik zatrudniony jest na krótszy okres czasu, a po upływie umowy otrzymuje zaświadczenie o odbyciu takiej pracy.
  • W przypadku drugiej opcji nauka trwa 3 lata, a po jej pomyślnym zakończeniu młoda osoba otrzymuje tytuł wykwalifikowanego pracownika.

Umowa o zakazie konkurencji

Taka forma porozumienia pomiędzy pracodawcą a pracownikiem zobowiązuje tego drugiego do dbania o dobro zakładu pracy. Oznacza to, że osoba zatrudniona musi zachować w tajemnicy informacje o zakładzie, które mogłyby narazić go na szkody.

Poza tym pracownik obiecuje, że nie będzie prowadził działalności konkurencyjnej. Taka umowa jest często elementem innych dokumentów tego typu. Może być także sporządzona za porozumieniem stron w trakcie trwania umowy o pracę.

Rodzaje umów o pracę - umowy cywilnoprawne

Rodzaje umów cywilnoprawnych

Umowa zlecenie

Jest to zobowiązanie pracownika zakładające wykonanie ściśle określonego zlecenia na rzecz pracodawcy. Ten z kolei zobowiązuje się do wypłacenia odpowiedniej stawki przy zastosowaniu się do ustawy o minimalnym wynagrodzeniu.

Dowiedz się więcej: Umowa zlecenie – najważniejsze informacje >>

Zleceniobiorcy przysługują jedynie takie prawa, jakie określono w umowie. Przedsiębiorca nie musi więc zapewniać stanowionego w kodeksie pracy urlopu czy wynagrodzenia na czas choroby. Musi natomiast zapewnić pracownikowi odpowiednie warunki i bezpieczeństwo.

PobierzUmowa zlecenie – wzór w formacie PDF >>

Umowa o dzieło

Często nazywana jest umową rezultatu. Oznacza to, że zleceniobiorca zobowiązuje się wykonania określonego dzieła, a zleceniodawca do wypłacenia ustalonego wynagrodzenia. Odpowiedzialność za wykonanie pracy ponosi zleceniobiorca.

Dowiedz się więcej: Umowa o dzieło – najważniejsze informacje >>

Taka umowa nie wymaga opłacenia wykonawcy składek, jednak jest opodatkowana. Nie można jej wypowiedzieć, natomiast w pewnych przypadkach istnieje możliwość odstąpienia od niej.

PobierzUmowa o dzieło – wzór w formacie PDF >>

Kontrakt menedżerski

Nazywany jest również umową o zarządzanie. Jest to kontrakt podpisywany pomiędzy zakładem pracy a menadżerem. Pierwsza ze stron zobowiązuje się do wypłacenia określonego honorarium, a druga do zarządzania danym przedsiębiorstwem.

Najczęściej formułowany jest jako umowa starannego działania ściśle określająca stopień odpowiedzialności, kryteria oceny efektywności czy sposoby rozwiązania umowy. W tym przypadku nie obowiązuje zasada podporządkowania, co daje większą swobodę wykonawcy umowy.

PobierzKontrakt menedżerski – wzór w formacie PDF >>

Rodzaje umów o pracę różnią się ze względu na różne czynniki ściśle określając zasady zatrudnienia w przypadku kontraktów regulowanych przez kodeks pracy lub pozostawiając pewną dowolność w przypadku umów zawieranych na postawie prawa cywilnego.

Zebranie wiedzy na temat różnic pomaga w lepszym przygotowaniu się do negocjowania warunków pracy oraz ułatwia dopasowanie ich do swoich własnych potrzeb i oczekiwań z uwzględnieniem przysługujących nam praw i wymaganych od nas obowiązków.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Mariola Krzyżak Mariola Krzyżak [+ info]

Cyfrowy nomada, kreatywna poszukiwaczka inspiracji, podróżuje wszędzie tam, gdzie można znaleźć miejsca idealne do pisania. Absolwentka filologii polskiej z zamiłowaniem buszująca po półkach księgarni i kolekcjonująca stare książki. Codziennie przelewa na ekran natłok myśli pozwalając im płynąć w świat. Nie może żyć bez porannej dawki nowinek ze świata polityki i nauki. Uwielbia dźwięk ruszającego samolotu, pieczenie chleba, malowanie ścian i przesiadywanie z laptopem w kawiarniach na całym świecie.

Zobacz również