Ciąża a praca – poradnik dla przyszłych mam

Ciąża a praca – jakie prawa posiada przyszła mama? Jak zorganizować swoje życie zawodowe, by odmienny stan nie wpłynął na nie negatywnie? Odpowiadamy!

 
Ciąża a praca – poradnik dla przyszłych mam
Ciąża a praca – jak pogodzić życie rodzinne z zawodowym?

Ciąża a praca – dwie sfery życia, które nie zawsze łatwo jest pogodzić. W głowie przyszłej mamy dowiadującej się o rozwijającym się pod jej sercem życiu bardzo często zaczyna kiełkować niepokój o swoją karierę. Kobiety mogą jednak cieszyć się wieloma przywilejami, a świadomość swoich praw pozwala na ich lepsze egzekwowanie. Warto więc już na początku ciąży ustalić swoje priorytety zawodowe, aby móc zorganizować w jak najdogodniejszy sposób przebieg pracy w okresie ciąży oraz zareagować w szybki sposób na komplikacje mogące pojawić się w tym czasie.

Ciąża a praca – prawa kobiety wynikające z umowy o pracę

Prawa kobiet w ciąży regulowane są przez Kodeks pracy, dlatego pracodawca jest zobowiązany do ich respektowania. W przepisach prawa pracy uregulowanych jest sporo kwestii, o których warto wiedzieć, by móc je skutecznie egzekwować.

Zatrudnienie kobiety w ciąży

Każda przyszła mama ma prawo do znalezienia zatrudnienia, będąc w ciąży i mając świadomość, że wkrótce będzie musiała odejść na urlop macierzyński pod warunkiem, że pracodawca zostanie o tym poinformowany oraz wyrazi zgodę, a także nie będzie przeciwwskazań medycznych do podjęcia pracy.

Często zdarza się jednak tak, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwestionuje zawartą na takich warunkach umowę o pracę, uznając ją za pozorną lub zamierzającą obejść prawo. Co to oznacza? ZUS może zinterpretować zamiar podjęcia zatrudnienia w okresie ciąży jako próbę zapewnienia sobie prawa do świadczeń socjalnych przysługujących ciężarnym oraz młodym rodzicom. Warto pamiętać, że zapewnienie sobie zabezpieczenia społecznego jest prawem konstytucyjnym pań spodziewających się dziecka.

Jeżeli więc przyszła mama ma zamiar podjąć nową pracę i jest w stanie świadczyć ją według stosunku pracy zapisanym w umowie, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby takie zatrudnienie realizować, korzystając przy tym ze wszelkich praw ciężarnych nawet w momencie, kiedy zatrudnienie odbywało się przez krótki czas.

W przypadkach, kiedy ZUS zgłaszał wątpliwości w takich kwestiach, a sprawa była rozstrzygana w sądzie, wymiar sprawiedliwości stawał zwykle po stronie kobiet, argumentując decyzję faktem, że motywacja do podjęcia pracy przez kobietę nie jest istotna, podobnie jak czas trwania zatrudnienia. ZUS może natomiast skutecznie pozbawić kobietę prawa do zabezpieczeń wtedy, gdy udowodnione jest zawarcie tak zwanej umowy na papierze, z której nie wynika realne wykonywanie obowiązków.

Zwolnienie kobiety w ciąży

Dużym zmartwieniem przyszłych mam jest obawa o zwolnienie z pracy wynikające z niemożności świadczenia pracy we wcześniejszym zakresie obowiązków i potencjalnego ryzyka potrzeby przebywania na zwolnieniu lekarskim.

Wiele z pań z pewnością słyszało przynajmniej raz historię o pracownicach, które spotkały się z niezadowoleniem pracodawcy w momencie poinformowania o ciąży. Dla wielu z nich wiązało się to z nieprzyjemnymi uwagami, a nawet z mobbingiem.

Warto jednak pamiętać, że nasz pracodawca jest zobowiązany do bezwarunkowego przestrzegania Kodeksu pracy, w którym znajdują się zapisy bezwzględnie chroniące prawa kobiet w ciąży. W praktyce oznacza to tyle, że ciężarna pracownica nie może zostać zwolniona.

Ciąża a praca na czas określony

Kobieta nie może zostać zwolniona, jeżeli w momencie potencjalnego rozwiązania umowy jest w ciąży dłużej niż trzy miesiące. W takim przypadku umowa zostaje przedłużona do dnia porodu. Nie ma potrzeby podpisywania osobnego aneksu do umowy, gdyż ta przedłuża się z mocy prawa. Zasiłek macierzyński zostaje wypłacany w całości przez ZUS.

Warto dodać, że w momencie, kiedy wypowiedzenie pracy zostało przedłożone kobiecie, ale ta nie miała świadomości odmiennego stanu, powinno zostać cofnięte, jeżeli kobieta uzyska informacje o ciąży i przekaże ją pracodawcy. Podobna procedura obowiązuje także w przypadku, kiedy to kobieta wnioskowała o rozwiązanie umowy. Jeżeli nie wiedziała, że jest w ciąży lub nie znała swoich praw, może w ciągu 7 dni od uzyskania informacji złożyć u pracodawcy pismo wnioskujące o uznanie wypowiedzenia za nieważne.

Dowiedz się więcej: Umowa na czas określony – wszystko, co musisz wiedzieć

Ciąża a praca na okres próbny

Ochroną zatrudnienia nie są objęte kobiety pracujące na umowie na okres próbny, który nie przekracza jednego miesiąca. W pozostałych przypadkach, czyli jeżeli okres próbny przekracza miesiąc, a w momencie rozwiązania umowy kobieta jest już w trzecim miesiącu ciąży, to procedura jest taka sama jak przy umowie na okres określony.

Kiedy kobieta w ciąży może zostać zwolniona?

Istnieje tylko kilka przypadków, kiedy kobieta w ciąży może być zwolniona z pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami:

  • jeżeli okres zatrudnienia nie wynosił dłużej niż jeden miesiąc i był oparty na umowie na okres próbny,
  • w przypadku poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych (kobieta ciężarna może zostać zwolniona dyscyplinarnie),
  • jeżeli ciężarna popełniła przestępstwo,
  • jeżeli kobieta utraciła z własnej winy uprawnienia do wykonywania danego zawodu.

Ciążą a praca – jakie prawa przysługują kobiecie?

Ciąża a praca – obowiązki pracodawcy

Kobieta w ciąży objęta jest specjalnymi przywilejami, które muszą być bezwzględnie respektowane przez podmioty zatrudniające. Warto mieć świadomość ich istnienia, by móc korzystać ze swoich uprawnień, chroniąc przy tym zdrowie swoje oraz dziecka. Często bowiem pojawia się wiele wątpliwości związanych z tą kwestią, jak np. czy kobietę można zatrudniać w godzinach nadliczbowych. Nie zawsze nasz pracodawca będzie skłonny do respektowania takich wymagań, a są one regulowane prawnie i trzeba je znać.

Należy pamiętać, że pracodawca jest zobowiązany do przestrzegania praw ciężarnych pod karą grzywny na podstawie zapisów znajdujących się w Kodeksie pracy.

Jakie przywileje przysługują kobiecie?

  1. Kobieta ciężarna nie może być zmuszana do wykonywania prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia. Nie można nakazać jej dźwigania ciężarów, pracy z substancjami chemicznymi, pracy pod ziemią, na wysokościach, w hałasie itp. Na okres ciąży pracodawca zobowiązany jest przenieść pracownicę na inne stanowisko bez utraty na wynagrodzeniu lub zwolnić ją ze świadczenia pracy bez uszczerbku na wynagrodzeniu.
  2. Ciężarna nie może pracować przed monitorem komputera dłużej niż 50 minut w ciągu każdej godziny. Oznacza to, że po tym czasie przysługuje jej 10 minut przerwy.
  3. Pracownica w ciąży nie może zostać zatrudniona w godzinach nadliczbowych od momentu przedłożenia pracodawcy zaświadczenia lekarskiego o odmiennym stanie. Podmiot zatrudniający musi przestrzegać tego prawa nawet w wypadku wyrażenia zgody przez kobietę.
  4. Przyszła mama nie może pracować dłużej niż 8 godzin w ciągu dnia.
  5. Nie może być zatrudniana na nocnych zmianach (od 21:00 go 7:00).
  6. Kobieta ciężarna nie może zostać delegowana do pracy poza miejscem swojego zatrudnienia bez jej zgody.

Zwolnienie lekarskie w ciąży

Ciąża a praca – nie zawsze w okresie całych 9 miesięcy kobieta jest w stanie pracować w pełnym wymiarze ze względu na stan zdrowia swój lub dziecka. W takim przypadku często niezbędne jest przejście na zwolnienie lekarskie, do którego przyszła mama ma pełne prawo przez cały okres ciąży. Zasiłek chorobowy wypłacany w tym okresie obejmuje 100% wynagrodzenia. Podstawą do jego naliczania jest wysokość wypłat wraz z dodatkami za ostatnie 12 miesięcy pracy.

Przez okres pierwszych 33 dni zasiłek wypłacany jest przez pracodawcę, a następnie przez ZUS (firma zatrudniająca ponad 20 osób wypłaca samodzielnie zasiłek przez cały okres).

Warto pamiętać, że ZUS może przeprowadzić kontrolę tego, czy znajdująca się na zwolnieniu kobieta przestrzega zaleceń lekarza i wykorzystuje wolny czas zgodnie z przeznaczeniem. Należy mieć także na uwadze fakt, że w ciąży zwolnienie może być wystawione przez wielu lekarzy, nie tylko ginekologów. Wskazaniem do skorzystania z przywileju nie musi być bowiem tylko zagrożenie zdrowia związane z ciążą.

Dowiedz się więcej: Kto wypłaca zasiłek chorobowy?

Ciążą a praca – zwolnienie lekarskie w ciąży

Kiedy powiedzieć pracodawcy o ciąży?

Ciąża a praca jak poinformować o swoim stanie szefa? Jednym z aspektów zaprzątających głowę przyszłych mam jest wybór odpowiedniego terminu do poinformowania pracodawcy o powiększeniu rodziny. Na początek warto pamiętać, że każda kobieta ma pełne prawo do zajścia w ciążę w każdym momencie swojego życia i nie musi tłumaczyć się z decyzji o chęci powiększenia rodziny przed nikim. Jest ona także objęta pełną ochroną zatrudnienia, co ma zagwarantować jej pełne prawo do egzekwowania swoich praw. Nie należy więc wpędzać się w poczucie winy wynikającej z tego, że potencjalnie nie będziemy mogły spełniać naszych obowiązków w tak szerokim zakresie jak wcześniej.

Niestety bardzo często uzasadniona pozostaje obawa o utratę stanowiska po upływie urlopu macierzyńskiego lub w przypadku pracy na umowie o zlecenie. Sytuacja na rynku w wielu branżach bywa trudna, a konkurencja stale rośnie. Nie warto jednak już na wstępie snuć czarnych scenariuszy. Strach często wynika z niemożności przewidzenia kolejnych zdarzeń, jednak skoro nie możemy ich przewidzieć, warto zmierzyć się z nimi jak najwcześniej, by móc zacząć odpowiednio działać.

Przepisy nie regulują kwestii terminu poinformowania pracodawcy o ciąży. Według przyjętych zwyczajowo zasad o swoim stanie odmiennym należy zawiadomić pracodawcę osobiście po upływie I trymestru. W zależności od indywidualnych predyspozycji zazwyczaj około 4 miesiąca brzuch zaczyna robić się już widoczny, a ciążowe dolegliwości związane z ciążą często jeszcze wcześniej mogą zdradzać nasz stan.

Jeżeli więc nie chcemy, by nasz szef sam się domyślił, a co gorsza dowiedział się o naszej ciąży z ust innych pracowników, powinnyśmy właśnie w tym okresie udać się do niego na rozmowę. Jeżeli to my poinformujemy go o tym, że jesteśmy w ciąży, to wiadomość ta prawdopodobnie zostanie znacznie lepiej przyjęta, a my w oczach szefa będziemy uchodzić za osoby bardziej odpowiedzialne oraz zaangażowane w działanie na korzyść firmy.

Dla wielu kobiet zajście w ciążę oznacza także, że wykonywana przez nich wcześniej praca musi zostać zmodyfikowana w taki sposób, aby nie zagrażała ich zdrowiu. Jeżeli więc należymy do takiej grupy, o odmiennym stanie należy poinformować natychmiast po uzyskaniu potwierdzenia od lekarza. Pamiętajmy także, że podczas rozmowy z pracodawcą należy przedstawić mu zaświadczenie o ciąży, na podstawie którego będzie mógł on objąć nas szczególną ochroną.

Dowiedz się więcej: Pierwsze objawy ciąży – jak je rozpoznać?

 

Ciąża a praca – dwie sfery życia, które nie zawsze łatwo jest pogodzić. Wiele przyszłych mam martwi się reakcję szefa lub przebiegiem swojej dalszej kariery. Warto pamiętać, że świadomość społeczna jest coraz wyższa i coraz więcej osób w pełni akceptuje potrzebę, jaką jest realizacja kobiecych marzeń także na płaszczyźnie zawodowej. Do tego ciężarnej przysługuje mnóstwo praw, które pozwolą jej na zapewnienie sobie i rozwijającemu się pod sercem maluchowi jak najlepszych warunków do przetrwania kolejnych 9 miesięcy.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Mariola Krzyżak Mariola Krzyżak [+ info]

Cyfrowy nomada, kreatywna poszukiwaczka inspiracji, podróżuje wszędzie tam, gdzie można znaleźć miejsca idealne do pisania. Absolwentka filologii polskiej z zamiłowaniem buszująca po półkach księgarni i kolekcjonująca stare książki. Codziennie przelewa na ekran natłok myśli pozwalając im płynąć w świat. Nie może żyć bez porannej dawki nowinek ze świata polityki i nauki. Uwielbia dźwięk ruszającego samolotu, pieczenie chleba, malowanie ścian i przesiadywanie z laptopem w kawiarniach na całym świecie.

Zobacz również