Pierwsza praca a urlop – jaki urlop przysługuje będąc zatrudnionym po raz pierwszy?

Pierwsza praca a urlop? Tłumaczymy sposoby obliczenia wysokości urlopu wypoczynkowego osobom, które właśnie rozpoczęły karierę zawodową.  

 
Pierwsza praca a urlop – jaki urlop przysługuje będąc zatrudnionym po raz pierwszy?
Jak obliczyć urlop w pierwszej pracy?

Możliwość skorzystania z urlopu wypoczynkowego, który pozwoli na odpoczynek i regenerację sił to jedno z ważniejszych praw każdego pracownika. W zależności od stażu pracy do jego dyspozycji trafia 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego.

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje już po przepracowaniu pierwszego miesiąca w pierwszym miejscu pracy, nie będzie to jednak urlop o wysokości 20 dni, w tej sytuacji obowiązują odmienne i dosyć trudne obliczenia. W naszym tekście tłumaczymy wymiar urlopu w przypadku pierwszej pracy, wskazujemy, ile przysługuje wolnego na konkretnych przykładach i podpowiadamy jak w ogóle obliczyć taki urlop.

Pierwsza praca a urlop – najważniejsze informacje

Urlop nabywany etapami

Kodeks pracy (a konkretnie art. 153 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku) wyraźnie wskazuje, że pracownik podejmujący po raz pierwszy w swym życiu zawodowym pracę, nabywa prawo do pierwszego urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru przysługującego mu po przepracowaniu roku.

W praktycznym ujęciu oznacza to, że już po przepracowaniu pierwszego miesiąca nowy pracownik może skorzystać z urlopu wypoczynkowego, który wyniesie 1/12 wymiaru (czyli 1.66 dnia), do którego nabędzie prawo po przepracowaniu roku – urlop wyniesie wówczas w sumie 20 dni. Wspomniany wymiar urlopu przyjęto nazywać „urlopem cząstkowym”.

Co ważne, w obliczeniach uznaje się zasadę, że termin miesiąca mija z upływem dnia bezpośrednio poprzedzającego dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym pracownik podjął zatrudnienie. W przypadku pojawienia się niepełnych dni urlopu, pojawia się możliwość (ale nie obowiązek) ich zaokrąglenia do pełnego dnia przez pracodawcę. Oczywiście, łączny urlop obliczony w pierwszym roku pracy nowego pracownika nie może przekroczyć 20 dni.

Taki sposób obliczeń wysokości urlopu w pierwszej pracy jest dosyć skomplikowany, ale stanowi ułatwienie dla pracowników. Alternatywą dla niego byłoby otrzymanie prawa do całego urlopu dopiero po przepracowaniu całego roku. Warto także podkreślić, że w sytuacjach losowych (urodzenie dziecka, ślub, pogrzeb) pracownikowi należy się także urlop okolicznościowy. Jego wymiar wynosi od 1 do 2 dni i nie jest zależny od stażu pracy. W praktycznym ujęciu skorzystać z urlopu okolicznościowe będzie można już na przykład drugiego dnia pierwszej pracy.

Dowiedz się więcej: Urlopy pracownicze: wypoczynkowy, na żądanie, okolicznościowy, macierzyński i inne. Wszystko co musisz wiedzieć!

Pierwsza praca a urlop – zasady w praktyce

Przykład 1:

Pan Mariusz rozpoczął pierwszą pracę 1 maja 2018 roku na podstawie umowy na czas określony obowiązującej do 1 sierpnia 2018 roku. Kiedy otrzyma prawo do pierwszego urlopu?

W tym przypadku prawo do urlopu wypoczynkowego o wspomnianym już wymiarze 1/12 wymiaru, do którego Pan Mariusz zdobędzie prawo po przepracowaniu roku, pojawi się pod koniec pierwszego miesiąca pracy, czyli 31 maja 2018 roku.

Przykład 2:

Pan Juliusz rozpoczął pierwszą pracę w połowie miesiąca, 6 lipca. Kiedy będzie on otrzymywał prawo do urlopów cząstkowych?

W tej sytuacji ma miejsce kolejna i ważna zasada, a mianowicie brak możliwości zaokrąglania niepełnych miesięcy pracy podczas obliczeń urlopu w pierwszej pracy. Opisany w przykładzie Pan Juliusz otrzyma urlop cząstkowy 5 sierpnia, 5 września, 5 października, 5 listopada i 5 grudnia, powyższa zasad sprawi też, że wspomniany pracownik nie otrzyma urlopu za okres 6-31 grudnia. Natomiast już 1 stycznia kolejnego roku kalendarzowego nabędzie on prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym rocznym wymiarze.

Przykład 3:

Pani Justyna podjęła swoją pierwszą pracę 1 grudnia i rozwiązała umowę 20 grudnia, jej kolega – Pani Karol – zatrudnił się u tego samego pracodawcy 5 grudnia (także w ramach pierwszej pracy) i wciąż tam pracuje. Kiedy otrzymają oni prawo do urlopów cząstkowych?

Żaden z pracowników nie przepracował w pierwszym roku pracy pełnego miesiąca, nie nabędą więc oni prawa do urlopu we wspomnianym roku. Pan Karol otrzyma jednak 1 stycznia kolejnego roku urlop wypoczynkowy w pełnym rocznym wymiarze.

Przykład 4:

Pan Janusz był zatrudniony w ramach pierwszej pracy od 1 do 15 stycznia u jednego pracodawcy, później pracował w innej firmie od 5 maja. Kiedy nabędzie on prawo do urlopu cząstkowego?

W takiej sytuacji (gdy pracownik pozostaje u jednego pracodawcy w stosunku pracy przez część miesiąca, a następnie dochodzi do rozwiązania umowy o pracę i nawiązania kolejnego stosunku pracy z innym pracodawcą) miesięczny okres zatrudnienia uprawniający do nabycia prawa do pierwszego urlopu ustalany jest z upływem 30 dni zatrudnienia. W przypadku Pana Janusza prawo do  urlopu cząstkowego pojawi się więc 15 maja.

Jeżeli pracownik pozostaje u jednego pracodawcy w stosunku pracy przez część miesiąca, a następnie dochodzi do rozwiązania umowy o pracę i nawiązania kolejnego stosunku pracy z innym pracodawcą, wtedy miesięczny okres zatrudnienia uprawniający do nabycia prawa do pierwszego urlopu ustalany jest z upływem 30 dni zatrudnienia.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Gdy pracownik wykonuje pierwszą pracę i nie może wykorzystać urlopu, to przysługuje mu ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Inaczej mówiąc – osoba, która po raz pierwszy w swoim życiu zawodowym podjęła pracę, może otrzymać swojego rodzaju rekompensatę pieniężną za dni urlopu, których nie wykorzystała, chociaż miała do tego prawo.

Tutaj warto podkreślić, że prawa do urlopu wypoczynkowego pracownik nie może się zrzec (mówi o tym Kodeks pracy art. 152). Pracodawca nie może także wymóc na pracowniku tego, żeby nie wykorzystywał urlopu. W przypadku urlopu cząstkowego stosuje się zasady obowiązujące przy obliczaniu „normalnego” wynagrodzenia urlopowego, które ulegają pewnym modyfikacjom.

Obliczenia ekwiwalentu

Do ustalenia podstawy ekwiwalentu potrzebne będą:

  • stałe miesięczne składniki wynagrodzenia – uwzględniane są w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do tego ekwiwalentu,
  • składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy miesięczne w zmiennej wysokości, uzyskane przez pracownika w okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu – uwzględniane są w przeciętnej wysokości z okresu 3 miesięcy,
  • składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, wypłacone w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu – uwzględniane są w średniej wysokości z tego okresu.

Po ustaleniu sumy miesięcznych wynagrodzeń dzieli się ją przez współczynnik urlopowy (albo współczynnik ekwiwalentowy), który wynosi 20,92.

Wspomniany współczynnik ustala się raz w danym roku kalendarzowym i powstaje on po odjęciu od liczby dni w danym roku kalendarzowym łącznej liczby przypadających w roku niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikających z rozkładu czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy. Obliczony w ten sposób wynik dzieli się przez 12.

W wyniku podzielenia sumy miesięcznych wynagrodzeń przez współczynnik urlopowy otrzymujemy kwotę ekwiwalentu za jeden dzień roboczy, jej podzielenie przez 8 pozwala nam na ustalenie kwoty rekompensaty za 1 godzinę urlopu.

Ostatnim elementem obliczeń jest pomnożenie ekwiwalentu za jedną godzinę urlopu przez liczbę godzin niewykorzystanego przez pracownika urlopu wypoczynkowego. Wynik tej operacji jest tożsamy z kwotą ekwiwalentu, jaką należy wypłacić pracownikowi.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Grzegorz Bryszewski Grzegorz Bryszewski [+ info]

Dziennikarz, redaktor, copywriter i korespondencyjny uczeń szkoły ninja social media. Pracował w gazetach lokalnych, wydawnictwach branżowych i magazynach biznesowych, pisał także do magazynów literackich. Miłośnik literatury science fiction i niszowych gatunków muzycznych.

Zobacz również