Czynności terenowe komornika od A do Z

Spodziewasz się wizyty komornika? Dowiedz się, na czym dokładnie polegają czynności terenowe komornika, jakie uprawnienia ma komornik podczas zajęcia ruchomości, a także czego mu robić nie wolno. Poznaj też nowe zasady egzekucji, które będą obowiązywały od 2019 roku i które mają lepiej chronić dłużników.

 
Czynności terenowe komornika od A do Z
Czynności terenowe komornika - czy jest się czego bać? / źródło zdjęcia: Depositphotos / Syda_Productions

Jednym z etapów postępowania egzekucyjnego, czyli odzyskiwania długu przez komornika, są czynności terenowe. Mają one zwykle na celu albo ustalenie majątku dłużnika, albo zajęcie jego elementów na poczet spłaty długu. Wizyta i czynności terenowe komornika nie należą do przyjemnych, dlatego warto wcześniej wiedzieć, jak dokładnie wyglądają i czego można się spodziewać.

Poniżej przedstawiamy jak krok po kroku wyglądają takie czynności komornika w terenie według aktualnie obowiązujących przepisów, a także jak się one zmienią od 1 stycznia 2019 roku po wejściu nowej ustawy o komornikach.

Kiedy do drzwi zapuka komornik?

Podstawą działania komornika jest tytuł egzekucyjny wydany przez sąd (przy nakazie zapłaty wymagana jest klauzula wykonalności) oraz wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji. Z kolei ramy postępowania komorniczego określa Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 29 sierpnia 1997 roku, a także Kodeks postępowania cywilnego.

Należy pamiętać, że to wierzyciel we wniosku wskazuje komornikowi dokładną kwotę, jaką ma wyegzekwować od dłużnika, a także sposób, w jaki ma to zrobić. Oznacza to, że komornik może działać wyłącznie według instrukcji wierzyciela.

W praktyce postępowanie egzekucyjne zwykle rozpoczyna się od prób zajęcia rachunku bankowego dłużnika lub jego wynagrodzenia za pracę.

Dowiedz się więcej: Po jakim czasie komornik zajmuje wynagrodzenie? >>

Dopiero gdy te sposoby odzyskania długu nie przyniosą oczekiwanego rezultatu, wierzyciel zleca komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika lub od razu zajęcie jego majątku ruchomego albo nieruchomości. W przypadku konieczności poszukiwania majątku komornik także nie od razu musi udawać się z wizytą do dłużnika, lecz najpierw może złożyć pisemne wnioski o udzielenie informacji do odpowiednich urzędów np. do Centralnej Ewidencji Kierowców i Pojazdów w sprawie ewentualnego posiadania przez dłużnika pojazdów mechanicznych.

Na tym etapie (poszukiwania majątku dłużnika) dochodzi jednak dość często do czynności terenowych komornika w miejscu zamieszkania dłużnika. Dochodzi do nich także wtedy, gdy w celu zaspokojenia roszczeń wierzyciela niezbędne jest zajęcie komornicze majątku dłużnika.

Ważne!

  • Komornik przychodzi bez zapowiedzi – ma jedynie obowiązek poinformować dłużnika o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, ale nie ma obowiązku ani zwyczaju uprzedzać dłużnika o swojej wizycie.
  • Zgodnie z przepisami czynności terenowe komornika mogą być wykonywane wyłącznie w dni robocze oraz w soboty w godzinach 7:00-21:00. W dni wolne od pracy lub w godzinach nocnych mogą się odbyć jedynie po uzyskaniu zgody prezesa sądu rejonowego.
  • Czynności terenowe może wykonywać osobiście komornik, asesor komorniczy lub aplikant na podstawie upoważnienia (według przepisów obowiązujących do końca 2018 roku).

Uprawnienia i obowiązki komornika podczas czynności terenowych

Podczas wykonywania czynności terenowych komornik ma wiele praw, ale i obowiązków. Warto wiedzieć o jednych i drugich, aby nie czuć się zaskoczonym postępowaniem komornika.

  • Na żądanie dłużnika komornik powinien przedstawić mu tytuł wykonawczy będący podstawą postępowania.
  • Dłużnik ma obowiązek wpuścić komornika do mieszkania, a także udzielić mu wszelkich informacji na temat majątku oraz możliwości zaspokojenia wierzyciela. Informacji takich natomiast nie ma obowiązku przekazać komornikowi rodzina lub sąsiedzi dłużnika.
  • W sytuacjach skrajnych, gdy dłużnik uporczywie odmawia współpracy z komornikiem i uchyla się od wykonania orzeczenia sądu, komornik ma prawo wejść do mieszkania dłużnika nawet podczas jego nieobecności lub przy jego wyraźnym sprzeciwie – wówczas czynności wykonuje w obecności funkcjonariuszy Policji i ma prawo otworzyć lokal z pomocą ślusarza.
  • W przypadku utrudniania przez dłużnika wykonania skutecznej egzekucji komornik ma prawo przeszukać mieszkanie i rzeczy dłużnika.

Warto pamiętać, że komornik zgodnie z prawem ma dość szerokie uprawnienia do wykonania egzekucji. Może dla osiągnięcia celu nawet zastosować środki przymusu, jednak zawsze powinny być one adekwatne do sytuacji. Nadużycie w tym zakresie ze strony komornika są podstawą dla dłużnika do złożenia skargi – tzw. skarga na czynności komornika musi mieć formę pisemną, a jej złożenie wymaga wniesienia opłaty.

Zajęcie komornicze – co może zająć komornik podczas czynności terenowych?

Czynności terenowe komornika w miejscu zamieszkania dłużnika (lub jego siedziby, jeśli egzekucja toczy się przeciwko firmie) mogą się wiązać z zajęciem ruchomości lub nieruchomości. Zwykle dochodzi do niego w przypadku, gdy nie było możliwe zaspokojenie roszczeń wierzyciela z rachunku bankowego dłużnika lub jego wynagrodzenia za pracę.

Ważne!

  • Zgodnie z przepisami (art. 845 § 2 kpc) komornik może zająć każdy element majątku ruchomego dłużnika, który pozostaje w jego władaniu. Oznacza to, że komornik nie bada stanu prawnego rzeczy, czyli nie pyta dłużnika czy dana rzecz jest jego własnością – do zajęcia rzeczy wystarczy, że znajduje się ona w jego mieszkaniu lub na posesji.
  • Zajęcie ruchomości powinno być dokonane tylko w zakresie pozwalającym zaspokojenie należności oraz kosztów egzekucyjnych.
  • Komornik ma obowiązek sporządzić protokół zajęcia ruchomości, w którym wypisane są zajęte rzeczy oraz ich wartość. W praktyce zajęte ruchomości są opieczętowane i pozostawiane pod dozorem dłużnika, który nadal może z nich korzystać, ale nie może nimi swobodnie rozporządzać np. sprzedać, podarować innej osobie lub wyrzucić.
  • Wierzyciel może być obecny przy zajęciu ruchomości.
  • Ruchomością podlegającą zajęciu jest również gotówka – komornik może zająć gotówkę w walucie polskiej i obcej w ograniczonej kwocie (patrz niżej – ograniczenia przedmiotowe egzekucji). Zajęciu mogą podlegać również pieniądze wycofane z obiegu np. monety numizmatyczne.
  • Egzekucja z nieruchomości jest bardziej skomplikowana, ponieważ wiąże się m.in. z koniecznością dokonania opisu i oszacowania zajętej nieruchomości przez biegłego, dokonania wpisu o egzekucji w księdze wieczystej itp.

Jeżeli nie ma innej możliwości zaspokojenia roszczeń wierzyciela, komornik musi spieniężyć zajęte ruchomości lub nieruchomości. Ruchomości może sprzedać z wolnej ręki lub w drodze licytacji publicznej. W praktyce licytacje komornicze dotyczą najczęściej nieruchomości, samochodów, maszyn i urządzeń, a także mebli oraz sprzętu elektronicznego.

Dowiedz się więcej: Licytacje komornicze – na czym polegają i czy warto wziąć w nich udział >>

Czego komornikowi nie wolno zająć?

Art. 829 kpc wymienia tzw. ograniczenia przedmiotowe egzekucji, czyli rzeczy, które nie mogą być przedmiotem zajęcia komorniczego – należą do nich m.in.:

  • bielizna, pościel oraz ubrania codzienne i ubranie niezbędne do wykonywania zawodu,
  • zapasy żywności i opału niezbędne do przeżycia dłużnika i jego rodziny przez 1 miesiąc,
  • jedna krowa lub dwie kozy lub trzy owce z zapasem paszy i ściółki, jeśli są one niezbędne do wyżywienia dłużnika i jego rodziny pozostającej na jego utrzymaniu,
  • narzędzia i surowce niezbędne do pracy zarobkowej dłużnika wystarczające na jeden tydzień – nie dotyczy pojazdów mechanicznych,
  • leki i urządzenia rehabilitacyjne,
  • przedmioty niezbędne do nauki oraz osobiste papiery,
  • przedmioty związane z wykonywaniem praktyk religijnych.

Ograniczenia przy zajęciu gotówki – w przypadku, gdy dłużnik nie otrzymuje stałego wynagrodzenia za pracę, komornik musi mu pozostawić kwotę pieniędzy niezbędną na utrzymanie jego i rodziny na okres 2 tygodni. Jeżeli dłużnik otrzymuje stałe wynagrodzenie, obowiązują ograniczenia dotyczące niepodlegającej egzekucji części płacy, jest to tzw. kwota wolna od zajęcia komorniczego.

Dowiedz się więcej: Konto bankowe bezpieczne od komornika – wybieraj banki bez Ognivo >>

Jak zmienią się czynności terenowe komornika po 1 stycznia 2019 roku?

Nowa ustawa o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 22 marca 2018 roku wprowadzi wiele zmian w czynnościach komornika. Do najważniejszych z nich należą m.in.:

  • przy wykonywaniu czynności poza kancelarią komornik będzie zobowiązany okazać identyfikator,
  • czynności terenowe komornika będą nagrywane (dźwięk i obraz), a nagranie będzie częścią dokumentacji sprawy (oprócz tego nadal będą sporządzane pisemne protokoły z zajęcia),
  • podczas wykonywania czynności komornik będzie zobowiązany wręczyć dłużnikowi formularz skargi na czynności komornika wraz z informacją o przysługujących mu prawach,
  • przymusowe otwarcie mieszkania oraz jego przeszukanie obowiązkowo będzie mogło odbywać się tylko w asyście policji,
  • komornik będzie wykonywał czynności osobiście, a nie przekazywał ich asesorom,
  • czynności terenowe komornika będą przeprowadzane wyłącznie w dni robocze w godzinach 7:00-21:00, na czynności w dniach wolnych od pracy lub w godzinach nocnych zgodę musi wyrazić prezes sądu,
  • rozszerzy się zakres przedmiotów wyłączonych spod zajęcia komorniczego – zajęciu nie będą więc podlegały m.in. lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza do przygotowywania posiłków, łóżko, stół i krzesła itp.,
  • komornik nie będzie mógł zająć ruchomości należącej do osoby trzeciej.

Warto dodać, że nowa ustawa wprowadza także większy nadzór nad komornikami oraz więcej środków dyscyplinarnych, dzięki czemu można mieć nadzieję na zmniejszenie się liczby skarg na czynności komornika.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
Zobacz również