Półpasiec - rozpoznanie, diagnoza i leczenie

Półpasiec to choroba zakaźna, która wywołuje charakterystyczną wysypkę i dotkliwy ból. Sprawdź, jak się przed nią ustrzec i jak rozpoznać jej pierwsze objawy!

 
Półpasiec - rozpoznanie, diagnoza i leczenie
Półpasiec - co to za choroba? / źródło zdjęcia: Depositphotos / Tharakorn

Półpasiec (łac. zoster) to zakaźna choroba, która wywoływana jest przez virus Herpesvirus varicella zoster. Jest to dokładnie taki sam wirus, który wywołuje też ospę wietrzną, chociaż objawy ospy wyraźnie się różnią od półpaśca.

Półpasiec – co to za choroba?

Lekarze pytani o zarażeniu półpaścem tłumaczą, że w przypadku tej choroby można raczej mówić o „reaktywacji wirusa”. Zagrożone tą chorobą są bowiem osoby, które w wieku dziecięcym chorowały na ospę wietrzną. Jej przebycie daje odporność na całe życie, ale może oznaczać zagrożenie zachorowania półpaścem.

Ten wirus przebywa bowiem w ciele i zostaje aktywowany, gdy otrzyma do tego korzystne warunki takich jak: spadek odporności, choroby nowotworowe, leczenie immunosupresyjne, niedawno przebyte szczepienia oraz ogólne osłabienie organizmu wywołane na przykład przez stres.

Mimo popularnych przekonań, półpasiec nie jest aż tak bardzo zaraźliwy. Charakter tej choroby wpływa też wyraźnie na możliwość zarażenia – i tak dla każdego chorego, który przebył ospę, kontakt z chorym na półpasiec nie stanowi zagrożenia, jeśli jego układ odpornościowy działa prawidłowo. Natomiast każda osoba, która nie przebyła zakażania wirusem VXV, po kontakcie z chorym na półpasiec najpewniej zachoruje na ospę wietrzną.

Jak więc zmniejszyć ryzyko choroby? I to niezależnie od tego, czy przebyło się w dzieciństwie ospę wietrzną? Lekarze podpowiadają, że kluczowy tutaj będzie zdrowy tryb życia, czyli prawidłowe odżywanie, sen i ruch.

Wyjątkowo niepokojący sygnał to pojawienie się sytuacji, gdy półpasiec pojawia się częściej niż raz w życiu. W takim przypadku konieczna jest pilna konsultacja z lekarzem onkologiem, tendencja do zachorowania na półpasiec może być bowiem związana z rozwojem procesów nowotworowych w organizmie.

Półpasiec – skąd nazwa?

Charakterystyczny objaw tej choroby, czyli wysypka, zazwyczaj pojawia się tylko na jednej połowie ciała. Właśnie stąd wzięła się ta nietypowa nazwachoroby.

Półpasiec – objawy

Zauważenie pierwszych objawów choroby może być wyjątkowo trudne – pierwsze jej symptomy, czyli ból gardła, podwyższoną temperaturę i osłabienie łatwo można bowiem pomylić z typowym i raczej niegroźnym przeziębieniem. Kolejny objaw to stan zapalny nerwu czuciowego i unerwionej przez niego skóry, do którego dochodzi w miejscu uaktywnienia się wirusa.

Stan zapalny zwiastuje najczęściej uporczywy, ostry, piekący ból. Następne objawy choroby, czyli pęcherzykowa wysypka, może pojawić się w bolesnej okolicy w ciągu 2-3 kolejnych dni. Ten etap choroby wymaga jednak wyjątkowej czujności, do lekarza warto pójść, nawet jeśli nie pojawi się pęcherzykowata wysypka – czasami półpasiec może przebiegać bez wysypki.

Wysypka najczęściej pojawia się na tułowiu, rzadziej na ręce czy nodze lub na twarzy, pęcherzyki (podobnie jak w przypadku ospy wietrznej) przeobrażają się w krostki, a jeszcze później na ich miejscu pojawiają się strupy. Wysypka jest uciążliwa, a powstrzymanie się przed drapaniem wymaga wyjątkowego samozaparcia.

Sugerujemy jednak, że by powstrzymać się przed drapaniem, bo może ono doprowadzić do zakażeń bakteryjnych ranek. Jeszcze inny powód wynika z charakteru choroby – źródłem dolegliwości nie jest skóra, tylko komórki nerwowe znajdujące się pod nią, drapanie nie będzie mogło więc przynieść ulgi.

Alternatywą do drapania może być posmarowanie pęcherzyków pastą z dwóch tabletek aspiryny zmieszanej z dwoma łyżkami spirytusu, co powinno skutecznie znieczulić zakończenia nerwowe. Inny domowy i dosyć skuteczny sposób polega na przemywaniu wysypki naparami z nagietka i melisy, co działa przeciwzapalnie.

Warto także zadbać o czystość zmienionego chorobowo miejsca i najlepiej jak najczęściej je odkrywać, ponieważ dostęp świeżego powietrza przyspieszy proces gojenia.

Dalszym etapom choroby raczej nie będzie towarzyszyć wysoka temperatura, występują natomiast takie dolegliwości jak ból głowy, ogólne osłabienie i zmęczenie.

Półpasiec – leczenie

W leczeniu półpaśca kluczowe będzie szybka reakcja na pierwsze objawy choroby, która może skutkować łagodniejszym jej przebiegiem i szybkim wyleczeniem.

Jeśli uda się odwiedzić lekarza (najlepszy będzie dermatolog, wystarczyć może też konsultacja z lekarzem rodzinnym) już podczas pierwszych objawów choroby, to możemy stosunkowo szybko rozpocząć kurację silnymi lekami, które powstrzymają rozmnażanie wirusa i skrócą czas leczenia półpaśca. W przypadku tej choroby najskuteczniejsze będą bowiem leki podawane już w ciągu pierwszych dwóch dni choroby.

Co zapisze lekarz? Zazwyczaj leczenie półpaśca będzie polegało głównie na podaniu leków przeciwwirusowych i obniżających temperaturę, dodatkowo lekarz może zalecić także leki przeciwzapalne. Osoba chora, która chciałaby szybciej przejść chorobę powinna zostać w domu (jeśli jest to możliwe), brać duże dawki witaminy B i pić znaczne ilości płynów.

Jak długo trwa półpasiec? Po mniej więcej 2-3 tygodniach choroba mija i zazwyczaj już nigdy więcej nie powraca. Wyjątkiem od tej zasady są osoby starsze, które mogą też mieć osłabioną odporność, u których (mimo wygojenia ran) utrzymuje się ból. To schorzenie nazywane jest neuralgią półpaścową i może trwać kilka miesięcy, a nawet lat. Neuralgia zazwyczaj leczona jest neurologicznie.

Półpasiec – rodzaje

Ta choroba wirusowa może mieć postać:

  • oczną – zmiany i owrzodzenia pojawiają się w spojówce i rogówce, w tym przypadku konieczne jest szybka konsultacja u okulisty, który wdroży specjalistyczne leczenie, groźne będą bowiem powikłania, które sprawią, że zostanie podrażniony nerw poruszający gałką oczną, groźną konsekwencją ignorowania zagrożenia może być nawet utrata wzroku,
  • zgorzelinową – w tej postaci po krostach pozostają owrzodzenia,
  • krwotoczną – ta postać występuje, gdy choroba ma wyjątkowo ciężki przebieg,
  • uszną – gdy wysypka atakuje małżowinę uszną, przewód słuchowy, błonę bębenkową; ta postać choroby charakteryzuje się także silnymi bólami ucha i może wywoływać groźne skutki – efektem nieleczonego półpaśca usznego może być bowiem przytępienie słuchu albo szumy uszne.

Półpasiec a powikłania

Specjaliści podkreślają, że łagodny przebieg choroby powinien wystąpić u osób o wysokiej sprawności układu odpornościowego. W takim przypadku choroba mija bez śladu, a ewentualnym jej efektem mogą być delikatne blizny lub przebarwienia.

Jeśli organizm jest w złym stanie, to mogą pojawić się powikłania, które najczęściej dotkną wzorku oraz słuchu. Osoby chore muszą się więc liczyć z możliwością porażeniem mięśni poruszających gałką oczną, zapaleniem rogówki i błony naczyniowej oka, częściową utratą słuchu lub porażeniem nerwu twarzowego albo nawet utratą wzroku.

Jeszcze inne zagrożenia, które mogą dotknąć osób o znacznie obniżonej odporności (np. osób po przeszczepach) to uszkodzenia nerwów czaszkowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Groźny będzie także zespół Guillaina-Barrego, który prowadzi do uszkodzenia osłonek nerwów i niedowładów.

Wspomniane zagrożenia u osób o osłabionej odporności powodują zazwyczaj konieczność leczenia półpaśca w szpitalu, gdzie personel może szybko reagować na rozwój choroby.

Półpasiec – profilaktyka

Ospa wietrzna przechodzona w wieku dojrzałym może być bardzo bolesna i uciążliwa, warto więc skorzystać ze szczepionki, która uchroni przed takim zakażeniem (jest ogólnie dostępna i podaje się ją już niemowlętom).

Formą uniknięcia zakażenia dla osób po 50 roku życia to skorzystanie z innej szczepionki, która ma odmienne działanie. W tym przypadku szczepionka zmniejsza zapadalność na półpasiec i nerwoból półpaścowy; jeśli jednak dojdzie do zakażenia to wspomniana szczepionka powinna zmniejszyć objawy tej choroby.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Grzegorz Bryszewski Grzegorz Bryszewski [+ info]

Dziennikarz, redaktor, copywriter i korespondencyjny uczeń szkoły ninja social media. Pracował w gazetach lokalnych, wydawnictwach branżowych i magazynach biznesowych, pisał także do magazynów literackich. Miłośnik literatury science fiction i niszowych gatunków muzycznych.

Zobacz również