Formy opodatkowania w Polsce

Trafny wybór formy opodatkowania dochodów pozwala legalnie zmniejszyć wpłaty do fiskusa lub utrzymać je na stabilnym poziomie. Którą formę wybrać? Sprawdź, na czym polega opodatkowanie na zasadach ogólnych, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz karta podatkowa.

 
Formy opodatkowania w Polsce
Którą formę opodatkowania wybrać?

Każdego roku (nie później niż do dnia 20 stycznia) przedsiębiorca może złożyć oświadczenie o wyborze formy opodatkowania dochodów z prowadzonej przez niego firmy. Oprócz momentu, w którym działalność gospodarcza jest rejestrowana w CEIDG, to jedyna możliwość zmiany sposobu rozliczania się z urzędem skarbowym na korzystniejszy. Ponieważ nie ma jednej formy opodatkowania, która sprawdziłaby się w każdego rodzaju biznesie, warto przyjrzeć się każdej z nich i wybrać tę najbardziej odpowiednią.

Ustawa o PIT, CIT i o ryczałcie – która dla kogo?

W polskim prawie podatkowym funkcjonują trzy ustawy narzucające podmiotom uzyskującym dochody rozliczanie się według określonej formuły.

Osoby fizyczne podlegają ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Zgodnie z wymienionymi przepisami z fiskusem rozliczają się m.in.:

  • osoby uzyskujące wynagrodzenie na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenie, czy umowy o dzieło,
  • osoby uzyskujące dochody z najmu lub dzierżawy, jeśli nie prowadzą działalności gospodarczej,
  • osoby duchowne,
  • osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.

Z kolei, ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) dotyczy osób prawnych, w tym: Skarb Państwa, spółki prawa handlowego (np.: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne), spółdzielnie, fundacje, stowarzyszenia.

Poza tym CIT obejmuje podmioty bez osobowości prawnej (np. szkoły), spółki kapitałowe w organizacji (w okresie pomiędzy podpisaniem umowy spółki a jej rejestracją w KRS) oraz podatkowe grupy kapitałowe.

4 formy opodatkowania dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą

Przedsiębiorcy, którzy prowadzą swoje firmy jako osoby fizyczne mają do wyboru 4 formy opodatkowania:

  • opodatkowanie na zasadach ogólnych (według skali podatkowej 18 proc. i 32 proc.),
  • podatek liniowy 19 proc.,
  • ryczałt od przychodów ewidencjonowanych,
  • kartę podatkową.

Formy opodatkowania – opodatkowanie na zasadach ogólnych – skala podatkowa

Opodatkowanie na zasadach ogólnych jest uznawane za domyślną formę rozliczeń z fiskusem, tzn. przyjmuje się, że jeśli przedsiębiorca nie wskaże innej formy opodatkowania, to rozlicza się on według skali podatkowej 18 proc. i 32 proc.

Stawka 18 proc. ma zastosowanie do dochodów nieprzekraczających 85 528 zł, natomiast dochody powyżej tego progu opodatkowane są według skali 32 proc.

Dowiedz się więcej: Progi podatkowe i kwota wolna od podatku za 2017 rok >>

Warto zwrócić uwagę na to, że zgodnie z tą metodą opodatkowuje się dochody, czyli przychody pomniejszone o koszy uzyskania przychodów (KUP). Jest to informacja o tyle istotna, iż niektóre z pozostałych form opodatkowania zakładają obliczanie podatku od przychodów bez umniejszania ich o KUP.

Opodatkowanie na zasadach ogólnych – przykład 1

Przedsiębiorca uzyskał w danym roku dochód w wysokości 170 000 zł. Dochód do kwoty 85 528 zł opodatkowany jest następująco:

Podstawa obliczenia podatku 85 528 zł x 18% – kwota zmniejszająca podatek

Dochód powyżej kwoty 85 528 zł jest obciążony wyższym podatkiem i obliczamy go w ten sposób:

15 395 zł 04 gr + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł, czyli:

170 000 zł – 85 528 zł = 84 472 zł

Podatek wynosi:

15 395 zł 04 gr + 27 031 zł 04 gr (84 472 zł x 32%) = 42 426 zł 08 gr

Przykład ten pokazuje, że opodatkowanie na zasadach ogólnych jest korzystne dla przedsiębiorców uzyskujących roczne dochody oscylujące wokół górnej granicy pierwszego progu podatkowego (85 528 zł).

Istnieje jednak grupa podatników uzyskujących dużo wyższe dochody, która chętnie wybiera opcję rozliczeń według skali podatkowej. Kto to taki? To przedsiębiorcy rozliczający się wspólnie z małżonkiem uzyskującym bardzo niskie dochody lub przedsiębiorcy samotnie wychowujący dziecko.

Warto pamiętać, że rozliczanie się według skali podatkowej, w odróżnieniu od pozostałych form opodatkowania, pozwala na korzystanie z przywilejów systemu podatkowego, czyli np. rozliczania się wspólnie z małżonkiem lub z dzieckiem (w przypadku samotnego rodzica. W praktyce może to oznaczać znaczne obniżenie dochodu w przeliczeniu na jednego podatnika, a tym samym pozostanie w pierwszym progu dochodowym.

Opodatkowanie na zasadach ogólnych – przykład 2

Przykład:

Przedsiębiorca uzyskał w danym roku dochód w wysokości 170 000 zł. Współmałżonka przedsiębiorcy nie uzyskała żadnego dochodu. Podatek, który odprowadzą wyniesie:

170 000 zł / 2 = 85 000 zł na osobę

Podstawa obliczenia podatku 85 000 zł x 18% – kwota zmniejszająca podatek 556 zł 02 gr

15 300 zł – 556 zł 02 gr = 14 743 zł 98 gr

Uzyskany wynik należy pomnożyć przez 2 (dwóch podatników):

14 743 zł 98 gr x 2 = 29 487 zł 96 gr

Małżeństwo w sumie odprowadzi niecałe 30 000 zł podatku, podczas, gdy przedsiębiorca z pierwszego przykładu, uzyskujący takie same dochody, jednak rozliczający się sam, wpłaci do kasy fiskusa ponad 42 000 zł daniny.

Skala podatkowa – zaliczki

Podatnik rozliczający się z fiskusem na zasadach ogólnych przelewa na konto urzędu skarbowego comiesięczne lub kwartalne zaliczki na podatek dochodowy, przy czym kwartalne przelewy zaliczek są przywilejem tylko małych podatników oraz początkujących przedsiębiorców. Zaliczki należy przelewać z konta bankowego lub SKOK do 20 dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym (nie ma możliwości wpłaty gotówkowej).

Uwaga! Od 2018 r. podatnik nie ma obowiązku przelewania zaliczki na podatek, jeśli jej wysokość lub suma zaliczek z kilku okresów rozliczeniowych nie przekroczy kwoty 1 000 zł.

Opodatkowanie na zasadach ogólnych – ewidencja

Każdy podatnik, który opodatkowuje swoje dochody na zasadach ogólnych, jest zobowiązany do prowadzenia Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów.

Wyjątek stanowią podatnicy, których przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 2 000 000 euro. Ci przedsiębiorcy są zobowiązani do prowadzenia ewidencji w księgach handlowych.

Skala podatkowa – roczne zeznanie podatkowe

Dochody uzyskane w danym roku podatkowym należy wykazać i rozliczyć, składając we właściwym dla miejsca zamieszkania urzędzie skarbowym zeznanie roczne PIT-36. Termin złożenia deklaracji upływa 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Dowiedz się więcej: Jak i kiedy można złożyć korektę PIT >>

Formy opodatkowania – podatek liniowy – 19 proc.

Różne formy opodatkowania mają ułatwić przedsiębiorcom dostosowanie obciążeń podatkowych do możliwości prowadzonego biznesu.

Podatnik, który uzyskuje wysokie przychody, ale jednocześnie generuje znaczne koszty działalności może zdecydować się na rozliczanie podatku według skali podatkowej. Będzie to dla niego opłacalne jeśli jego roczny dochód mieści się w granicach 100 000 zł.

Jeżeli zaś dochód znacznie przekroczy pierwszy próg podatkowy (85 528 zł) wówczas nadwyżka ponad tę kwotę zostanie opodatkowana według skali 32 proc. Od wysokiej stawki podatkowej przedsiębiorca może uciec, rozliczając się wspólnie z małżonkiem lub z dzieckiem (w przypadku samotnych rodziców). Jeśli podatnik nie skorzysta z tego przywileju, rozliczanie według skali podatkowej stanie się nieopłacalne.

Co ma zrobić podatnik, który:

  • uzyskuje wysokie dochody (przekraczające 100 000 zł),
  • nie może rozliczyć się wspólnie z małżonkiem lub nie jest samotnym rodzicem dzielącym dochód na dwoje?

Podatnik, który znajdzie się w takiej sytuacji może zdecydować się na opodatkowanie liniowe. Ta forma opodatkowania gwarantuje stałą stawkę podatkową – 19 proc. bez względu na wysokość osiągniętych dochodów. Trzeba jednak pamiętać, że wybierając tę opcję, rezygnuje się z ulg i odliczeń przysługujących przy rozliczaniu dochodów według skali podatkowej.

Podatek liniowy – zaliczki

Podatnik, który opodatkowuje swoje dochody według stałej stawki 19 proc. powinien przelewać na konto urzędu comiesięczne lub kwartalne zaliczki na podatek dochodowy. Zasady są tu takie same, jak w przypadku opodatkowania według skali tj.:

  • mali podatnicy lub przedsiębiorcy rozpoczynający swoją działalność mogą wybrać kwartalne regulowanie zobowiązań wobec fiskusa,
  • od 2018 roku podatnicy nie mają obowiązku przelewania zaliczek na podatek, jeśli ich wysokość lub suma zaliczek z kilku okresów rozliczeniowych nie przekroczy kwoty 1 000 zł,
  • regulowanie zobowiązań z tytułu podatku dochodowego musi odbywać się bezgotówkowo (przelewem) do 20 dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym.

Podatek liniowy – ewidencja

Podatnik, który wybrał rozliczanie się według liniowej stawki 19 proc. jest zobowiązany prowadzić Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów, a gdy osiągnie przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 2 000 000 euro, musi prowadzić ewidencję w księgach handlowych.

Podatek liniowy – roczne zeznanie podatkowe

Dochody uzyskane w danym roku podatkowym należy wykazać i rozliczyć, składając we właściwym dla miejsca zamieszkania urzędzie skarbowym zeznanie roczne PIT-36L w terminie do 30 kwietnia.

Dowiedz się więcej: Podatek progresywny czy liniowy? >>

Formy opodatkowania – ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Kolejną opcją rozliczenia z urzędem skarbowym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. W odróżnieniu od opodatkowania na zasadach ogólnych lub opodatkowania liniowego, tu podatek odprowadza się od przychodów, a nie od dochodów (przychodów pomniejszonych o koszty). Poza tym, ryczałtowcowi nie przysługują ulgi i odliczenia należne podatnikowi rozliczającemu się na zasadach ogólnych.

Czy ryczałt od przychodów ewidencjonowanych może być korzystnym rozwiązaniem? Może, ponieważ stawki podatku dla niektórych rodzajów działalności są wyjątkowo atrakcyjne, np.: 2 proc., 3 proc., 5,5 proc. czy 8,5 proc. (wszystkie stawki oraz rodzaje działalności, do których stawki te mają zastosowanie zostały wymienione w par. 12 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne).

Kolejnym plusem jest fakt, że podatnik odprowadzający do fiskusa podatek zryczałtowany nie musi prowadzić Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów. Jest zobowiązany jedynie ewidencjonować przychody.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest na tyle atrakcyjną formą opodatkowania, że ustawodawca postanowił ograniczyć nieco dostęp do niej. Z tej formy opodatkowania może skorzystać podatnik, który w poprzednim roku uzyskał:

  • przychody z tej działalności, prowadzonej wyłącznie samodzielnie, w wysokości nieprzekraczającej 250 000 euro, lub
  • przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła kwoty 250 000 euro.

Poza tymi przypadkami ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest przeznaczony także dla osób, które rozpoczynają w danym roku podatkowym działalność gospodarczą i nie korzystają z opodatkowania w formie karty podatkowej. W tym przypadku nie obowiązują ograniczenia w wysokości uzyskiwanych dochodów.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – zaliczki

Zaliczki od ryczałtu odprowadza się miesięcznie bądź kwartalnie (do 20 dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym, a za grudzień do 31 stycznia następnego roku).

Na wpłaty kwartalne mogą zdecydować się jedynie podatnicy, u których otrzymane przychody z działalności prowadzonej samodzielnie albo przychody spółki w roku poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 25 000 euro.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – ewidencja

Ryczałtowiec nie musi prowadzić księgi przychodów i rozchodów, ale powinien ewidencjonować swoje przychody. Poza tym, zgodnie z art. 15 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, podatnik ten jest zobowiązany posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także ewidencję wyposażenia.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – roczne zeznanie podatkowe

Roczne zeznanie podatkowe należy złożyć w terminie do 31 stycznia, na formularzu PIT-28.

Formy opodatkowania – karta podatkowa

Ostatnią opcją, z której skorzystać mogą jednak tylko przedsiębiorcy wykonujący określony rodzaj działalności to karta podatkowa. Opodatkowanie zgodnie z tą zasadą polega na odgórnym wyznaczaniu przez naczelnika urzędu skarbowego kwot, które przedsiębiorca musi odprowadzić do urzędu skarbowego tytułem podatku dochodowego. Kwoty te nie są uzależnione ani od przychodów, ani od dochodów podatnika. Parametry uwzględniane przy ustalaniu kwot podatku to np. rodzaj działalności, liczba zatrudnionych osób czy wielkość miejscowości, w której działalność ta jest prowadzona.

Wykaz rodzajów działalności objętych tą formą opodatkowania jest ujęty w par. 23 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Należą do nich m.in.: usługi transportowe wykonywane przy użyciu tylko jednego pojazdu, działalność gastronomiczna (z pewnymi ograniczeniami), usługi rozrywkowe itp.

Ograniczenia, których należy przestrzegać, wybierając kartę podatkową to zakaz zatrudniania osób na podstawie umów cywilnoprawnych oraz zakaz prowadzenia takiej samej działalności przez współmałżonka.

Karta podatkowa – zaliczki

Podatnik rozliczający się z fiskusem w formie karty podatkowej powinien wpłacać na konto urzędu skarbowego wyznaczone kwoty do 7 dnia każdego miesiąca, a za grudzień – do 28 grudnia.

Karta podatkowa – ewidencja

Decydując się na opodatkowanie w formie karty podatkowej, podatnik zyskuje zwolnienie z obowiązku ewidencjonowania przychodów np. w książce przychodów i rozchodów. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorca jest wolny od wszelkiego rodzaju dokumentacji.

Jaką ewidencję trzeba prowadzić wybierając kartę podatkową? Przedsiębiorca musi:

  • wystawiać rachunki oraz faktury na żądanie klienta,
  • prowadzić ewidencję zatrudnienia,
  • rozliczać zaliczki na podatek,
  • naliczać i odprowadzać składki ZUS od wynagrodzeń,
  • informować o wszelkich zmianach np. stanu zatrudnienia,
  • sporządzić wykaz składników majątku w przypadku likwidacji działalności gospodarczej.

Karta podatkowa – roczne zeznanie podatkowe

Aby dopełnić formalności związanych z zakończeniem roku podatkowego, należy do 31 stycznia złożyć w urzędzie skarbowym deklarację o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej i odliczonej od karty w minionym roku. Formularz przeznaczony do tego celu to PIT-16A.

Jak zgłosić wybraną formę opodatkowania fiskusowi?

Każdy, kto rozpoczyna działalność gospodarczą informuje urząd skarbowy o wybranej przez siebie formie opodatkowania, wypełniając pozycję 18 w formularzu CEIDG-1. Jeżeli wybrana forma opodatkowania to karta podatkowa, do formularza CEIDG-1 należy dołączyć druk PIT-16.

Przedsiębiorca, który w toku prowadzonej działalności chce zmienić dotychczas stosowaną metodę obliczania podatku musi powiadomić o tym naczelnika właściwego urzędu skarbowego do 20 stycznia roku, którego zmiana dotyczy.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
Zobacz również