Nadgodziny a mobbing w pracy - co robić?

Nadgodziny w pracy są częstym problemem wielu pracowników. Poznaj swoje prawa i dowiedz się, gdzie leży norma, a gdzie zaczyna się mobbing.

Nadgodziny a mobbing w pracy - co robić?

Wszystkie czynności działające na szkodę pracownika, a zwłaszcza te, które godzą w jego dobra osobiste – uznawane są za mobbing. Tym mianem można również określić liczbę nadgodzin przydzielanych pracownikowi ponad normę. Miejmy na uwadze, że nie wszystkie nadgodziny to mobbing. Warto więc poznać swoje prawa i obowiązki.

Nadgodziny – czy pracodawca może robić co chce?

Według praw obowiązujących w Polce, pracodawca ma prawo zlecić pracownikowi nadgodziny tylko w trzech sytuacjach:

  1. Kiedy występuje konieczność przeprowadzenia akcji ratowniczej mającej na celu ochronę ludzkiego życia lub zdrowia, a także ochrony mienia lub środowiska.
  2. W przypadku potrzeby usunięcia awarii.
  3. W razie wystąpienia szczególnych potrzeb pracodawcy.

Niestety punt trzeci jest bardzo ogólny, co daje szerokie pole do działania wielu pracodawcom. W skutek czego szczególne potrzeby pracodawcy są nadmiernie wykorzystywanie po to, aby zlecić pracownikowi tak zwaną pracę po godzinach.

Dowiedz się więcej: Umiejętne zarządzanie czasem – czym jest work-life balance >>

Co powinieneś wiedzieć o nadgodzinach?

Nadgodziny nie mogą przekroczyć łącznie 150 godzin w ciągu roku. Liczba ta nie dotyczy osób pracujących na stanowisku kierowcy, gdyż limit dla tychże został podwyższony do 260 godzin.

Wymogiem jest zachowanie odpoczynku od pracy, który nie powinien być krótszy niż 11 godzin w ciągu doby.

Jak opłacane są nadgodziny?

Polskie prawo reguluje wynagrodzenie za nadgodziny w następujący sposób:

  • Osoby pracujące w niedzielę, święta, a także nocą mogą otrzymać dodatek do pensji w wysokości 100% normalnej stawki godzinowej za każdą przepracowaną godzinę.
  • Osoby wykonujące nadgodziny w dni robocze (od poniedziałku do piątku) mogą otrzymać dodatek w wysokości 50% godzinnego wynagrodzenia za każdą przepracowaną godzinę.

Uwaga! Pracodawca nie ma obowiązku wypłaty wynagrodzenia za przepracowane nadgodziny, jest to jego dobra wola. Jednakże jeśli nie ma zamiaru wypłacać pensji za nadgodziny, ma obowiązek przyznać pracownikowi czas wolny od pracy, który zależny będzie od ilości przepracowanych nadgodzin.

Każdy, kto pracuje w sobotę, ma więc możliwość odbioru dnia wolnego. Pracodawca ma obowiązek przyznać dzień wolny za przepracowaną sobotę, a pracownik nie może w zamian żądać wynagrodzenia za przepracowane godziny w tym dniu.

Warto wiedzieć: Wyjątek stanowi sytuacja, w której pracodawca nie ma możliwości przydzielenia pracownikowi dnia wolnego za przepracowaną sobotę. Wtedy ma on obowiązek wypłacić pracownikowi należną mu pensję.

Kto nie może mieć nadgodzin?

Istnieją podmioty, które zaliczają się do grupy niemogącej wykonywać pracy nadliczbowej. Są to:

  • kobiety w ciąży,
  • pracownicy opiekujący się dzieckiem do 4 roku życia (jeśli pracownik nie wyraził zgody),
  • młodociani, którzy ukończyli 16 lat, lecz nie są pełnoletni (nie ukończyli 18 roku życia),
  • osoby sprawujące stanowisko, w którym występują czynniki zagrażające jego zdrowiu (czyli wtedy, gdy zostały przekroczone najwyższe dopuszczalne normy natężeń oraz stężeń szkodliwych czynników).

Nadgodziny a mobbing w pracy - co robić? - prawa pracownika

Nadgodziny a nienormowany czas pracy

Pracownik objęty systemem nienormowanego czasu pracy (zadaniowego czasu pracy) również ma prawo do uzyskania dodatku za nadgodziny. Jednakże warunkiem do jego uzyskania jest fakt nałożenia nań bardzo dużej liczby zadań, która uniemożliwiła wykonanie ich mieszcząc się w określonych ramach pracy. Określenie czasu pracy względem ilości zadań nie pozbawia pracownika możliwości otrzymania wynagrodzenia za nadgodziny.

Natomiast, jeżeli pracodawca i jego pracownik, który ma nienormowany czas pracy, odpowiednio organizują system zadaniowy, a pracownik może zadania te wykonywać w ustalonym rozkładzie pracy – nie otrzyma on dodatku za nadgodziny.

Wypowiedzenie umowy o pracę a nadgodziny

Podczas okresu wypowiedzenia, pracownik ma te same obowiązki co jego współpracownicy. Oznacza to, że ma obowiązek pracy po godzinach na prośbę przełożonego.

Osoba, która odmawia wykonywania pracy w nadgodzinach, może otrzymać wypowiedzenie umowy z winy pracownika, bez okresu wypowiedzenia. Ponadto odmawianie wykonywania poleceń jakim jest praca po godzinach, może zakwalifikować się do poważnego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, co na pewno negatywnie odbije się na karierze zawodowej pracownika.

Dowiedz się więcej: Jak napisać wypowiedzenie umowy o pracę? >>

Kiedy nadgodziny można uznać za mobbing?

Nadgodziny można zakwalifikować pod mobbing w przypadku, w którym pracodawca lub przełożony w nieuzasadniony sposób zleca pracownikowi pracę w nadgodzinach.

Mobbing może przejawiać się także tym, że owe nadgodziny są zlecane nieustannie jednemu pracownikowi (lub wciąż tej samej wąskiej grupie pracowników), podczas gdy inni są zwolnieni z obowiązku wykonywania pracy po godzinach. Jeśli pracodawca dopuści się tych nieuzasadnionych czynów, jest narażony na karę w wysokości od 1 000 do 30 000 zł.

Nadgodziny w pracy ponad normę – co robić?

Są sytuacje, w których pracodawca może zlecić swoim pracownikom pracę po godzinach. Są też podmioty, które są zwolnione z obowiązku przepracowania nadgodzin. Jakkolwiek by nie było, nie powinno się tak łatwo generalizować żadnego przypadku. Każdą sytuację należy rozpatrywać indywidualnie, dlatego kiedy mamy podejrzenia o mobbing, czy też o naruszenie praw przez pracodawcę – powinnyśmy szybko reagować.

Dowiedz się więcej: Mobbing w pracy – czym jest i jak się przed nim bronić? >>

Masz poczucie, że Twój pracodawca narzuca pracownikom zbyt dużą liczbę nadgodzin? Może zastrasza ich? Albo nie wypłaca wynagrodzenia za nadgodziny i tym samym nie przyznaje w zamian dni wolnych w prawnie regulowanym terminie? Jeśli masz poczucie, że coś jest nie tak – reaguj. Co możesz zrobić?

Porozmawiaj z szefem

Pierwszym krokiem jest szczera rozmowa z przełożonym. Warto jasno i bezpretensjonalnie przedstawić swoje wątpliwości i obiekcje. Dobrze jest też na spokojnie wysłuchać szefa. Często jest tak, że pracownicy nie mówią o swoim niezadowoleniu, a pracodawcy nie widzą problemu w zaistniałej sytuacji. Warto przyjąć zasadę: Co nie zostało powiedziane, nie zostało zrozumiane.

Podpytaj kolegów z pracy

Jeśli szczera rozmowa z szefem nie daje efektów, warto porozmawiać ze współpracownikami. Dzięki temu można lepiej poznać ich odczucia i zamiary. Ponadto dzięki wspólnym naradom, można wysnuć pewne wnioski i zaplanować dalsze, wspólne działania.

Zawiadom odpowiednie instytucje

Jeśli i we współpracy z pozostałymi pracownikami nie dało się nic zdziałać, wówczas należy zgłosić zaistniały problem do osób sprawujących władzę na znacznie wyższych szczeblach.

W przypadku, w którym nie otrzymaliśmy pomocy w firmie, należy niezwłocznie zgłosić się do Państwowej Inspekcji Pracy. Zgłoszeń można dokonywać anonimowo. Swoich roszczeń można także dochodzić na drodze sądowej.

Pamiętajmy, że gdy tylko zaczyna się dziać źle, warto już na początku zbierać niezbite dowody, które w późniejszym czasie pomogą nam udowodnić zaistniałe nieprawidłowości.

Nadgodziny a mobbing w pracy - co robić? - gdzie szukać pomocy

ZOBACZ RÓWNIEŻ

  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Syntia Militowska Syntia Militowska [+ info]

Mama Kasi i żona Marcina, właścicielka dwóch kotów. Na co dzień pracuje jako copywriterka, z zamiłowania pasjonatka rozwoju osobistego i założycielka bloga MissCoach.pl W wolnych chwilach zatopiona w książkach niepoprawna optymistka. Ma głowę pełną planów i marzeń. Uważa, że nic nie dzieje się bez powodu.

Zobacz również