Niewykorzystany urlop wypoczynkowy - co pracownik wiedzieć powinien?

Czy niewykorzystany urlop wypoczynkowy nam przepadnie? Odpowiedź na to i wiele innych pytań znajdziesz w naszym artykule.

 
Niewykorzystany urlop wypoczynkowy - co pracownik wiedzieć powinien?
Niewykorzystany urlop wypoczynkowy - fakty i mity

Jako pracownicy zwykle znamy podstawowe informacje, jeśli chodzi o niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Są jednak pewne niuanse, o których warto wiedzieć. W tym artykule przede wszystkim rozwiejemy wątpliwości dotyczące terminu, w którym trzeba wykorzystać zaległy urlop. Tym bardziej że w mediach pojawiają się informacje, według których urlop trzeba będzie wykorzystać do marca następnego roku.

Sprawdzimy również, czy niewykorzystany urlop może się przedawnić, a także podpowiemy, co zrobić, gdy pracodawca nie pozwala nam iść na urlop. Gdzie i w jakim czasie możemy dochodzić swoich praw? Co w sytuacji, kiedy zachorujemy na urlopie? Czy możemy wnioskować o przesunięcie wypoczynku na inny termin? Czy możemy wnioskować o to w innych sytuacjach losowych? Te wszystkie kwestie omówimy w poniższym artykule.

Niewykorzystany urlop wypoczynkowy – fakty i mity

Poniżej rozwiewamy najczęściej pojawiające się wątpliwości związane z niewykorzystanym urlopem.

1. Urlop wypoczynkowy za 2018 rok musimy wykorzystać do końca marca 2019 roku – MIT

Kwestię wykorzystania urlopu reguluje art.168 Kodeksu pracy. Wskazuje on, że zaległy urlop należy wybrać do końca września następnego roku.

W mediach pojawiają się informacje o tym, że urlop wypoczynkowy musi być wykorzystany do końca marca następnego roku. Był to projekt zmian, z których ustawodawcy ostatecznie się wycofali.

Dowiedz się więcej: Urlopy pracownicze: wypoczynkowy, na żądanie, okolicznościowy, macierzyński i inne. Wszystko co musisz wiedzieć!

2. Urlop wypoczynkowy niewykorzystany z powodu urlopu macierzyńskiego zostaje zachowany w całości – FAKT

Pracownica po zakończeniu urlopu macierzyńskiego wykorzystuje urlop w całym wymiarze, jaki jej przysługuje (Kodeks pracy art.163.3).

Dowiedz się więcej: Kto płaci za urlop macierzyński?

3. Zaległy urlop po macierzyńskim można wykorzystać w dowolnej chwili – MIT

Urlop możemy wykorzystać bezpośrednio po zakończeniu przerwy związanej z macierzyństwem. Jeżeli pojawimy się w pracy choćby na jeden dzień, to pracodawca ma prawo odmówić nam udzielenia zaległego urlopu wypoczynkowego w terminie dla nas wygodnym.

Bezpośredni urlop po macierzyńskim jest naszym uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Możemy korzystać z tego przywileju, ale nie musimy. Możemy pójść na niego w innym terminie (Kodeks pracy art.163.3).

4. Możemy nie wykorzystywać do końca urlopu i wnioskować o ekwiwalent za niewykorzystany urlop – MIT

Ekwiwalent za urlop jest formą zadośćuczynienia tego, że pracownik nie wykorzystał pełnego wymiaru urlopu wypoczynkowego. Ponadto, zgodnie z Kodeksem pracy taki ekwiwalent można wypłacić tylko w sytuacji, gdy następuje rozwiązanie umowy między pracodawcą a pracownikiem. W świetle prawa nie możemy więc zamienić urlopu pracowniczego na ekwiwalent, jeśli do takiego rozwiązania umowy nie doszło (Kodeks pracy art.171).

5. Pracodawca może nam zmniejszyć liczbę dni urlopu – FAKT

Wszystkim pracownikom przysługuje 26 dni urlopu (powyżej 10 lat stażu pracy) lub 20 dni (do 10 lat pracy).
Kodeks pracy wymienia jednak aż 6 przypadków, w których pracodawca może zmniejszyć nam liczbę dni wolnych. Są to:

  • wykorzystanie urlopu bezpłatnego,
  • wykorzystanie urlopu wychowawczego,
  • służba wojskowa,
  • tymczasowe aresztowanie,
  • kara pozbawienia wolności,
  • nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy.

Za każdy miesiąc nieobecności, pracodawca obetnie nam 1/12 przysługującego urlopu (por. art.155.1 – 155.2. Kodeksu pracy).

Dowiedz się więcej: Czy można wysłać pracownika na przymusowy urlop?

Niewykorzystany urlop wypoczynkowy - warto znać zasady jego rozliczania

źródło zdjęcia: Getty Images / scyther5

Kiedy przedawnia się niewykorzystany urlop wypoczynkowy?

Z zasady powinniśmy wykorzystać zaległy urlop do 30 września następnego roku. Są jednak przypadki, takie jak na przykład długotrwała choroba, kiedy to nie jesteśmy w stanie wykorzystać całego urlopu.

Według Kodeksu pracy prawo urlopowe przedawnia się po 3 latach.

Kiedy upływają te trzy lata? Bieg przedawnienia rozpoczyna się 30 września następnego roku, w którym należał nam się urlop. Po 3 latach po dniu 30 września upływa okres przedawnienia.

Przedawnia się zarówno prawo do dni wolnych, jak i prawo do ekwiwalentu. Jeśli nasz poprzedni pracodawca nie wypłacił nam ekwiwalentu, to po upływie 3 lat nie możemy już dochodzić swoich praw.

Czy pracodawca może odmówić nam urlopu?

Prawo pracy działa na korzyść nie tylko pracowników. Zgodnie z nim pracodawca ma prawo odmówić nam urlopu w dogodnym dla nas czasie (por. Kodeks pracy art.163). Powinien jednak wykazać, że nasza nieobecność wpłynie negatywnie na wyniki firmy (por. Kodeks pracy art.164). Co więcej, pracodawca ma prawo odwołać nas z urlopu pracowniczego, jeśli wymagają tego niespodziewane okoliczności.

Pamiętajmy też o kilku kwestiach:

  • urlopy pracownicze powinny być udzielane w porozumieniu z pracownikami,
  • odmówienie prawa do urlopu lub odwołanie z wypoczynku powinno być umotywowane ważnymi przyczynami. Jeśli mamy wątpliwości co do motywów pracodawcy, to możemy poprosić go o pismo, w którym uzasadni odwołanie urlopu,
  • odwołanie nas z urlopu obliguje pracodawcę do zwrotu utraconych przez nas kosztów wakacji,
  • jeśli pracodawca uniemożliwia nam wzięcie urlopu bez uzasadnionej przyczyny, to podlega karze grzywny od 1 000 do 30 000 zł.

W przypadku, gdy czujemy się poszkodowani w kwestii respektowania przez pracodawcę naszego prawa do urlopu, możemy zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy.

Nie wypoczęliśmy z powodu choroby. Czy możemy przesunąć urlop na inny termin?

Urlop wypoczynkowy niewykorzystany z powodu choroby możemy z powodzeniem przenieść na inny termin. Wystarczy, że powołamy się na art. 165 Kodeksu pracy. Według niego istnieją 3 powody, dla których możemy zmienić datę urlopu. Są to:

  • choroba na trwającym urlopie,
  • ćwiczenia wojskowe,
  • urlop macierzyński.

Pamiętajmy jednak, że ten przywilej nie przysługuje nam w przypadku opieki nad kimś bliskim. Jeśli na naszym urlopie zachorowało nam dziecko lub na przykład rodzic i musieliśmy wziąć opiekę, to nie możemy przenieść wypoczynku na inny termin.

Dowiedz się więcej: Zwolnienie lekarskie a urlop – co musisz wiedzieć?

Niewykorzystany urlop wypoczynkowy z powodu choroby możemy przesunąć na inny termin

źródło zdjęcia: Getty Images / AntonioGuillem

Niewykorzystany urlop wypoczynkowy – podsumowanie

Prawo kadrowe jest niestety skomplikowane i często ulega zmianie. Czasami trudno jest nadążyć za zmianami i znać wszystkie swoje przywileje. Co robić, gdy chcemy wyjaśnić jakieś wątpliwości? Możemy porozmawiać z naszą kadrową lub szukać informacji na własną rękę.

Cennym źródłem wiedzy jest Internet, ponieważ szybko i bezpłatnie znajdziemy w nim mnóstwo przydatnych artykułów. Warto jednak zwracać uwagę na to, czy autor powołuje się na jakieś źródła prawne. Poza tym warto sprawdzać datę opublikowania artykułu. Szukajmy jak najnowszych tekstów, ponieważ dzięki temu unikniemy sytuacji, w której informacje w nich zawarte są nieaktualne.

Przede wszystkim nie bójmy się zadawać pytań i rozwiewać swoich wątpliwości. Urlopy pracownicze są naszym niezbywalnym prawem. Wszelkie próby łamania naszych praw przez pracodawcę muszą być zgłaszane do Państwowej Inspekcji Pracy. Pamiętajmy też, że mamy prawo dochodzić swoich praw przez 3 lata. Po trzech latach niewykorzystany urlop wypoczynkowy ulega przedawnieniu. Powinniśmy więc znać nasz wymiar urlopu wypoczynkowego i pilnować, by był wykorzystany w całości.

Musimy mieć też świadomość, że w pewnych sytuacjach pracodawca ma prawo zmniejszyć nam wymiar urlopu. Dzieje się tak w przypadku: wykorzystania urlopu bezpłatnego lub wychowawczego, służby wojskowej, tymczasowego aresztowania, kary pozbawienia wolności oraz nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Te wszystkie niuanse prawne są wbrew pozorom łatwe do zapamiętania. Nie od dziś jednak wiadomo, że nieznajomość prawa szkodzi. Poświęćmy więc choć chwilę, by zdobyć niezbędną wiedzę.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Joanna Wojnarowska Joanna Wojnarowska [+ info]

Ekonomistka z wykształcenia i copywriter z zamiłowania. Lubi przedstawiać zawiły świat finansów w jak najbardziej przystępny sposób. Interesuje się polską blogosferą, szczególnie blogami dotyczącymi przedsiębiorczości. W wolnej chwili słucha radiowej Trójki, rysuje i pisze do szuflady.

Zobacz również