Czego nie może zająć komornik - wyjaśniamy

Spodziewasz się postępowania komorniczego albo już toczy się przeciwko Tobie egzekucja długów? Sprawdź, czego nie może zająć komornik w trakcie czynności egzekucyjnych, czyli ile środków musi pozostawić Ci na rachunku, a ile z pensji, a także jakie rzeczy w mieszkaniu lub na posesji nie podlegają zajęciu.

 
Czego nie może zająć komornik - wyjaśniamy
Czego nie może zająć komornik? Np. pościeli, bielizny i leków / źródło zdjęcia: Depositphotos / stokkete

Postępowanie komornicze to ostatni etap odzyskiwania należności od dłużnika, który niestety jest również najmniej przyjemny. Zajmujący się egzekucją długu na podstawie orzeczenia sądowego komornik ma bowiem bardzo szerokie uprawnienia pomagające mu osiągnąć cel, dlatego aby zaspokoić wierzyciela, może zająć nieruchomości i ruchomości dłużnika.

Nie oznacza to jednak, że działania komornika mogą dłużnika pozbawić wszystkich środków do życia i puścić go w przysłowiowych skarpetkach – prawo wyraźnie wskazuje, czego nie może zająć komornik i właśnie tę kwestię postaramy się niżej szczegółowo wyjaśnić.

Co zwykle zajmuje komornik sądowy?

Komornik w ramach prowadzonych czynności egzekucyjnych może zająć niemal wszystkie elementy majątku dłużnika, jeśli tylko okażą się przydatne do pokrycia roszczeń wierzyciela.

Warto pamiętać, że oprócz kwoty głównej i odsetek należnych wierzycielowi i określonych w sądowym tytule wykonawczym, komornik musi od dłużnika odzyskać także kwotę kosztów sądowych oraz koszty komornicze. Od łącznej sumy tych należności zależy to, z jakich elementów majątku komornik będzie ją egzekwował. Prawo pozwala mu na zajęcie m.in.:

  • nieruchomości,
  • ruchomości,
  • rachunku bankowego,
  • wynagrodzenia za pracę,
  • emeryturę lub rentę,
  • inne wierzytelności i prawa majątkowe.

Dowiedz się więcej: Co może zabrać komornik – wyjaśniamy >>

Kodeks cywilny przewiduje jednak cały katalog przedmiotów i innych elementów majątkowych oraz świadczeń dłużnika, które nie podlegają egzekucji. Tzw. wyłączenia z egzekucji wyraźnie wskazują, czego nie może zająć komornik podczas czynności egzekucyjnych.

Ograniczenia przedmiotowe egzekucji podczas zajęcia ruchomości

Największy katalog wyłączeń z egzekucji Kodeks postępowania cywilnego przewiduje w zakresie przedmiotów zajmowanych podczas egzekucji z ruchomości.

Mówi o tym art. 829 KPC i najprościej tłumacząc, wymienia on konkretne przedmioty znajdujące się zazwyczaj w mieszkaniu, które nie mogą być zabrane podczas egzekucji z ruchomości. Oto lista tego, czego nie może zająć komornik z mieszkania dłużnika:

  • przedmioty codzienne niezbędne dla dłużnika i jego rodziny, w tym pościel, bielizna i ubrania codzienne oraz niezbędne do wykonywania zawodu lub służby,
  • zapas żywności dla dłużnika i jego rodziny wystarczający na okres 1 miesiąca,
  • 1 krowa lub 2 kozy lub 3 owce, jeśli są niezbędne do wyżywienia dłużnika i pozostającej na jego utrzymaniu rodziny,
  • opał wystarczający na okres 1 miesiąca,
  • narzędzia i inne przedmioty niezbędne do wykonywania pracy zarobkowej przez dłużnika oraz surowce do tego celu wystarczające na okres 1 tygodnia – wyjątkiem są pojazdy mechaniczne,
  • przedmioty niezbędne do nauki,
  • papiery i dokumenty osobiste,
  • odznaczenia, ordery, przedmioty niezbędne do wykonywania praktyk religijnych, a także przedmioty codziennego użytku, które mają znaczną wartość użytkową dla dłużnika, ale nie mają dużej wartości pieniężnej,
  • niezbędne leki na okres 3 miesięcy oraz przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członka jego rodziny.

W praktyce więc komornik może zająć sprzęt komputerowy, ale nie robi tego, jeśli dłużnik udowodni, że jest on mu niezbędny do wykonywania pracy.

Egzekucji nie będzie podlegało łóżko z sypialni, ale stylowe meble z salonu już tak. Komornik nie zajmie również kuchenki, która jest niezbędna do przygotowywania posiłków, ale będzie miał prawo sięgnąć po zmywarkę lub sprzęt audio, czy telewizor.

Ważne: Podczas egzekucji z ruchomości komornik ma prawo zająć każdą rzecz (oprócz wyżej wymienionych), która pozostaje we władaniu dłużnika bez względu na faktyczny jej stan prawny dotyczący własności. W praktyce więc komornik może zająć przedmiot, który dłużnik np. pożyczył od znajomego i chwilowo ma go w posiadaniu. To uprawnienie komornika zmieni się od 1 stycznia 2019 r., podobnie jak katalog rzeczy wyłączonych spod egzekucji.

Warto także pamiętać, że zajęcie komornicze ruchomości nie oznacza, że od razu zostaną one zabrane i trafią na licytacje komornicze. Najpierw zajęte rzeczy zostaną opieczętowane, pozostając zwykle do użytku dłużnika.

Dowiedz się więcej: Czynności terenowe komornika od A do Z >>

Czego nie może zająć komornik w przypadku egzekucji z gospodarstwa rolnego?

Zgodnie z art. 830 Kodeksu postępowania cywilnego lista przedmiotów należących do rolnika i niepodlegających egzekucji jest ogłaszana w odrębnym rozporządzeniu po porozumieniu w tej kwestii Ministrów Sprawiedliwości, Rolnictwa oraz Finansów.

Ostatnia zmiana takiej listy miała miejsce w 2017 roku (poprzednia wersja pochodziła jeszcze z 1996 roku) i według niej wyłączeniu spod egzekucji majątku rolnika podlegają m.in.:

  • stado podstawowe zwierząt gospodarskich stanowiących podstawę produkcji zwierzęcej w gospodarstwie (dotyczy krów, świń, koni, kóz, drobiu, zwierząt futerkowych itp.),
  • pozostałe zwierzęta, jeśli są w II połowie ciąży lub w czasie odchowu potomstwa, a także samo potomstwo do limitu wieku (np. jagnięta do 3 miesięcy, a prosięta do 2 miesięcy),
  • rodziny pszczele wraz z ulami (chodzi o pszczoły miodne),
  • maszyny i urządzenia rolnicze w niezbędnej ilości do wykonywania prac w gospodarstwie,
  • niezbędny w danym roku gospodarczym materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin,
  • zapasy paszy i ściółki dla inwentarza w ilości wystarczającej do następnych zbiorów,
  • budynki gospodarcze i grunty rolne niezbędne do hodowli podstawowej.

Ograniczenia w zajęciu wynagrodzenia, emerytury i rachunku bankowego

Zajęcie wynagrodzenia za pracę, emerytury czy w ogóle rachunku bankowego, to jeden z najczęściej stosowanych przez komorników sposobów na zaspokojenie roszczeń wierzyciela.

Warto jednak pamiętać, że pod tym względem także obowiązują pewne ograniczenia. Oto czego nie może zająć komornik podczas egzekucji z otrzymywanych przez dłużnika różnych świadczeń pieniężnych:

  • Egzekucja z wynagrodzenia za pracę otrzymywanego z tytułu umowy na pełen etat

Zajęciu nie podlega 50% wartości wynagrodzenia i 40% w przypadku długów alimentacyjnych (potrącenia komornicze dotyczą więc pozostałych kwot). Oprócz tego wolna od zajęcia jest zawsze kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (kwota wolna od zajęcia komorniczego w 2018 roku wynosi 2 100 zł brutto).

Dowiedz się więcej: Konto bankowe bezpieczne od komornika – wybieraj banki bez Ognivo >>

  • Egzekucja z wynagrodzenia za pracę otrzymywanego z tytułu umowy cywilnoprawnej

Ograniczenia w zajęciu są takie same jak w przypadku umowy o pracę, ale tylko wtedy, gdy dłużnik udowodni, że praca na podstawie umowy cywilnoprawnej (np. zlecenia lub o dzieło) jest jedynym i stałym źródłem jego utrzymania.

  • Egzekucja z emerytury lub renty

Komornik musi pozostawić dłużnikowi równowartość 75% stawki emerytury minimalnej.

Kwoty wolne od zajęcia w przypadku renty wynoszą w 2018 roku: 750 zł brutto w przypadku całkowitej niezdolności do pracy oraz 562,50 zł brutto w przypadku niezdolności częściowej.

  • Egzekucja z rachunku bankowego

Zajęciu nie podlega 75% stawki obowiązującego aktualnie wynagrodzenia minimalnego.

Ważne: Zajmując rachunek bankowy, komornik nie sprawdza źródła znalezionych na nich środków – jeśli więc pochodzą one ze świadczeń wyłączonych spod egzekucji (patrz niżej), bank powinien je zablokować i nie przelewać komornikowi. Warto także pamiętać, że pomimo wielu „złotych” recept w Internecie na tzw. konto bez komornika, mając rachunek bankowy w polskim banku, nie można uniknąć jego zajęcia.

Dowiedz się więcej: Konto bankowe a komornik. Czy istnieją konta, których komornik zająć nie może? >>

Inne świadczenia pieniężne – czego nie może zająć komornik?

Zgodnie z przepisami komornikowi nie wolno zająć także wielu świadczeń pieniężnych m.in.:

  • otrzymywanych przez dłużnika alimentów na dzieci,
  • świadczeń rodzicielskich,
  • zasiłków pielęgnacyjnych,
  • świadczeń z tytułu Programu Rodzina 500+,
  • świadczeń z pomocy społecznej.

Jak widać, wolne od egzekucji są głównie świadczenia o charakterze pomocowym otrzymywane ze środków publicznych. Inaczej jednak wygląda kwestia zajęcia innych wierzytelności – osoba prowadząca działalność gospodarczą musi się więc liczyć z tym, że komornik zajmie jej należności z tytułu wystawionych faktur klientom. Zajęciu podlega również zwrot podatku.

Dowiedz się więcej: Czy komornik może zabrać zwrot podatku >>

Dzięki zmianom przepisów od 2019 roku zwiększy się zakres wyłączeń spod egzekucji. Warto wiedzieć, czego nie może zająć komornik, aby nie dopuścić do nadużyć z jego strony podczas wykonywania czynności egzekucyjnych.

Aby uniknąć przykrości związanych z działaniami komornika, najlepiej spłacać długi zanim sprawa trafi do sądu – windykacja polubowna nigdy nie wiąże się z zajęciem majątku, na który może pozwolić sobie wyłącznie komornik.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
Zobacz również