Czy komornik może zająć konto żony za długi męża?

Czy komornik może zająć konto żony za długi męża? Kiedy odpowiadamy za długi współmałżonka? Podpowiadamy, jak uchronić się przed spłacaniem nie swoich długów. Sprawdź, przed czym dokładnie chroni intercyza i jak wygląda współodpowiedzialność małżonków za długi w praktyce. Zobacz, jak skutecznie chronić swój majątek.

Czy komornik może zająć konto żony za długi męża?
Czy komornik może zająć konto żony za długi męża?

Kłopoty ze spłatą zaciągniętych długów mogą skutecznie spędzać nam sen z powiek. Problem dodatkowo się powiększa, kiedy w spłatę naszego zobowiązania zostaje zaangażowany komornik, a dług zaczyna podlegać egzekucji komorniczej. W przypadku osób w związkach małżeńskich rodzi się pytanie: Czy komornik może zająć konto żony za długi męża?

Oczywiście nie zawsze chodzi o długi męża, nie mamy też na myśli jedynie naszego konta osobistego w banku. Jednak zawsze interesuje nas, w jakim stopniu odpowiadamy za długi naszego małżonka lub w jakim stopniu nasz współmałżonek odpowiada za nasze długi. Chcemy także wiedzieć, jak daleko w egzekucji komorniczej komornik może się posunąć względem naszego majątku wspólnego.

Odpowiedzialność osobista dłużnika

W świetle prawa, podstawowy przepis dotyczący odpowiedzialności za zaciągnięte zobowiązania stanowi, iż dłużnik za swoje długi odpowiada majątkiem osobistym.

Majątek wspólny może stać się „celem” komornika przeprowadzającego egzekucję w przypadku, gdy współmałżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie kredytu/zobowiązania. Przepisy nie wymagają jednoznacznie, aby do zaciągnięcia kredytu przez jednego z małżonków była niezbędna zgoda drugiego. Tym samym  prawnie nie funkcjonuje określona kwota, powyżej której wymagana jest zgoda współmałżonka.

Taka zgoda na zaciągnięcie kredytu może być wymagana przez bank między innymi w przypadku wnioskowania o kwotę, która przekracza pewne limity. Ustalane są one indywidualnie przez instytucje finansowe (w części banków wnioskowanie o kredyt w wysokości około 10 – 15 tysięcy złotych powoduje obowiązek wyrażenia przez małżonka zgody na jego zaciągnięcie).

Kwoty poniżej określonego pułapu mogą  być przyznane kredytobiorcy będącemu w związku małżeńskim, bez zgody jego współmałżonka.

Dowiedz się więcej: Jak wziąć kredyt w sposób mądry i bezpieczny >>

Zgoda współmałżonka na zaciągnięcie zobowiązania

Pomijając wewnętrzne procedury bankowe, które mogą dotyczyć maksymalnej kwoty wnioskowanego kredytu (który może zostać udzielony osobie będącej w związku małżeńskim) bez zgody współmałżonka, kwestie zgody na zaciągnięcie zobowiązania regulowane są przez art. 37 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Do najważniejszych czynności, które wymagają zgody współmałżonka zalicza się między innymi:

  • kupno i sprzedaż nieruchomości,
  • kupno i sprzedaż gospodarstwa rolnego,
  • kupno i sprzedaż przedsiębiorstwa,
  • darowizna z majątku wspólnego, z wyjątkiem darowizn drobnych (tzw. zwyczajowo przyjętych).

Dowiedz się więcej: Podatek od darowizny – kto i ile musi zapłacić >>

W sytuacji zawierania wszelkich czynności dwustronnych, czyli transakcji zawieranych poprzez podpisanie umowy, współmałżonek ma możliwość wyrazić zgodę na jej przeprowadzenie już po fakcie (czyli po podpisaniu umowy). Jeżeli tego nie zrobi, czynność uznawana jest za nieważną, czyli nie pociąga za sobą żadnych obowiązków prawnych.

W przypadku wszystkich pozostałych czynności, które prowadziły np. do zakupów ratalnych lub zakupu urządzenia trwałego użytku, brak zgody współmałżonka nie powoduje uznania czynności za niebyłą. Oznacza to, że konieczność zapłaty z góry określonej kwoty nadal istnieje.

Różnica polega natomiast na tym, że obowiązek uregulowania zaciągniętego zobowiązania spoczywa jedynie na małżonku, który dokonał danego zakupu lub zaciągnął kredyt. Zgodnie z literą prawa wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń z majątku osobistego dłużnika, co potwierdza brzmienie art. 41 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego:

„Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.”

Długi współmałżonka – wyjątek od reguły

Od  istotnej, a przede wszystkim sensownej zasady dotyczącej odpowiadania za długi współmałżonka, w przypadku wyrażenia  zgody na ich zaciągnięcie, istnieją jednak wyjątki.

Nawet w przypadku, gdy współmałżonek nie wyraził zgody na zaciągnięcie danego kredytu, czyli de facto mógł w ogóle o nim nie wiedzieć, odpowiada za zobowiązania żony / męża, jeżeli zostały one zaciągnięte w celu szeroko pojmowanego zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny.

Do zaspokojenia zwykłych potrzeb, zgodnie z orzecznictwem sądowym, zalicza się wydatki związane z:

  • zakupem żywności,
  • zakupem odzieży,
  • regulowaniem rachunków za telefon,
  • opłatami za prąd i gaz,
  • zakupem drobnych przedmiotów – urządzeń domowych.

Czy komornik może zająć konto żony za długi męża? W związku z wystąpieniem powyższych przesłanek odpowiedź będzie niestety twierdząca.

Wyjściem z sytuacji, gdy nasz małżonek wziął kredyt z przeznaczeniem na zaspokojenie tzw. zwykłych potrzeb jest próba powołania się przed sądem na ważne powody, które mogą przemawiać za zwolnieniem żony lub męża z odpowiedzialności za długi współmałżonka.

Do takich powodów można zaliczyć między innymi:

  • lekkomyślne postępowanie partnera,
  • zrobienie rozrzutnych zakupów,
  • nieudolność w zarządzaniu budżetem domowym.

Innymi słowy, są to wszystkie czynności, które mogą narazić wspólny budżet domowy na niepotrzebne straty finansowe.

Dowiedz się więcej: Czy komornik może zająć konto oszczędnościowe? >>

Dług zaciągnięty przed 21 stycznia 2005 r.

Co w sytuacji, kiedy uda nam się udowodnić, że dług naszego małżonka, został przez niego zaciągnięty bez naszej zgody i nie miał na celu zaspokojenia zwykłych potrzeb, ale jego zaciągnięcie nastąpiło przed 21 stycznia 2005 r. (przed zmianą przepisów zawartych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym)? Czy komornik może zająć konto żony za długi męża w takiej sytuacji?

W tym przypadku wierzyciel ma prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne solidarnie przeciwko obu małżonkom względem majątku objętego wspólnotą majątkową.

Innymi słowy, jeżeli małżeństwo wspólnie latami zarabiało na wybudowanie domu, dom ten może zostać zajęty przez  komornika, a później sprzedany na licytacji komorniczej, w celu zaspokojenia roszczeń wierzyciela.

Dowiedz się więcej: Licytacja komornicza – jak kupić mieszkanie na licytacji i na co uważać >>

W powyższej sytuacji wyłączone z egzekucji komorniczej będą np. przedmioty dziedziczenia lub darowizny, które nastąpiły przed zawarciem związku małżeńskiego, a co do których nie nastąpiło rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej (czyli najprościej mówiąc przeniesienie połowy praw nieruchomości / przedmiotu na małżonka).

Intercyza, czyli rodzaj umowy majątkowej małżeńskiej

Wszystkie wyżej opisywane przypadki dotyczą sytuacji, w której pomiędzy małżonkami występuje tzw. małżeńska wspólnota majątkowa. Jest ona automatycznym, a przez to  najpopularniejszym „ustrojem majątkowym” pomiędzy małżonkami, który zakłada współwłasność wszelkich przedmiotów majątkowych nabytych przez małżonków po ślubie.

Jeżeli na pytanie – Czy komornik może zająć konto żony za długi męża? – chcemy niezaprzeczalnie uzyskać odpowiedź negatywną, warto rozważyć podpisanie dokumentu zwanego intercyzą.

Intercyza przez wiele osób kojarzona jest głównie z rozdzieleniem majątku małżonków, a przez to z bardzo chłodnym podejściem do kwestii finansów i wspólnego budżetu domowego, kierowanym np. brakiem zaufania do partnera lub zabezpieczeniem się na wypadek rychłego rozwodu. Jednak oprócz dwóch powyższych powodów jej podpisania, intercyza znajduje o wiele więcej zastosowań.

Zawarcie intercyzy może nastąpić w dowolnym momencie trwania związku (zarówno przed zawarciem związku małżeńskiego, zaraz po ślubie, jak i po kilku, kilkunastu latach).

Warto jednak pamiętać, że nie działa ona wstecz (oznacza to, że nagłe zawarcie rozdzielności majątkowej, na skutek problemów ze spłatą zobowiązań, nie uchroni naszego współmałżonka od odpowiedzialności).

Dowiedz się więcej: Ile może zabrać komornik? Kwota wolna od zajęcia >>

Umowa majątkowa między małżonkami

Partnerzy (małżonkowie) mają do wyboru kilka rodzajów umowy majątkowej:

Umowa wyłączająca wspólność majątkową

Popularnie zwana jest rozdzielnością majątkową lub rozdzielnością z zachowaniem wyrównania dorobków.

Umowa rozszerzająca wspólność majątkową

Jak działa ten rodzaj umowy? Przykładowo, w przypadku otrzymania przez żonę darowizny od rodziców w postaci nieruchomości, taka darowizna będzie stanowiła majątek osobisty, chyba że żona zdecyduje się na umowę rozszerzającą wspólność majątkową na męża. Umowa ta, podobnie jak w przypadku każdej intercyzy, zawierana jest z pomocą notariusza.

Dowiedz się więcej: Umowa darowizny mieszkania – co warto wiedzieć? >>

Umowa ograniczająca wspólność majątkową

Jest to intercyza działająca za zasadzie „mieć ciastko i zjeść ciastko”. Umowa ograniczająca wspólność majątkową umożliwia małżonkom wyłączenie ze wspólnoty majątkowej niektórych części majątku. Dotyczyć może np. mieszkania, którego zakupu dokonał tylko jeden z małżonków, nawet w momencie gdy transakcja została dokonana już po ślubie).

Umowa przywracająca wspólność ustawową

To ponowne przywrócenie stanu, w którym majątek obu małżonków jest wspólny.

Szczególnie ważne, w przypadku podpisania umowy wyłączającej wspólność majątkową, w celu zabezpieczenia się przed długami będącymi następstwem działań podejmowanych przez naszego męża / żonę jest fakt, że musimy o tym powiadomić osoby, które uczestniczą w podejmowanych przez nas czynnościach.

Zgodnie z art. 47 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego:

„Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome.”

Oznacza to, że jeżeli nie chcemy, aby nasz małżonek został pociągnięty do odpowiedzialności za długi będące następstwem prowadzonej przez nas działalności gospodarczej, musimy o fakcie podpisania intercyzy powiadomić np. naszych kontrahentów lub bank, który udzielił naszej firmie kredytów (czyli powiadomić wszystkie podmioty, względem których możemy mieć zadłużenie).

Współodpowiedzialność małżonków w praktyce

W praktyce, bez względu na to, czy małżonek nie wyraził zgody na zaciągnięte zobowiązanie lub ją wyraził, postępowanie sądowe zawsze toczy się tylko przeciwko samemu dłużnikowi.

Możliwość wystąpienia o zaspokojenie wierzyciela z majątku wspólnego pojawia się dopiero na etapie egzekucji wierzytelności, kiedy to wierzyciel ma prawo sięgnąć do wspólnego majątku.

Uwaga! Nawet wtedy komornik nie ma prawa do dokonania zajęcia osobistego majątku małżonka dłużnika, który zgodnie z prawem jest chroniony.

Aby rozszerzyć zakres zaspokojenia swoich roszczeń o majątek wspólny, wierzyciel który posiada wyrok sądowy, musi złożyć w sądzie odpowiedni wniosek o nadanie mu klauzuli przeciwko dłużnikowi oraz małżonkowi dłużnika.

Ochrona swojego majątku – co robić?

Jak skutecznie bronić się przed egzekucją ze swojego majątku? W przypadku długów, które powstały przed 21 stycznia 2005 roku (czyli przed zmianą ustawy) możemy starać się udowodnić przed sądem, że:

  • Dług dotyczy jedynie majątku odrębnego dłużnika, a tym samym wykazać przed sądem, że w momencie zawarcia długu nie istniała między małżonkami wspólnota majątkowa.
  • Ważność zawartej przez dłużnika umowy zależała od potwierdzenia jej przez współmałżonka, czyli w takim wypadku wzięcie kredytu w tajemnicy, bez wiedzy i zgody współmałżonka było bezprawne (innymi słowy wykraczało poza zwykły zarząd majątkiem wspólnym).
  • Wierzyciel bezprawnie skierował egzekucję do przedmiotu, który należy do naszego osobistego majątku (np. nieruchomość, którą nabyliśmy w drodze darowizny, przed ślubem). W takim przypadku rozwiązaniem będzie wytoczenie powództwa o wyłączenie (zwolnienie) tego przedmiotu spod egzekucji.
  • Wierzyciel wszczął egzekucję z majątku wspólnego, a nie uzyskał klauzuli wykonalności przeciwko nam.
  • Egzekwowane przez wierzyciela świadczenie nie jest mu należne. Taka sytuacja może nastąpić gdy wierzytelność np. przedawniła się.

Lepiej dla małżonka dłużnika wygląda kwestia egzekucji wierzytelności, które dotyczą długów zaciągniętych po 21 stycznia 2005 roku. Współmałżonek dłużnika zostanie pociągnięty do odpowiedzialności tylko wtedy, gdy wyraził zgodę na te długi lub gdy dług zostały zaciągnięty w celu zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny. W innym przypadku odpowiedź na pytanie – Czy komornik może zająć konto żony za długi męża? – odpowiedź brzmi: NIE.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Malwina Tomżyńska Malwina Tomżyńska [+ info]

Z wykształcenia ekonomista, od 2011 roku związana z bankowością. Pisze z zamiłowania. W wolnych chwilach spełnia się pedagogicznie przekazując swoją wiedzę przyszłym rachunkowcom. Prywatnie szczęśliwa mama, zgłębiająca tajniki budowy domu systemem gospodarczym i właścicielka rudego kota Władysława. Miłośniczka skandynawskich kryminałów, niemieckich samochodów, aktywnego wypoczynku i dobrego jedzenia.

Zobacz również