Kontrakt menedżerski - na czym polega i jak rozliczać?

Kontrakt menedżerski to umowa między firmą a osobą pełniącą w niej funkcje zarządcze. Wyjaśniamy, czym się charakteryzuje i co go odróżnia od umowy o pracę.

 
Kontrakt menedżerski - na czym polega i jak rozliczać?
Kontrakt menedżerski to umowa cywilnoprawna, a nie umowa o pracę

Kontrakt menedżerski jest specyficzną formą umowy między pracownikiem a pracodawcą, która ze stosunkiem pracy tak naprawdę niewiele ma wspólnego. Zawierany jest najczęściej z osobami pełniącymi ważne funkcje kierownicze w firmie, które do skutecznego działania wymagają bardziej elastycznych warunków współpracy. Umowa menedżerska z założenia nie powinna być normalną umową o pracę, dlatego warto wiedzieć, jakie zapisy powinna zawierać i jakie są konsekwencje jej podpisania.

Czym dokładnie jest kontrakt menedżerski?

Pomimo, że kontrakt menedżerski (zwany również umową o zarządzanie) podpisywany jest między przedsiębiorstwem a osobą świadcząca na jej rzecz określoną pracę, nie jest to umowa, którą reguluje Kodeks pracy.

Umowę menedżerską stosowaną w przedsiębiorstwach prywatnych zalicza się do kategorii umów nienazwanych (łac. contractus innominati), zawieranych w ramach obowiązującej w Polsce swobody umów.

Kontrakt menedżerski podlega więc jedynie ogólnym przepisom Kodeksu cywilnego, podobnie jak inne umowy cywilnoprawne. Oznacza to, że wobec zatrudnionego na tej podstawie pracownika nie muszą być stosowane przepisy prawa pracy.

Kto i dlaczego decyduje się na kontrakt menedżerski?

Już sama nazwa umowy o zarządzanie sugeruje, w jakim celu i z kim jest ona zawierana. Firmy zatrudniają w ten sposób specjalistów od zarządzania (menedżerów), których głównym zadaniem jest zarządzanie całym przedsiębiorstwem lub jego częścią.

Specyfika takiej pracy polega na podejmowaniu bardzo odpowiedzialnych decyzji i wymaga dużej samodzielności w działaniu. Dzięki temu, że kontrakt menedżerski może zawierać dowolne zapisy (swoboda treści), można w nim dowolnie określić zakres samodzielności działania menedżera, a także zakres jego odpowiedzialności za decyzję. Takiej możliwości nie daje umowa o pracę, którą ograniczają przepisy Kodeksu pracy, mówiące np. o finansowej granicy odpowiedzialności pracownika.

Generalnie kontrakt menedżerski z jednej strony daje osobie piastującej stanowisko zarządcze dużo większą elastyczność i swobodę w realizacji powierzonych my zadań, z drugiej jednak pozbawia go praw i przywilejów wynikających z Kodeksu pracy.

Dowiedz się więcej: TOP 13: Najlepiej płatne zawody w Polsce >>

Jakie zapisy powinien zawierać kontrakt menedżerski?

Umowa o zarządzanie jest umową między przedsiębiorstwem a menedżerem, w której ten ostatni zobowiązuje się do wykonywania czynności zarządu przedsiębiorstwem w zamian za określone wynagrodzenie.

Umowa taka zwykle jest umową starannego działania, ale może być także umową rezultatu. Choć teoretycznie kontrakt menedżerski może zawierać dowolne zapisy dozwolone prawem, zazwyczaj określa on następujące kwestie:

  • przedmiot umowy,
  • czas trwania umowy,
  • obowiązki stron,
  • zadania menedżera,
  • zakres decyzyjności menedżera,
  • zasady oceny realizacji powierzonych zadań,
  • zasady obliczania i wypłaty wynagrodzenia,
  • zakres odpowiedzialności,
  • warunki i okres wypowiedzenia umowy.

Przykładową treść umowy o zarządzanie prezentujemy w naszym załączniku poniżej:

PobierzKontrakt menedżerski – wzór w formacie PDF >>

Czym charakteryzuje się praca na kontrakcie menedżerskim?

Warto zwrócić uwagę na charakterystyczne cechy zatrudnienia na podstawie kontraktu menedżerskiego, którymi są:

  • brak podporządkowania służbowego,
  • bardzo duża autonomia i swoboda działania menedżera,
  • brak określenia miejsca i czasu wykonywania pracy,
  • możliwość dowolnego określenia sposobu rozwiązania / wypowiedzenia umowy (np. za porozumieniem stron),
  • możliwość określenia nieograniczonej odpowiedzialności menedżera za ewentualne szkody (menedżer może odpowiadać za nie całym swoim majątkiem, gdy tymczasem odpowiedzialność finansowa pracownika zatrudnionego na podstawie kodeksu pracy wynosi maksymalnie tyle, co wartość trzymiesięcznych pensji),
  • wynagrodzenie składające się zazwyczaj z wysokiej podstawy oraz premii za wyniki (tzw. success fee),
  • rozstrzyganie sporów między stronami umowy następuje w sądach cywilnych a nie sądach pracy.

Kontrakt menedżerski często zawiera także klauzulę poufności i zakaz konkurencji w czasie obowiązywania umowy oraz w określonym czasie po jej zakończeniu.

Zapisy takie mogą być zawarte w treści umowy lub w oddzielnym dokumencie, zwykle także określają wysokość kary finansowej (odszkodowania) za złamanie tych ustaleń przez menedżera.

W zamian za lojalność menedżer może liczyć na bardzo wysoką odprawę (tzw. złoty parasol), który rekompensuje mu niedogodności związane z zakazem konkurencji.

Dowiedz się więcej: Najlepsze szkolenia menedżerskie online, czyli jak zostać dobrym liderem >>

Kiedy kontrakt menedżerski staje się umową o pracę?

Kontrakt menedżerski powinien mieć formę umowy cywilnoprawnej, jednak w praktyce funkcjonuje również tzw. pracowniczy kontrakt menedżerski, który posiada wszystkie cechy umowy o pracę.

W jego treści powinny się więc znaleźć wszystkie te zapisy, których nie może być w kontrakcie zawieranym na podstawie kodeksu cywilnego, czyli m.in.:

  • określenie miejsca i godzin wykonywania obowiązków służbowych,
  • określenie podporządkowania służbowego menedżera,
  • określenie wymiaru urlopu (urlop jest pojęciem określonym wyłącznie przez prawo pracy),
  • wzmianka o konieczności podporządkowania się regulaminowi pracy.

W tym przypadku menedżer otrzymuje więc wszystkie przywileje pracownicze, czyli m.in.:

  • urlop wypoczynkowy,
  • wynagrodzenie chorobowe,
  • zagwarantowany minimalny okres wypowiedzenia umowy,
  • świadczenia socjalne itp.

Jako pracownik ma jednak także ograniczenia, czyli np. nie może swobodnie stosować własnych metod zarządzania, musi wykonywać polecenia przełożonych, być obecnym w pracy w wyznaczonych godzinach itp.

Firmy chcące zawrzeć z menedżerem umowę cywilnoprawną muszą pamiętać, by nie zawierała ona zapisów charakterystycznych dla umowy o pracę. Jeśli tak się stanie, sąd lub Państwowa Inspekcja Pracy mogą uznać, że jest to umowa o pracę i podważyć zasadność rozliczania kontraktu jako umowy cywilnoprawnej.

Jak rozliczane są podatki i ZUS przy kontrakcie menedżerskim?

Kontrakt menedżerski w formie umowy cywilnoprawnej może być zawarty z menedżerem prowadzącym działalność gospodarczą lub nie. W każdym przypadku rozliczenie takiej umowy z urzędem skarbowym powinno być podobne jak w przypadku umowy zlecenie (jest to zgodne z wyrokiem Sądu Najwyższego z 12 listopada 2014 r. (I UK 126/14)).

Dowiedz się więcej: Umowa zlecenie – najważniejsze informacje >>

Zgodnie z przepisami usługi świadczone na podstawie kontraktu menedżerskiego traktowane są jako działalność wykonywana osobiście i w taki sposób należy je traktować pod kątem rozliczania z US.

Należności wypłacane z tytułu działalności wykonywanej na podstawie kontraktów menedżerskich opodatkowane są na zasadach ogólnych wg progresywnej skali podatkowej.

Od przychodu uzyskanego na podstawie kontraktu menedżerskiego lub umowy o podobnym charakterze pobierana jest zaliczka na podatek, a firmy zatrudniające menedżerów muszą do końca lutego roku następującego po roku podatkowym sporządzić informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) i przekazać je menedżerowi.

Warto dodać, że w przypadku, gdy menedżer prowadzi działalność gospodarczą, a jego kontrakt menedżerski przewiduje odpowiedzialność finansową za podejmowane działania, wynagrodzenie pobierane z tytułu kontraktu powinno być opodatkowane VAT. Wówczas wynagrodzenie jest mu wypłacane na podstawie faktury VAT.

W kwestii ZUS-u zasady odprowadzania składek przy kontrakcie menedżerskim są bardziej skomplikowane, ponieważ zależą m.in. od tego z iloma podmiotami menedżer ma podpisane umowy cywilnoprawne oraz czy ma założoną działalność gospodarczą.

Kontrakt menedżerski – czy zawsze jest korzystny dla menedżerów?

Umowa o zarządzanie na pierwszy rzut oka wydaje się bardzo korzystna dla menedżera, który na jej podstawie podejmuje się zarządzania firmą. Zapewnia przecież menedżerowi dużą swobodę działania i autonomię, brak podległości służbowej, nienormowany czas pracy, bardzo atrakcyjne zarobki, a także możliwość wynegocjowania innych korzystnych warunków współpracy.

Warto jednak pamiętać o ciemnych stronach tej formy „zatrudnienia”, czyli przede wszystkim klauzulach o zakazie konkurencji, ogromnej odpowiedzialności finansowej za szkody powstałe w wyniku błędnych decyzji, czy wreszcie brak przywilejów wynikających z kodeksu pracy np. prawa do wypoczynku czy prawa do wynagrodzenia chorobowego.

O kwestiach tych należy pamiętać podczas negocjowania warunków kontraktu, by jak najlepiej zabezpieczyć swoje interesy. Podpisując tego rodzaju umowę cywilnoprawną, warto pomyśleć również o ubezpieczeniu OC dla menedżerów, dzięki któremu można uniknąć finansowych konsekwencji popełnienia błędu skutkującego poniesieniem szkody przez przedsiębiorstwo.

Kontrakty menedżerskie stosowane są zarówno w spółkach prywatnych, jak i spółkach państwowych oraz komunalnych. Najczęściej na ich podstawie zatrudniani są członkowie zarządu oraz przedstawiciele wyższej kadry zarządzającej, którzy mogą liczyć na bardzo wysokie wynagrodzenie. Menedżerowie średniego i niższego szczebla częściej wybierają umowy o pracę np. pracownicze kontrakty menedżerskie, które są dla nich bezpieczniejsze przy określonym poziomie wynagrodzenia.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Hintigo Hintigo [+ info]

HINTIGO to źródło najlepszych rozwiązań, porad i inspiracji, pozwalających szybko i skutecznie rozwiązać problemy życia codziennego. Wierzymy, że podejmowanie decyzji staje się łatwiejsze kiedy dysponujemy kompletnymi i rzetelnymi informacjami. Pragniemy, aby każdy użytkownik odwiedzający nasz portal znalazł dokładnie to, czego w danym momencie poszukuje - odpowiedzi na pytanie, porady, instrukcji, przewodnika.

Zobacz również