Bezstopniowa skrzynia CVT - jak działa?

Skrzynia CVT jest jednym z najnowszych rozwiązań w dziedzinie automatycznych przekładni biegów. Technologia ta ma tyle samo przeciwników, co zwolenników. Dlaczego? Poznaj zasady działania skrzyni CVT, jej zalety i wady, najczęstsze usterki, a także dowiedz się, jak jeździć automatem z CVT.

 
Bezstopniowa skrzynia CVT - jak działa?
Automatyczna skrzynia biegów CVT

Skrzynia CVT jest jednym z rozwiązań w obszarze automatycznych przekładni biegów. Jej konstrukcja jest nietypowa, z uwagi m.in. na zastosowanie stalowego pasa lub łańcucha w miejsce kół zębatych. Jednak pomimo wysokiego komfortu użytkowania, rozwiązanie to nie podbiło rynku motoryzacyjnego. Zdecydowały o tym dwie kwestie: nie każdemu kierowcy przypadła do gustu koncepcja pracy, a przede wszystkim fakt, że bywają awaryjne.

Skrzynia CVT – rys historyczny

Pierwsza bezstopniowa skrzynia biegów była montowana już na początku lat 90. przez holenderskiego producenta aut dostawczych. Z uwagi na różnice konstrukcyjne, nie była to skrzynia CVT, a skrzynia CVV.

Pierwszym pojazdem, w którym wdrożono nową koncepcję tych skrzyń, był niewielki pojazd dostawczy serii DAF 600. Pierwsza wersja tej automatycznej skrzyni biegów posiadała gumowy pasek, zamiast stalowego. Znajdowało się tam również sprzęgło oraz regulator podciśnieniowy.

Skrzynia CVT – zasada działania

Jak wspomniano powyżej, w najnowszych konstrukcjach tego typu przekładni stosowane są przede wszystkim stalowe paski lub łańcuchy. Wpłynęło to na zdecydowane wydłużenie żywotności przekładni, a także pozwoliło na przenoszenie na koła wyższe wartości mocy silnika.

Za zmianę przełożenia odpowiedzialne są dwie pary stożkowych wałków, umiejscowionych na wyjściu i wejściu. Odpowiadają one za płynność pracy skrzyni biegów podczas jazdy, oddalając się od siebie lub zbliżając – w zależności od potrzeb.

W praktyce funkcjonalność takiej automatycznej skrzyni biegów przedstawia się następująco: podczas rozpędzania pojazdu do pożądanej prędkości utrzymywany jest maksymalny możliwy pułap obrotów (chociaż w nowszych modelach ta niedogodność została częściowo wyeliminowana), a gdy dana prędkość zostanie osiągnięta, silnik utrzymywany jest na najniższych zalecanych obrotach.

Skrzynia E-CVT, czyli nieco zmieniona konstrukcja

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przekładniach E-CVT, stosowanych w najnowszych modelach Toyoty oraz Lexusa. Zastosowano w nich m.in. koła zębate, co znacznie wpłynęło na wydłużenie ich trwałości. Zmiana w konstrukcji wpłynęła również na wyeliminowanie pracy na zbyt wysokich obrotach przy gwałtownym przyspieszaniu, co stanowiło dużą niedogodność dla wielu kierowców.

Wirtualne biegi

Niektórzy producenci zdecydowali się na zastosowanie tzw. „wirtualnych biegów” – wynika to z ich świadomości o specyficznym stylu pracy tych skrzyń. Dzięki nim, jazda autem z przekładnią CVT nieco bardziej przypomina jazdę klasycznym automatem.

Z technicznego punktu widzenia, wirtualne biegi to nic innego, jak określone pozycje stożków zapisane na stałe w sterowniku. Ich zmiana dokonywana jest za pomocą przekładni lub lewarka, zamontowanego z reguły tuż obok kierownicy.

Dowiedz się więcej: Skrzynia DSG a eksploatacja auta >>

Bezstopniowa skrzynia biegów – zalety

Do zalet tych rozwiązań należy zaliczyć nigdzie indziej nie spotykaną płynność pracy, co znacznie wpływa na komfort jazdy. Prawidłowo użytkowana skrzynia CVT jest chwalona m.in. za brak „efektu kangura”, czyli zbyt gwałtownych szarpnięć w momencie ruszania.

Ponadto, z uwagi na specyfikę budowy tej skrzyni biegów, występuje tu znacznie niższe zużycie paliwa. Dodatkowo przy poruszaniu się ze stałą prędkością, obroty utrzymywane są na niskim poziomie, co poprawia komfort podróży (ponieważ nie jest generowany nadmierny hałas).

Skrzynia CVT – wady

Opisana wyżej specyfika pracy nie przypadnie do gustu tym kierowcom, którzy lubią „depnąć w gaz”. Generowany hałas podczas gwałtownego przyspieszania wynika z utrzymywania wysokich obrotów. Zatem jeżeli użytkownik nie jest przyzwyczajony do płynnego zwiększania prędkości, taka niedogodność (w postaci hałasu) przez wielu będzie nie do zaakcpetowania.

Czy taka konstrukcja ma techniczne znaczenie? Tak. Fani tego typu skrzyń są zdani na auta wyposażone w motory o niskiej mocy. Ograniczenia inżynieryjne sprawiają, że skrzynia CVT może być montowana wyłącznie w pojazdach, których maksymalny moment obrotowy nie przekracza 400 nm, co zdarza się coraz częściej w nowszych modelach.

Z tego powodu tego typu automatyczna skrzynia biegów montowana jest w mniejszych pojazdach z niewielkimi jednostkami napędowymi oraz w skuterach. Zdarza się jednak, że producenci montują udoskonalone jej wersje w SUV-ach czy limuzynach.

Dowiedz się więcej: Samochody SUV – przegląd najciekawszych ofert na polskim rynku >>

Do wad zaliczyć należy również konieczność regularnej wymiany oleju, przy czym należy zwracać uwagę na zalecenia konkretnego producenta. Niestosowanie się do nich może spowodować wystąpienie kosztownej usterki, zaś koszt naprawy skrzyni biegów może wynieść nawet 7 tys. złotych. W przypadku starszych aut naprawa może kosztować znacznie więcej.

Dowiedz się więcej: Wymiana oleju w skrzyni automatycznej >>

Najczęstsze usterki

Awaryjność bezstopniowych skrzyń biegów jest różna. Mniej trwałe były w szczególności starsze modele, montowane w Audi i opatrzone nazwą „Multitronic”. Naprawy skrzyni biegów wówczas były koniecznie nieraz już przy przebiegu rzędu 120 – 170 tys. kilometrów.

Do najczęściej występujących usterek zaliczyć należy awarię sterownika. Przy zakupie używanego pojazdu wyposażonego w automatyczną skrzynię biegów CVT warto więc zaplanować konieczność jego naprawy lub wymiany na nowy. Do ceny zakupu warto wówczas doliczyć minimum 1 500 – 1 700 zł. Należy w tym przypadku zwrócić uwagę również na model auta, ponieważ w niektórych wypadkach należy się liczyć z wydatkiem rzędu nawet 7 tys. złotych.

Równie często występują problemy, wynikające z zużycia paska lub łańcucha transmisyjnego, a także kół stożkowych czy konwerterów. Koszt naprawy większości usterek w przypadku starszych pojazdów może przekroczyć ich równowartość. Warto jednak zwrócić uwagę, iż ceny części do skrzyń CVT znacznie spadły, zaleca się zatem pytanie o ceny w hurtowniach motoryzacyjnych.

Skrzynia biegów CVT a modele aut

Najbardziej zaleca się zakup aut marki Subaru. Ich producent od lat udoskonala technologię skrzyń CVT, dzięki temu cechują się one dużym stopniem dopracowania i mniejszą awaryjnością. Takie przekładnie dobrze współpracują również z silnikami hybrydowymi od Toyoty, ponieważ nie są poddane dużemu przenoszeniu mocy na koła.

Za najbardziej awaryjne modele uważa się samochody Audi ze skrzynią LUK Multitronic, w szczególności z pierwszych lat produkcji (1999 – 2006). Równie nietrwałe są skrzynie montowane w Mercedesach klasy A i B, a także w Mini r50 lub r53. Największą ich bolączką jest szybkie zużywanie się pasów, a także zawodzący układ mechatroniczny.

Jak jeździć automatem? Poradnik dla CVT

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia powyżej określonych usterek, należy stosować się do kilku złotych zasad. Do najważniejszych należy płynne przyspieszanie. Skrzynia CVT źle znosi gwałtowne zmiany prędkości, co wynika z jej ograniczeń konstrukcyjnych. Tego typu eksploatacja tej przekładni skutkuje szybszym zużyciem pasków lub łańcuchów, a także stożków odpowiedzialnych za zmianę przełożenia. Konsekwencją będzie szybsza wymiana tych elementów.

Dynamiczny styl jazdy może wpłynąć również na przegrzanie tej skrzyni. W efekcie szybciej zużyją się jej części mechaniczne, może dojść nawet do uszkodzenia układu sterującego. W przeciwieństwie do np. manualnej skrzyni biegów, dużą rolę odgrywają tutaj układy mechatroniczne, odpowiedzialne za funkcjonowanie całej przekładni. W szczególności dotyczy to modeli, których styl pracy stylizowany jest na klasyczną automatyczną skrzynię biegów.

Skrzynia CVT została wprowadzona jako alternatywa dla manualnej skrzyni biegów, a także innych układów automatów. Bezstopniowa skrzynia biegów posiada swoje zalety, do której należy zaliczyć przede wszystkim płynność pracy. Powoduje to, że zdobyła rzesze fanów, chociaż nie podbiła rynku motoryzacyjnego.

Najlepsze przekładnie tego typu produkowane są przez Toyotę oraz Subaru. Specyfika pracy takiego układu nie każdemu jednak przypadnie do gustu. W szczególności nie jest zalecane, by z CVT korzystali kierowcy gustujący w dynamicznej jeździe. Są oni narażeni na pojawienie się poważnych usterek, których koszt naprawy nierzadko przewyższa wartość samego auta.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Michał Nielub Michał Nielub [+ info]

Z wykształcenia marketingowiec, z doświadczenia przedsiębiorca. Prowadzi własną firmę B&M Outsources, poza tym wspiera projekty inwestycyjne m.in. producenta mebli dla statków, hoteli, biur oraz gastronomii. Od 2014 roku jako wiceprezes zarządza Stowarzyszeniem Kreacje Innowacje, zajmującego się rozwojem przedsiębiorczości oraz kultury. Funkcję wiceprezesa pełni również w Stowarzyszeniu Pasażerów Kolejowych Siemianice. Poza pasjami biznesowymi, prywatnie podróżnik i stały bywalec festiwali, na które zabiera zarówno żonę oraz o ile okoliczności pozwalają - również dzieci. Ulubione miejsca? Kaszuby, Kraków oraz Toskania.

Zobacz również