Zostałeś pominięty w testamencie? Dowiedz się, czym jest zachowek i komu się należy

Zachowek należy się najbliższej rodzinie spadkodawcy w sytuacji, gdy została ona całkowicie pominięta w testamencie.

Zostałeś pominięty w testamencie? Dowiedz się, czym jest zachowek i komu się należy

Zachowek jest formą ochrony interesów osób najbliższych spadkodawcy, którzy zostali pominięci przez niego w testamencie. Zapobiega on sytuacji, kiedy najbliższa rodzina spadkodawcy po jego śmierci pozostaje z niczym.

Komu przysługuje zachowek

O zachowku możemy mówić tylko wówczas, gdy spadkodawca pozostawił testament. W testamencie spadkodawca może w zasadzie dowolnie rozdysponować swój majątek. Może się zatem zdarzyć, iż cały spadek przypadnie osobie obcej, a najbliższa rodzina dowie się o tym dopiero po jego śmierci, np. w trakcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Zachowek jest to roszczenie, które przysługuje zstępnym (czyli dzieciom, wnukom, prawnukom), małżonkowi i rodzicom spadkodawcy. Rodzicom jednak prawo do zachowku przysługuje jedynie wówczas, gdyby byli w danym wypadku powołani do spadku z ustawy.

Oznacza to, że rodzice spadkodawcy będą uprawnieni do zachowku jedynie w sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych mogących i chcących dziedziczyć.  Rodzice dziedziczą bowiem z ustawy dopiero w braku zstępnych spadkodawcy.

Jak wysoki jest zachowek

Roszczenie o zachowek jest zawsze roszczeniem o zapłatę konkretnej sumy pieniężnej.

Osoba, której przysługuje to roszczenie, ma prawo do połowy udziału, który dziedziczyłaby z ustawy (czyli w sytuacji, gdyby nie było testamentu). Jeśli jednak uprawnionym do zachowku jest małoletni lub osoba trwale niezdolna do pracy, wówczas wysokość zachowku wynosi 2/3 udziału spadkowego, który przypadłby przy dziedziczeniu ustawowym.

Możemy prześledzić to na konkretnym przykładzie. Załóżmy, że zmarła matka, która pozostawiła dwoje dzieci – syna i córkę. Matka była właścicielką mieszkania o wartości 300 tysięcy złotych. W testamencie cały swój majątek zapisała córce, a o synu nie wspomniała.

W podanej wyżej sytuacji synowi przysługuje prawo do zachowku:

  • Gdyby matka nie pozostawiła testamentu, dziedziczyłby połowę jej majątku (150 tys. zł), ma więc prawo do zachowku w wysokości 75 tys. zł.
  • Gdyby jednak syn w chwili śmierci matki nie był pełnoletni lub był osobą trwale niezdolną do pracy, miałby prawo do 100 tys. zł.

Komu nie przysługuje zachowek?

Niektórym osobom prawo do zachowku nie przysługuje. Są to

  • osoby wydziedziczone w testamencie,
  • osoby uznane orzeczeniem sądu za niegodnych dziedziczenia,
  • osoby, które odrzuciły spadek,
  • osoby, które zawarły ze spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia.

Dowiedz się więcej: Dziedziczenie długów – jak zrzec się spadku? >>

Ponadto, prawo do zachowku nie przysługuje małżonkowi:

  • przeciwko któremu spadkodawca przed śmiercią wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione,
  • pozostającemu ze spadkodawcą w separacji.

Roszczenie o zachowek składa się przeciw spadkobiercom testamentowym (czyli w wymienionym wyżej przykładzie syn zmarłej składa je przeciw córce zmarłej, albo innymi słowy brat przeciw siostrze). Od momentu ogłoszenia testamentu uprawniony do zachowku ma 5 lat na dochodzenie swoich roszczeń od spadkodawcy.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Mateusz Baj Mateusz Baj [+ info]

Prawnik z wykształcenia, dziennikarz z zawodu, pasji i zamiłowania. Przez szereg lat związany z lokalnymi mediami i lokalną rzeczywistością. Pisze o sprawach bliskich ludziom, doradza, jak w prosty sposób rozwiązać skomplikowane, urzędowe problemy. Prywatnie jest zapalonym kolarzem, który ściga się w amatorskich wyścigach na rowerach górskich. Jego pasją jest także tenis, wedrówki górskie oraz lokalna polityka i samorząd.

Zobacz również