Podatek od darowizny - kto i ile musi zapłacić?

Otrzymałeś darowiznę od kogoś bliskiego? Przeczytaj. Znajdziesz tu wszystko, co musisz wiedzieć, by legalnie ominął Cię podatek od darowizny.

 
Podatek od darowizny - kto i ile musi zapłacić?
Podatek od darowizny bez tajemnic / źródło zdjęcia: Getty Images / greg801

Każdy z nas, kto operuje pieniędzmi zgodzi się ze starym powiedzeniem: Tylko dwie rzeczy w życiu są pewne: śmierć i podatki. Niestety fiskus szuka naszych pieniędzy, gdzie tylko może. Nawet wtedy, gdy na przykład wujkowie chcą nas wspomóc finansowo. Mimo, że jest to prywatna sprawa rodzinna, to musimy płacić podatek od darowizny. Nic więc dziwnego, że buntujemy się przeciwko takim przepisom.

Niedawno w Polsce zapadł wyrok, który daje podatnikom wolną rękę. Jeśli w odpowiedni sposób dopełnimy formalności, nie będziemy musieli płacić podatku od darowizny. W poniższym artykule wspólnie omówimy najważniejsze procedury. Wskażemy, jakie warunki muszą być spełnione, by urząd skarbowy nie musiał pukać do naszych drzwi.

Podatek od darowizny – co to jest?

Sprawom darowizny i spadku została poświęcona Ustawa o podatku od spadków i darowizn. Już na początku dokumentu znajduje się lista spraw, które podlegają opodatkowaniu. Podatek dotyczy osób fizycznych, czyli każdego z nas jako osoby (dotyczy również osób, które prowadzą działalność gospodarczą jako osoby fizyczne). Opodatkowanie darowizny obejmuje tylko majątek (rzeczowy lub pieniężny), który znajduje się w Polsce.

Opodatkowane są darowizny:

  • przepisanie majątku za życia lub w pośmiertnym testamencie,
  • zwykłej darowizny (spisana umowa darowizny),
  • przejęcie majątku przez zasiedzenie,
  • nabycie praw do oszczędności bliskiego zmarłego (fundusz oszczędnościowy, na przykład IKE lub IKZE).

Dowiedz się więcej: Czym się różni umowa dożywocia od umowy darowizny

Kto płaci podatek od darowizny?

Ustawa ustala trzy grupy osób obdarowywanych, na których podstawie ustalana jest kwota wolna od podatku od spadków i darowizn.

Kwoty darowizn, które nie podlegają opodatkowaniu wynoszą odpowiednio:

  • 9637 zł – dla osób należących do I grupy podatkowej (obecny współmałżonek, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, przybrane dzieci, przybrani rodzice, teściowie, zięć, synowa),
  • 7276 zł – dla osób należących do II grupy podatkowej (siostrzenice, bratanice, wujostwo, dzieci pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa naszego współmałżonka, małżonkowie wnuków i prawnuków),
  • 4902 zł – dla osób należących do III grupy podatkowej (dalsza rodzina, np. kuzyni, i osoby niespokrewnione).

 Dowiedz się więcej: Umowa darowizny mieszkania – co warto wiedzieć?

Ile wynosi podatek od darowizny?

W sprawach podatków nic nie może być za proste. Wysokość podatku zależna jest więc od tego, kim dla nas jest darczyńca. Oprócz tego bierze się pod uwagę to, jak bardzo został przekroczony górny limit kwoty wolnej od podatku.

Podatek trzeba zapłacić od nadwyżki powyższych kwot. Pod uwagę brane są wszystkie darowizny od jednej osoby w ciągu 5 ostatnich lat. W skali 5 lat są to małe kwoty i łatwo je przekroczyć. Wystarczy na przykład jedna darowizna samochodu (nawet starszego), a już powstaje obowiązek podatkowy.

Zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego powinno się odbyć jak najszybciej. Jeśli tylko przekroczymy daną kwotę, musimy wypełnić formularz SD-3. Jest to zeznanie podatkowe, na które mamy miesiąc po otrzymaniu darowizny. Oprócz tego musimy dołączyć umowę darowizny.

Pamiętajmy! Ustalając kwotę wolną należy sumować wszystkie darowane kwoty, ruchomości i nieruchomości otrzymane od tej samej osoby w ciągu 5 lat poprzedzających rok, w którym otrzymano kolejną darowiznę oraz majątek otrzymany w bieżącym roku.

Dowiedz się więcej: Podatek od wygranej – jak rozliczyć i ile wynosi

Najbliższa rodzina zwolniona z podatku

Darowizna od najbliższej rodziny (grupa I) nie musi być opodatkowana. Nawet jeśli suma podarunków przekroczyła wymagany limit. Trzeba jednak zwrócić się do skarbówki z prośbą o zwolnienie.

Musimy wypełnić i złożyć druk SD – Z2 w urzędzie skarbowym. Na te formalności mamy 6 miesięcy od momentu, w którym przekroczyliśmy górny limit darowizny. W celu obliczenia podatku od darowizny została opracowana specjalna skala podatkowa.

Uwaga! Jeśli obdarowana rodzina nie spełni wymienionych warunków i nie złoży zgłoszenia na druku SD-Z2, to jest zobowiązana odprowadzić podatek do fiskusa.

Dowiedz się więcej: Umowa darowizny samochodu – co warto wiedzieć

Skala podatku od darowizn

Podatek stosowany wobec obdarowanych zaliczonych do I grupy podatkowej:

Kwota nadwyżki w zł

Podatek wynosi

ponad

do

0
10.278
20.556

10.278
20.556

3%
308 zł 30 gr i 5% od nadwyżki ponad 10.278 zł
822 zł 20 gr i 7% od nadwyżki ponad 20.556 zł

Podatek stosowany wobec obdarowanych zaliczonych do II grupy podatkowej:

Kwota nadwyżki w zł

Podatek wynosi

ponad

do

0
10.278
20.556

10.278
20.556

7%
719 zł 50 gr i 9% od nadwyżki ponad 10.278 zł
1.644 zł 50 gr i 12% od nadwyżki ponad 20.556 zł

Podatek stosowany wobec obdarowanych zaliczonych do III grupy podatkowej:

Kwota nadwyżki w zł

Podatek wynosi

ponad

do

0
10.278
20.556

10.278
20.556

12%
1.233 zł 40 gr i 16% od nadwyżki ponad 10.278 zł
2.877 zł 90 gr i 20% od nadwyżki ponad 20.556 zł

Wysokość podatku od darowizny waha się od 3% do 20%. Im dalsze pokrewieństwo między nami a darczyńcą, tym podatek jest wyższy. Staje się to problematyczne, jeżeli żyjemy w nieformalnych związkach. Wtedy mimo tego, że wspólnie mieszkamy, to wzajemna darowizna będzie nas drogo kosztowała.

Czy jest metoda, która pozwala legalnie ominąć podatek od darowizny? Okazuje się, że jest jedna metoda, którą warto wypróbować.

Co musi zawierać umowa darowizny, by podatek nas nie dotyczył?

Wszystko zaczęło się od Naczelnego Sądu Administracyjny (NSA). Jest to sąd, który ma rozstrzygać, czy urzędy działają poprawnie. W sądzie toczyła się sprawa kobiety, która nie zapłaciła podatku od darowizny. Otrzymała od rodziców pieniądze na zakup mieszkania. Pozostałą kwotę przekazała swojemu mężowi. Zrobiła dokładnie tak, jak opisali to jej rodzice w umowie darowizny. Sąd uznał, że kobieta wypełniła polecenie darczyńców i nie powinno się jej obciążać podatkiem! Co ten wyrok oznacza dla nas?

Idąc tym tokiem myślenia – wystarczy wypełnić wolę darczyńcy, by nie martwić się o podatek od darowizny. Jest to przełomowe szczególnie dla tych z nas, którzy otrzymują darowiznę od niespokrewnionych osób lub od dalszej rodziny.

Żeby skorzystać ze zwolnienia, powinniśmy zapisać w umowie darowizny wolę darczyńcy.

Przykład:

Młody mężczyzna dostaje od wujka 15 000 zł. Spisują zwykłą umowę darowizny. Wolne od podatku jest tylko 7 276 zł. Pozostałą kwotę trzeba zgłosić do opodatkowania. Za pieniądze, które mu zostały, kupuje sobie samochód.

Inne podejście:

Młody mężczyzna dostaje od wujka 15 000 zł. Spisują umowę darowizny. Wpisują tam opis woli darczyńcy. Zapisują, że wolą darczyńcy jest przeznaczenie tych pieniędzy na zakup samochodu dla bratanka. W tym przypadku bratanek spełnia wolę darczyńcy. W ten sposób można uzasadnić niezapłacenie podatku.

Jeśli chcemy się powołać na jakiś akt prawny, to możemy wskazać: Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 1525/16, II FSK 1526/16.

Czy czeka nas podatkowa rewolucja?

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego jest rewolucyjny. Sąd stanął wyraźnie po stronie podatnika. Jest to szczególnie ważne dla tych z nas, którzy dostają darowiznę od dalszej rodziny. Równie ważne jest to dla tych z nas, którzy żyją w nieformalnych związkach.

Pytanie tylko, czy taki stan prawny długo się utrzyma? Być może Minister Finansów zmieni ustawę tak, by ukrócić przypadki powoływania się na wolę darczyńcy. Czas pokaże.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm), 
  • Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768, z późn. zm.).

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
Zobacz również