Oprocentowanie lokat - zmienne czy stałe?

Planujesz założyć lokatę terminową w banku? Dowiedz się, czym się różni oprocentowanie lokat stałe i zmienne oraz które jest korzystniejsze!

 
Oprocentowanie lokat - zmienne czy stałe?
Które oprocentowanie lokat zapewnia wyższy zysk? / źródło zdjęcia: Getty Images / AndreyPopov

Ulokowanie środków w banku wciąż uznawane jest za najbezpieczniejszą i najprostszą formę oszczędzania, które w dodatku może wygenerować pewien zysk. Ten zależy jednak od tego, jaką lokatę wybierzemy. Większość z nas porównuje oferty lokat bankowych pod kątem wysokości oprocentowania, gdy tymczasem równie ważną kwestią jest to, czy oprocentowanie lokat jest zmienne czy stałe. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega różnica i jaki ma ona wpływ na potencjalny zysk z lokaty.

Oprocentowanie lokat – co trzeba wiedzieć?

Na początku warto wyjaśnić, dlaczego banki w ogóle oferują oprocentowanie lokat, czyli dlaczego dają nam zarobić za ulokowanie u nich pieniędzy. Jeśli składamy depozyt w banku np. w ramach rocznej lokaty terminowej, dajemy bankowi możliwość swobodnego dysponowania naszymi środkami w tym czasie.

Bank może w ciągu tego roku wykorzystać je np. do udzielenia innymi klientom kredytów. Może to jednak zrobić jedynie wtedy, jeśli zobowiążemy się, że w ciągu umówionego roku nie wycofamy środków. W zamian za to bank obiecuje nam wynagrodzenie w postaci części wpłaconego przez nas kapitału wyrażonego procentowo. To właśnie jest oprocentowanie lokat.

Wyróżniamy kilka rodzajów oprocentowania depozytów:

  • oprocentowanie stałe i zmienne,
  • oprocentowanie nominalne,
  • oprocentowanie efektywne,
  • oprocentowanie rzeczywiste.

Oprocentowanie stałe i zmienne wyjaśnimy poniżej, natomiast tutaj warto przypomnieć, że w reklamach lokat bankowych najczęściej podawane jest oprocentowanie nominalne w skali roku, które nie uwzględnia ani okresu oszczędzania, ani wielu ważnych parametrów wpływających na ostateczną zyskowność lokaty.

Realną zyskowność lokaty lepiej przedstawia oprocentowanie efektywne uwzględniające kapitalizację oraz oprocentowanie rzeczywiste, które bierze pod uwagę inflację.

Dowiedz się więcej: Konto oszczędnościowe czy lokata – co jest lepsze?

Oprocentowanie lokat stałe i zmienne – jaka jest różnica?

Choć większość z nas zwraca uwagę wyłącznie na wysokość oprocentowania lokaty, tak naprawdę ważne jest, czy jest ono stałe czy zmienne. Ma to wpływ na zysk z lokaty, dlatego zawsze warto sprawdzać ten parametr oferty.

Podstawową różnicą między oprocentowaniem stałym i zmiennym jest to, że w przypadku oprocentowania stałego jego wysokość nie zmienia się przez cały okres obowiązywania lokaty, natomiast w przypadku oprocentowania zmiennego bank może dokonać aktualizacji jego wysokości adekwatnie do zmiany jakiegoś wskaźnika ekonomicznego (najczęściej wysokość zmiennego oprocentowania skorelowana jest z wysokością referencyjnej stopy NBP, ale można spotkać także lokaty o oprocentowaniu uzależnionym od WIBOR).

Co to oznacza? Jeśli wybierzemy:

  • lokatę z oprocentowaniem stałym – z góry wiemy, ile otrzymamy odsetek na koniec okresu oszczędzania,
  • lokatę z oprocentowaniem zmiennym – wysokość zysku nie jest z góry znana.

Wybór między lokatą o stałym lub zmiennym oprocentowaniu będzie istotny w sytuacji, jeśli w okresie oszczędzania nastąpi zmiana wysokości stóp procentowych. Decyduje o tym organ banku centralnego, Rada Polityki Pieniężnej (RPP) w zależności od sytuacji gospodarczej kraju (szerzej wyjaśnimy to niżej).

Podniesienie stóp procentowych będzie dla właścicieli lokat oznaczało:

  • w przypadku lokat o oprocentowaniu zmiennym – podniesienie przez bank oprocentowania lokaty, a więc wyższy zysk,
  • w przypadku lokat o oprocentowaniu stałym – brak zmian w oprocentowaniu; zysk z lokaty będzie dokładnie taki, jaki był przewidywany na początku.

Obniżenie stóp procentowych będzie dla właścicieli lokat oznaczało:

  • w przypadku lokat o oprocentowaniu zmiennym – obniżenie przez bank oprocentowania lokaty, a więc niższy zysk,
  • w przypadku lokat o oprocentowaniu stałym – brak zmian w oprocentowaniu; zysk z lokaty będzie dokładnie taki, jaki był przewidywany na początku.

Jak widać, lokaty o oprocentowaniu zmiennym są bardziej ryzykowne – ostateczny zysk zależy bowiem od tego, czy zmienią się stopy procentowe i czy bank adekwatnie do tych zmian podniesie lub obniży oprocentowanie.

Dowiedz się więcej: Od czego zależy rata kredytu hipotecznego?

Zmienne oprocentowanie lokat - jego wysokość zależy najczęściej od stóp procentowych

źródło zdjęcia: Getty Images / DNY59

Czy można przewidzieć zmiany stóp procentowych?

Zmiany w wysokości stóp procentowych bez wątpienia mają największy wpływ na opłacalność lokat o zmiennym oprocentowaniu, ponieważ realnie wpływają na końcowy zysk. Jeśli bank centralny podniesie stopy procentowe, bank komercyjny może podnieść także oprocentowanie, co przełoży się na wyższe odsetki.

Pośrednio jednak zmiany stóp procentowych wpływają także na opłacalność lokat o stałym oprocentowaniu – ich podwyższenie sprawia, że możemy zarobić mniej niż gdybyśmy zdecydowali się na otwarcie lokaty o oprocentowaniu zmiennym.

Czy można zatem przewidzieć zmiany stóp procentowych, by dokonać odpowiedniego wyboru oprocentowania lokaty? Poniekąd tak, ponieważ Rada Polityki Pieniężnej manipuluje stopami procentowymi stosownie do sytuacji gospodarczej kraju:

  • podniesienie stóp następuje zwykle w sytuacji zbyt wysokiej inflacji (wzrostu cen) i silnego wzrostu gospodarczego – wyższe stopy procentowe mają zniechęcić nas do zaciągania kredytów, co w konsekwencji zmniejszy nasze wydatki i tym samym zahamuje dalszy wzrost cen,
  • obniżenie stóp procentowych następuje zwykle w sytuacji spowolnienia gospodarczego – niższe stopy procentowe oznaczają tańsze kredyty, których zaciąganie przez firmy i gospodarstwa domowe ma ożywić gospodarkę.

Obserwacja sytuacji gospodarczej może być więc wskazówką do rozpoznania najbliższych decyzji Rady Polityki Pieniężnej w kwestii stóp procentowych.

Dlaczego większość lokat ma stałe oprocentowanie?

Warto zauważyć, że od dłuższego czasu RPP utrzymuje stopy procentowe na bardzo niskim poziomie, co przekłada się na niskie oprocentowanie lokat. Od 2015 roku aż do dnia pisania niniejszego tekstu (kwiecień 2019 r.) podstawowa stopa referencyjna wynosiła 1,5%, a stopa lombardowa 2,5%. Ta druga stopa wyraża koszt pożyczenia przez bank komercyjny pieniędzy od banku centralnego. Jest on tak niski, że banki nie muszą zabiegać o depozyty od klientów, a jeśli już to robią, to nie zamierzają za dostęp do tych środków płacić więcej niż bankowi centralnemu.

Tak niski poziom stóp procentowych został osiągnięty po serii obniżek, które trwały przez kilka lat, co skutecznie zniechęciło Polaków do zakładania lokat o zmiennym oprocentowaniu, a banki do ich oferowania.

Z tego względu banki proponują dzisiaj głównie lokaty oszczędnościowe o stałym oprocentowaniu i są to najczęściej lokaty krótkoterminowe zakładane na 3, 6, 12 lub 24 miesiące. Niektóre z nich proponują oprocentowanie na poziomie zaledwie 0,5%.

Patrząc na aktualny ranking lokat dostępny w Internecie, można zauważyć, że najwięcej, na co możemy liczyć, to około 4% w skali roku, a duża część ofert ma oprocentowanie nie wyższe niż 2,5%.

Oprocentowanie lokat zależy nie tylko od stóp procentowych!

Na oprocentowanie lokat na szczęście ma wpływ także zwykła konkurencja między bankami, dzięki której od czasu do czasu możemy liczyć na bardziej atrakcyjne oferty. Są one dla banków jednym ze sposobów pozyskiwania klientów. To dlatego najlepsze oprocentowanie mają dzisiaj lokaty oszczędnościowe krótkoterminowe dla nowych klientów, ale skorzystanie z nich często jest obwarowane koniecznością założenia konta osobistego w danym banku.

Banki w ten sposób chcą nie tylko przyciągnąć nowych klientów, ale przede wszystkim odebrać ich konkurentom i zatrzymać u siebie na dłużej (otwarcie nowego konta zwykle wiąże się z zamknięciem poprzedniego). Lokaty bez konta także można znaleźć, lecz zwykle są one niżej oprocentowane.

Dowiedz się więcej: Najlepsze konto bankowe, czyli na co zwracać uwagę przy wyborze

Które oprocentowanie wybrać?

Podsumowując, jeśli zastanawiamy się, które oprocentowanie lokat wybrać, stałe czy zmienne, musimy wziąć pod uwagę wiele czynników. Oprocentowanie stałe sprawdzi się przy lokatach z krótkim okresem oszczędzania (do kilku miesięcy), a także w przypadku osób, które nie lubią ryzyka.

Z kolei oprocentowanie zmienne może okazać się korzystniejsze, jeśli interesują nas lokaty terminowe z bardzo długim okresem oszczędzania, w którym istnieje wysokie prawdopodobieństwo podwyżki stóp procentowych.

W przypadku lokat o zmiennym oprocentowaniu ważne jest także sprawdzenie warunków lokaty, które powinny dokładnie określać sytuacje, w których bank może zmienić wysokość oprocentowania. Nie zawsze odnośnikiem są bowiem stopy procentowe, lecz np. wskaźnik WIBOR.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Katarzyna Zet Katarzyna Zet [+ info]

Ekonomistka z wykształcenia, która na co dzień także zawodowo związana jest z branżą finansową. Od kilku lat zajmuje się także pisaniem poradników i artykułów przybliżających ludziom skomplikowany świat finansów m.in. w serwisie Pozyczasz.pl. W wolnych chwilach uwielbia jeździć na rowerze i słuchać audiobooków. Jej największą pasją są jednak podróże, z których zawsze przywozi mnóstwo pięknych wspomnień i zdjęć.

Zobacz również