Czynności terenowe komornika od A do Z

Spodziewasz się wizyty komornika? Dowiedz się, na czym dokładnie polegają czynności terenowe komornika i co może komornik według najnowszych przepisów.

 
Czynności terenowe komornika od A do Z
Czynności terenowe komornika - czy jest się czego bać? / źródło zdjęcia: Depositphotos / Syda_Productions

Jednym z etapów postępowania egzekucyjnego, czyli odzyskiwania długu przez komornika, są czynności terenowe. Mają one zwykle na celu albo ustalenie majątku dłużnika, albo zajęcie jego elementów na poczet spłaty długu. Wizyta i czynności terenowe komornika nie należą do przyjemnych, dlatego warto wcześniej wiedzieć, jak dokładnie wyglądają i czego można się spodziewać.

Poniżej przedstawiamy jak krok po kroku wyglądają takie czynności komornika w terenie według najnowszych przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2019 roku.

Kiedy do drzwi zapuka komornik?

Podstawą działania komornika jest tytuł egzekucyjny wydany przez sąd (przy nakazie zapłaty wymagana jest klauzula wykonalności) oraz wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji. Z kolei ramy postępowania komorniczego określa Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 29 sierpnia 1997 roku, a także Kodeks postępowania cywilnego. Oba te akty prawne zostały znowelizowane w 2018 roku.

Należy pamiętać, że to wierzyciel we wniosku wskazuje komornikowi dokładną kwotę, jaką ma wyegzekwować od dłużnika, a także sposób, w jaki ma to zrobić. Oznacza to, że komornik może działać wyłącznie według instrukcji wierzyciela.

W praktyce postępowanie egzekucyjne zwykle rozpoczyna się od prób zajęcia rachunku bankowego dłużnika lub jego wynagrodzenia za pracę.

Dowiedz się więcej: Po jakim czasie komornik zajmuje wynagrodzenie? 

Dopiero gdy te sposoby odzyskania długu nie przyniosą oczekiwanego rezultatu, wierzyciel zleca komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika lub od razu zajęcie jego majątku ruchomego albo nieruchomości. W przypadku konieczności poszukiwania majątku komornik także nie od razu musi udawać się z wizytą do dłużnika, lecz najpierw może złożyć pisemne wnioski o udzielenie informacji do odpowiednich urzędów.

Według najnowszych zmian w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 761 kpc) komornik może w tym celu złożyć wniosek do następujących instytucji:

  • organów administracji publicznej,
  • organów podatkowych,
  • organów rentowych,
  • banków i SKOK-ów,
  • zakładów ubezpieczeń i reasekuracji,
  • podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych,
  • spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych oraz innych podmiotów zarządzających nieruchomościami,
    biur informacji gospodarczej.

Na tym etapie (poszukiwania majątku dłużnika) dochodzi jednak dość często do czynności terenowych komornika w miejscu zamieszkania dłużnika. Dochodzi do nich także wtedy, gdy w celu zaspokojenia roszczeń wierzyciela niezbędne jest zajęcie komornicze majątku dłużnika.

Ważne!

  • Komornik przychodzi bez zapowiedzi – ma jedynie obowiązek poinformować dłużnika o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, ale nie ma obowiązku ani zwyczaju uprzedzać dłużnika o swojej wizycie.
  • Zgodnie z przepisami czynności terenowe komornika mogą być wykonywane wyłącznie w dni robocze w godzinach 7:00-21:00. W dni wolne od pracy lub w godzinach nocnych mogą się odbyć jedynie po uzyskaniu zgody prezesa sądu rejonowego. Jeżeli czynności rozpoczną się przed godziną 21:00, mogą być kontynuowane, jednak nie w mieszkaniach prywatnych – chyba że mieszkanie jest też miejscem prowadzenia działalności gospodarczej przez dłużnika.
  • Czynności terenowe może wykonywać osobiście komornik, a także w ograniczonym zakresie asesor komorniczy.

Uprawnienia i obowiązki komornika podczas czynności terenowych

Podczas wykonywania czynności terenowych komornik ma wiele praw, ale i obowiązków. Warto wiedzieć o jednych i drugich, aby nie czuć się zaskoczonym postępowaniem komornika.

  • Na żądanie dłużnika komornik powinien przedstawić mu tytuł wykonawczy będący podstawą postępowania.
  • Dłużnik ma obowiązek wpuścić komornika do mieszkania, a także udzielić mu wszelkich informacji na temat majątku oraz możliwości zaspokojenia wierzyciela. Informacji takich natomiast nie ma obowiązku przekazać komornikowi rodzina lub sąsiedzi dłużnika.
  • W sytuacjach skrajnych, gdy dłużnik uporczywie odmawia współpracy z komornikiem i uchyla się od wykonania orzeczenia sądu, komornik ma prawo wejść do mieszkania dłużnika nawet podczas jego nieobecności lub przy jego wyraźnym sprzeciwie – wówczas czynności wykonuje w obecności funkcjonariuszy Policji i ma prawo otworzyć lokal z pomocą ślusarza.
  • W przypadku utrudniania przez dłużnika wykonania skutecznej egzekucji komornik ma prawo przeszukać mieszkanie i rzeczy dłużnika. Zarówno otwarcie mieszkania, jak i jego przeszukanie może się odbyć wyłącznie w asyście Policji!

Komornik zgodnie z prawem ma dość szerokie uprawnienia do wykonania egzekucji. Może dla osiągnięcia celu nawet zastosować środki przymusu, jednak zawsze powinny być one adekwatne do sytuacji. Za przeszkadzanie w czynnościach komornik może nas ukarać grzywną w wysokości 1000 zł oraz wezwać na pomoc Policję.

Od 2019 roku obowiązek rejestrowania czynności komorniczych

Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego w 2018 roku wprowadziła nowy obowiązek dla komorników prowadzących czynności terenowe. Chodzi tu o obligatoryjne nagrywanie kamerą rejestrującą obraz i dźwięk między innymi następujących czynności wykonywanych poza kancelarią:

  • ustalanie majątku dłużnika z jego udziałem,
  • zajęcie ruchomości,
  • wydanie zajętych ruchomości pod dozór osoby trzeciej (dozór może sprawować też sam dłużnik),
  • licytacja ruchomości poza licytacją odbywającą się elektronicznie,
  • opróżnianie pomieszczeń z rzeczy lub osób,
  • przymusowe otwarcie mieszkania oraz przeszukanie,
  • oględziny nieruchomości.

Nagrania z przebiegu czynności komornik może potem pokazać stronom, ale nie może im przekazywać kopii.

Zajęcie komornicze – co może zająć komornik podczas czynności terenowych?

Czynności terenowe komornika w miejscu zamieszkania dłużnika (lub jego siedziby, jeśli egzekucja toczy się przeciwko firmie) mogą się wiązać z zajęciem ruchomości lub nieruchomości. Zwykle dochodzi do niego w przypadku, gdy nie było możliwe zaspokojenie roszczeń wierzyciela z rachunku bankowego dłużnika lub jego wynagrodzenia za pracę.

Ważne!

  • Zgodnie z przepisami (art. 845 § 2 kpc) komornik może zająć każdy element majątku ruchomego dłużnika, który pozostaje w jego władaniu. Od 2019 roku nie może jednak zająć rzeczy, które nie należą do dłużnika, lecz do osoby trzeciej, a dłużnik przedstawi na to pisemny dowód.
  • Zajęcie ruchomości powinno być dokonane tylko w zakresie pozwalającym zaspokojenie należności oraz kosztów egzekucyjnych.
  • Komornik ma obowiązek sporządzić protokół zajęcia ruchomości, w którym wypisane są zajęte rzeczy oraz ich wartość. W praktyce zajęte ruchomości są opieczętowane i pozostawiane pod dozorem dłużnika, który nadal może z nich korzystać, ale nie może nimi swobodnie rozporządzać np. sprzedać, podarować innej osobie lub wyrzucić.
  • Wierzyciel może być obecny przy zajęciu ruchomości.
  • Ruchomością podlegającą zajęciu jest również gotówka – komornik może zająć gotówkę w walucie polskiej i obcej w ograniczonej kwocie (patrz niżej – ograniczenia przedmiotowe egzekucji). Zajęciu mogą podlegać również pieniądze wycofane z obiegu np. monety numizmatyczne.
  • Egzekucja z nieruchomości jest bardziej skomplikowana, ponieważ wiąże się m.in. z koniecznością dokonania opisu i oszacowania zajętej nieruchomości przez biegłego, dokonania wpisu o egzekucji w księdze wieczystej itp.

Jeżeli nie ma innej możliwości zaspokojenia roszczeń wierzyciela, komornik musi spieniężyć zajęte ruchomości lub nieruchomości. Ruchomości może sprzedać z wolnej ręki lub w drodze licytacji publicznej. W praktyce licytacje komornicze dotyczą najczęściej nieruchomości, samochodów, maszyn i urządzeń, a także mebli oraz sprzętu elektronicznego.

Dowiedz się więcej: Licytacje komornicze – na czym polegają i czy warto wziąć w nich udział 

Czego komornikowi nie wolno zająć?

Art. 829 kpc wymienia tzw. ograniczenia przedmiotowe egzekucji, czyli rzeczy, które nie mogą być przedmiotem zajęcia komorniczego.

Lista tych przedmiotów została znacznie rozszerzona w nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego, dlatego od 2019 roku komornik nie zajmie już lodówki, pralki, odkurzacza, czy kuchenki mikrofalowej.
Więcej na ten temat dowiesz się z artykułu: Czego nie może zająć komornik

Ograniczenia przy zajęciu gotówki – w przypadku, gdy dłużnik nie otrzymuje stałego wynagrodzenia za pracę, komornik musi mu pozostawić kwotę pieniędzy niezbędną na utrzymanie jego i rodziny na okres 2 tygodni. Jeżeli dłużnik otrzymuje stałe wynagrodzenie, obowiązują ograniczenia dotyczące niepodlegającej egzekucji części płacy, jest to tzw. kwota wolna od zajęcia komorniczego.

Dowiedz się więcej: Konto bez komornika – czy istnieją banki bez Ognivo?

Skarga na czynności komornika w świetle nowych przepisów

Warto pamiętać, że na czynności komornika przysługuje skarga na czynności komornika do sądu rejonowego. Według zmienionych w 2018 roku przepisów komornik już przy wykonywaniu pierwszej czynności terenowej poza kancelarią ma obowiązek wręczyć formularz skargi zarówno dłużnikowi, jak i ewentualnym pozostałym uczestnikom obecnym przy czynności (może być nim np. wierzyciel).

Formularz takiej skargi wraz z wytycznymi w kwestii jego wypełnienia można także otrzymać bezpłatnie w kancelarii komorniczej oraz pobrać przez Internet. Termin składania skargi się nie zmienił – nadal wynosi 7 dni od dnia, w którym wykonywane były czynności terenowe komornika.

Jak zmieniły się czynności terenowe komornika po 1 stycznia 2019 roku?

Nowa ustawa o komornikach sądowych i egzekucji została uchwalona dnia 22 marca 2018 roku. W 2018 roku dokonano również ważnych zmian w Kodeksie postępowania cywilnego. Nowe przepisy zaczęły obowiązywać od stycznia 2019 roku i wprowadziły szereg ważnych zmian w kwestii czynności terenowych komornika. Do najważniejszych z nich należą m.in.:

  • przy wykonywaniu czynności poza kancelarią komornik jest zobowiązany okazać identyfikator,
  • czynności terenowe komornika są nagrywane (dźwięk i obraz), a nagranie jest częścią dokumentacji sprawy,
  • podczas wykonywania czynności komornik jest zobowiązany wręczyć dłużnikowi formularz skargi na czynności komornika wraz z informacją o przysługujących mu prawach,
  • przymusowe otwarcie mieszkania oraz jego przeszukanie może odbywać się tylko w asyście Policji,
  • rozszerzono zakres przedmiotów wyłączonych spod zajęcia komorniczego – zajęciu nie podlegają m.in. lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza do przygotowywania posiłków, łóżko, stół i krzesła itp.,
  • komornik nie może zająć ruchomości należącej do osoby trzeciej.

Warto dodać, że nowa ustawa wprowadziła także większy nadzór nad komornikami oraz więcej środków dyscyplinarnych, dzięki czemu można mieć nadzieję na zmniejszenie się liczby skarg na czynności terenowe komornika.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Hintigo Hintigo [+ info]

HINTIGO to źródło najlepszych rozwiązań, porad i inspiracji, pozwalających szybko i skutecznie rozwiązać problemy życia codziennego. Wierzymy, że podejmowanie decyzji staje się łatwiejsze kiedy dysponujemy kompletnymi i rzetelnymi informacjami. Pragniemy, aby każdy użytkownik odwiedzający nasz portal znalazł dokładnie to, czego w danym momencie poszukuje - odpowiedzi na pytanie, porady, instrukcji, przewodnika.

Zobacz również