Opieka nad dzieckiem - komu i na ile dni przysługuje

Jesteś aktywnym zawodowo rodzicem, który stara się połączyć rodzicielstwo ze swoją pracą? Opieka nad dzieckiem to idealne rozwiązanie dla Ciebie. Sprawdź na jakie udogodnienia mogą liczyć rodzice. Dowiedz się, czy opieka nad dzieckiem przysługuje tylko w trakcie choroby i co zrobić żeby z niej skorzystać.

 
Opieka nad dzieckiem - komu i na ile dni przysługuje
Opieka nad dzieckiem dla pracujących rodziców

Opieka nad dzieckiem  przysługuje nie tylko w przypadku dzieci chorych. Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa przewiduje także możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem zdrowym. Sprawdź, w jakich sytuacjach możesz liczyć na kilka dni wolnego, czym jest zasiłek opiekuńczy i kiedy możesz liczyć na jego wypłatę.

Kiedy rodzicowi przysługuje opieka nad dzieckiem?

Kiedy dziecko choruje, rodzice często nie mają innego wyjścia, jak zostać z nim w domu. Wówczas swoją nieobecność w pracy mogą usprawiedliwić okazując zwolnienie lekarskie z tytułu osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Dołączając do tego inne wymagane dokumenty, rodzic uzyskuje za czas nieobecności zasiłek opiekuńczy. Z zasiłku opiekuńczego mogą korzystać zarówno rodzice zatrudnieni „na etacie”, jak i przedsiębiorcy.

W uzasadnionych przypadkach zasiłek opiekuńczy należy się też w przypadku opieki nad zdrowym dzieckiem, np. wtedy, gdy małżonek stale opiekujący się dzieckiem jest w szpitalu.

Rodzice będący pracownikami mają dodatkową możliwość spędzania czasu z dzieckiem, nawet jeśli jest ono zdrowe. Kodeks pracy przewidział takie sytuacje, w których dziecko nie choruje, ale np. musi pójść z mamą lub tatą na szczepienie. Wówczas rodzic może skorzystać z prawa opieki nad zdrowym dzieckiem. Takie dni wolne przewidziane są w ramach urlopu na dziecko. Dodajmy, że nie ma konieczności podawania konkretnego powodu nieobecności pracodawcy.

Opieka nad chorym dzieckiem

Opieka z powodu choroby dziecka należy się zarówno matce, jak i ojcu, jeśli mają opłacone ubezpieczenie chorobowe. Przy czym zasiłek jest przyznawany jednemu z nich (temu, który o niego wystąpi).

Trzeba pamiętać, że zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie wtedy, gdy żaden inny członek rodziny* nie może sprawować opieki nad dzieckiem. Wyjątek stanowi opieka nad dzieckiem, które nie ukończyło 2 roku życia. W tym przypadku nieobecność w pracy jest usprawiedliwiona i płatna nawet, gdy inni członkowie rodziny mogą zająć się maluchem.

*Za innego członka rodziny uważa się: małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku ponad 14 lat jeśli osoba ta nie jest: całkowicie niezdolna do pracy, chora, niesprawna fizycznie lub psychicznie za względu na swój wiek, osobą prowadzącą gospodarstwo rolne, odpoczywającą po pracy na nocnej zmianie, prowadzącą działalność pozarolniczą, która nie może regulować czasu pracy w sposób dowolny (ma ustalone godziny pracy).

Dowiedz się więcej: Zasiłki – wszystko o świadczeniach w Polsce >>

Jak długo trwa opieka nad dzieckiem chorym?

Rodzice mogą korzystać z zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dzieckiem chorym przez:

  • 60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad chorym dzieckiem do lat 14,
  • 14 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad chorym dzieckiem w wieku ponad 14 lat.

Trzeba przy tym wiedzieć, że zasiłek opiekuńczy przysługuje również z tytułu opieki nad innymi członkami rodziny, dlatego wprowadzono ograniczenie – łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego z powodu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny z różnych przyczyn i bez względu na liczbę członków rodziny wymagających opieki, nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym.

Kiedy należy się zasiłek opiekuńczy na dziecko zdrowe?

Zdarzają się takie sytuacje, gdy dziecko nie choruje, a mimo to rodzicowi należy się opieka nad dzieckiem, a tym samym zasiłek z tytułu opieki nad pociechą. Są to:

  • nieprzewidziane zamknięcie* żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza, a także w przypadku choroby niani, z którą rodzice mają zawartą umowę uaktywniającą, lub dziennego opiekuna sprawujących opiekę nad dzieckiem,
  • poród lub choroba małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi lub rodzicowi sprawowanie opieki,
  • pobyt małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekującego się dzieckiem, w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.

Uprawnienie to dotyczy rodziców dzieci, które nie ukończyły 8 roku życia.

* Nieprzewidziane zamknięcie placówki, do której uczęszcza dziecko uważa się takie zamknięcie, o którym rodzic został zawiadomiony w terminie krótszym niż 7 dni przed dniem ich zamknięcia.

Opieka nad dzieckiem a wysokość zasiłku

Za nieobecność z tytułu osobistej opieki nad chorym dzieckiem naliczany jest zasiłek w wysokości 80% podstawy wymiaru (podobnie jak w przypadku zasiłku chorobowego).

Podstawa wymiaru = średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy poprzedzających miesiąc wypłaty zasiłku.

Dowiedz się więcej: Średnia krajowa w Polsce – ile wynoszą zarobki brutto, netto i na godzinę? >>

Jakie dokumenty uprawniają do zasiłku opiekuńczego?

Aby uzyskać zasiłek opiekuńczy należy przedłożyć pracodawcy lub w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (w przypadku przedsiębiorców):

  • wniosek do uzyskania zasiłku opiekuńczego na druku ZUS Z-15,
  • zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA.

Z tytułu sprawowania opieki podczas przebywania za granicą należy przedłożyć przetłumaczone zaświadczenie zagranicznego lekarza lub zakładu leczniczego zwierającego nazwę tego zakładu lub imię i nazwisko lekarza, datę wystawienia i podpis oraz początkową i końcową datę zwolnienia.

Więcej o dokumentach niezbędnych przy ubieganiu się o zasiłek opiekuńczy można przeczytać na stronie ZUS (sprawdź tutaj).

Opieka nad zdrowym dzieckiem

Już w 2016 roku przepisy dotyczące urlopu na dziecko zmieniły się na korzyść rodziców. Choć generalnie wymiar tego urlopu nie zmienił się i nadal wynosi 2 dni, to pracownicy mogą go wykorzystywać w wymiarze godzinowym. Do wykorzystania mają więc 16 godzin urlopu (przy czym w przypadku nauczycieli opieka nad dzieckiem może trwać nieprzerwanie 2 dni lub zostać podzielona – wykorzystana dwa razy w wymiarze 1 dnia. Oznacza to, że nauczyciel nie ma możliwości wykorzystania wymiaru godzinowego opieki).

O tym, czy pracownik będzie korzystał z tego urlopu w dniach, czy godzinach decyduje on sam i powiadamia o tym pracodawcę przy pierwszym składanym wniosku.

Komu należy się opieka nad dzieckiem zdrowym?

Każdy pracownik, który wychowuje przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat może korzystać z urlopu w wymiarze 2 dni lub 16 godzin. Za ten czas pracownikowi przysługuje wynagrodzenie jak za czas urlopu.

Nie każdy rodzic pamięta, zatem warto zwrócić na to uwagę – urlop na dziecko, podobnie jak opiekę na chore dziecko, może wykorzystać tylko jeden rodzic.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
  • Ustawa z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Anna Nowak Anna Nowak [+ info]

Na łamach portali internetowych relacjonuje zmiany na rynku pracy. Z uwagą przygląda się ofertom zatrudnienia, poszukując ich mocnych i słabych stron. Sprawdza, co spędza sen z powiek HR-owców. Dostarcza inspiracji niezdecydowanym i odkrywa sposoby osiągania celów zawodowych. Jako redaktor portalu KarieraKobiety.pl wspiera aktywność zawodową i emancypację finansową kobiet. Po godzinach – amatorka zdrowej kuchni, pasjonatka fotografii i sketchnotingu.

Zobacz również