Badania w ciąży od A do Z (kalendarz badań w ciąży)

Badania w ciąży są punktem obowiązkowym i trzeba pamiętać o ich terminach. Kiedy należy zgłosić się do lekarza? Jakie badania są obowiązkowe, a które można wykonać profilaktycznie?

 
Badania w ciąży od A do Z (kalendarz badań w ciąży)
Jakie badania w ciąży należy wykonać i kiedy?

Badania w ciąży każda kobieta musi przeprowadzać regularnie według określonych wskazań. Pilnowanie terminów jest ważne, gdyż na różnych etapach rozwoju płodu można dokonywać różnych rodzajów diagnostyki.

Lekarz prowadzący z pewnością poinformuje o wymaganych procedurach, jednak warto mieć w zasięgu ściągę, która pozwoli odpowiednio zaplanować wizyty tak, by nie pominąć niczego, co mogłoby pozwolić na odpowiednie zadbanie o zdrowie naszego maluszka.

Badania w ciąży – dlaczego są tak ważne?

Kiedy przyszli rodzice dowiedzą się już o nowym życiu rozwijającym się pod sercem mamy, pierwszy zastrzyk euforii szybko ustępuje miejsca rodzącemu się niepokojowi: Czy nasz maluszek jest zdrowy? Czy jego rozwój jest prawidłowy? Wizyta u ginekologa może pomóc rozwiać ewentualne wątpliwości, a regularne badania w ciąży są koniecznością.

To dzięki dokonaniom współczesnej medycyny lekarze są w stanie przeprowadzić szeroką i coraz bardziej precyzyjną diagnostykę wewnątrzmaciczną płodu, szczegółowo oceniając ryzyko wystąpienia wad genetycznych i innych komplikacji. W niektórych przypadkach możliwe jest podjęcie skutecznego leczenie jeszcze w łonie matki.

Z tego względu korzystanie z nowoczesnych badań jest niezwykle istotne. Niektórym z procedur kobieta będzie musiała poddać się obowiązkowo, inne są jedynie zalecane przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne.

Warto wspomnieć o tym, że zbieranie wyników badań jest niezwykle istotne w przypadku pojawienia się niespodziewanych komplikacji. Dzięki skompletowanej teczce lekarze będą mogli w skuteczny sposób zorientować się w przebiegu ciąży, co przekłada się na skuteczniejsze i szybsze postawienie trafnej diagnozy.

Pamiętajmy także, że komplet badań obowiązkowych jest niezbędny do przyjęcia do szpitala na poród. Warto więc prowadzić kalendarz ciąży, w którym szczegółowo zaplanujemy kolejne wizyty w przychodni oraz będziemy mogły zapisywać swoje ewentualne pytania do lekarza, co przyda się podczas kolejnego spotkania.

Badania w ciąży – I trymestr

Trymestry ciąży różnią się od siebie znacznie stopniem rozwoju płodu, a każdy z nich będzie wymagał wykonania różnych badań. Wiele z nich będzie trzeba powtarzać na kolejnych etapach, inne będą przeprowadzane jednorazowo. Ich liczba w dużym stopniu będzie zależeć od prawidłowości przebiegu ciąży oraz wskazań do wykonywania poszerzonej diagnostyki.

Dowiedz się więcej: Ciąża bliźniacza – podstawowe informacje >>

I trymestr jest jednym z najważniejszych etapów rozwoju dziecka. To właśnie w tym okresie kształtują się jedne z najważniejszych tkanek, z których niedługo powstaną organy. Jeżeli test ciążowy okazał się pozytywny czeka nas pierwsza wizyta u ginekologa.

Zalecane jest by odbyła się w okresie od 6 do 8 tygodni od pojawienia się ostatniej miesiączki. To właśnie w tym momencie lekarz może wykonać pierwsze USG w ciąży, podczas którego przyszli rodzice będą mogli pierwszy raz usłyszeć bicie serca swojej pociechy.

W tym czasie ginekolog zleci mamie następujące badania obowiązkowe:

  • grupa krwi i Rh;
  • przeciwciała odpornościowe;
  • morfologia krwi;
  • badanie moczu;
  • cytologia;
  • poziom cukru na czczo;
  • VDRL – odczyn kiły;
  • badanie stomatologiczne;
  • badanie czystości pochwy;
  • tętno płodu;
  • waga BMI;
  • pomiar ciśnienia;
  • badanie piersi.

Kolejną grupę badań obejmują te, które są zalecane w medycynie, jednak ich wykonanie nie jest obowiązkowe. Większość lekarzy zleca je jednak w standardowej procedurze. Należą do nich:

W uzasadnionych przypadkach niektóre z kobiet będą musiały wykonać jeszcze badanie cukru po podaniu glukozy. Na tym etapie można zdecydować się także na wykonanie inwazyjnych badań prenatalnych, takich jak amniopunkcja czy biopsja kosmówki.

Pozwalają one na wykrycie wad genetycznych płodu, co umożliwi podjęcie określonych działań. W przypadku kobiet z grupy podwyższonego ryzyka lekarz może zlecić takie badanie, w innym wypadku warto o nie zapytać.

Dowiedz się więcej: Pierwsze objawy ciąży – jak je rozpoznać? >>

Badania w ciąży od A do Z (kalendarz badań w ciąży) - USG w ciąży

Badania w ciąży – II trymestr

W drugim trymestrze badania w ciąży będą niezwykle istotne. Oprócz kontroli przesiewowej w przypadku kobiet obciążonych ryzykiem wystąpienia wad genetycznych dojdzie także diagnostyka inwazyjna.

Narodowy Fundusz Zdrowia na ten okres przewiduje 3 wizyty u lekarza, które wypadają raz w miesiącu. Każde ze spotkań powinno zawierać wywiad lekarski, zmierzenie ciśnienia krwi oraz kontrolę masy ciała kobiety. Jakie badania zostaną wykonane w tym okresie?

Badania pomiędzy 15 a 20 tygodniem ciąży

  • morfologia krwi;
  • badanie ogólne moczu;
  • badanie czystości pochwy;
  • cytologia (jeżeli nie została wykonana we wcześniejszym etapie);
  • badania położnicze – wysokość dna macicy;
  • przeciwciała Rh.

W tym czasie zalecane jest także wykonanie tzw. testu PAPP-A, który należy do przesiewowych badań prenatalnych.

Badania pomiędzy 21 a 26 tygodniem ciąży

  • badanie stężenia glukozy po podaniu glukozy doustnie – pozwala na stwierdzenie występowania cukrzycy ciążowej;
  • badanie ogólne moczu;
  • badanie w kierunku toksoplazmozy u kobiet z ujemnym wynikiem badania z I trymestru;
  • przeciwciała Rh u kobiet z Rh(–);
  • badania ginekologiczne i położnicze;
  • ocena ruchliwości płodu.

Dowiedz się więcej: Kalkulator ciąży i porodu – w czym pomoże przyszłej mamie? >>

USG w II trymestrze

Na tym etapie ciąży będzie wykonane jedno z najważniejszych badań ultrasonograficznych, czyli tzw. USG połówkowe. Jego wykonanie powinno przypadać na okres pomiędzy 21 a 26 tygodniem ciąży. To właśnie wtedy ginekolog na podstawie obrazu będzie mógł ocenić ryzyko wystąpienia wad genetycznych płodu.

Na podstawie budowy anatomicznej lekarz będzie w stanie ocenić czy nie występują żadne nieprawidłowości, które mogłyby wskazywać na wady. Ciało maluszka jest już dostatecznie rozwinięte by móc dokładnie ocenić jego stan, a kości nie są jeszcze na tyle twarde by przesłaniać obraz.

Podczas badania w ciąży na tym etapie można także poznać już płeć dziecka, co jest informacją niezwykle wyczekiwaną przez wielu rodziców. Poza dokładną obserwacją samego płodu specjalista oceni także ilość płynu owodniowego, położenie łożyska oraz stan szyjki macicy.

Według zaleceń Ministerstwa Zdrowia kolejne USG powinno zostać przeprowadzone pomiędzy 27 a 32 tygodniem ciąży. Warto pamiętać , że w II trymestrze ciąży mogą być wykonywane inwazyjne badania prenatalne, jeżeli lekarz wskaże na potrzebę poszerzenia diagnostyki lub jeżeli kobieta znajduje się w grupie ryzyka. Do badań takich należy amniopunkcja oraz kordocenteza.

Badania w ciąży od A do Z (kalendarz badań w ciąży) - II trymestr ciąży

Badania w ciąży – III trymestr

Ostatni etap ciąży wiąże się z kolejnymi badaniami. Większość z nich to badania, które należy powtórzyć. Pamiętajmy, że nasz maluszek jest coraz bliżej przyjścia na świat i regularne wizyty nie tylko sprawdzają stan jego zdrowia i rozwoju, ale także przygotowują nas na zbliżający się wielkimi krokami poród.

Badania pomiędzy 27 a 36 tygodniem ciąży

  • morfologia krwi;
  • badanie ogólne moczu;
  • przeciwciała odpornościowe;
  • badanie USG;
  • ocena pH wydzieliny pochwowej;
  • badanie wysokości dna macicy;
  • ocena ruchliwości płodu;
  • HBs, czyli badanie stwierdzające, czy matka zarażona jest wirusem HBV mogącym wywołać u dziecka wirusowe zapalenie wątroby typu B.

Badania pomiędzy 33 a 37 tygodniem ciąży

  • morfologia krwi;
  • badanie ogólne moczu;
  • ocena pH wydzieliny pochwowej;
  • posiew z przedsionka pochwy i odbytu;
  • odczyn Wassermanna;
  • badanie położnicze;
  • ocena ruchliwości płodu.

Badania pomiędzy 38 a 39 tygodniem ciąży

W tym momencie ciąży powtarzamy badania przeprowadzane między 33 a 37 tygodniem ciąży, czyli wykonujemy ponownie następujące:

  • morfologia krwi;
  • badanie ogólne moczu;
  • ocena pH wydzieliny pochwowej;
  • posiew z przedsionka pochwy i odbytu;
  • odczyn Wassermanna;
  • badanie położnicze;
  • ocena ruchliwości płodu.

 Badania po 40 tygodniu ciąży

W ostatnich tygodniach przed porodem lekarz może zalecić powtórzenie badań z wcześniejszych tygodni, zwłaszcza morfologii krwi. Oprócz tego wykonane zostanie badanie USG. Najważniejszym badaniem będzie jednak KTG, czyli kardiotokografia mająca na celu monitorowanie czynności serca płodu. Jest ono wykonywane w zaawansowanej ciąży oraz w trakcie porodu.

Pozwala na dokładne ocenienie pracy serca maluszka, który niedługo będzie narażony na ogromny stres związany z przeciskaniem się przez wąski kanał rodny kobiety. Każde odchylenie od normy może być powodem do interwencji lekarskiej, w tym przyspieszenia terminu porodu, samej akcji porodowej, a nawet podjęcia decyzji o cesarskim cięciu. W badaniu monitorowane są także czynności skurczowe macicy.

Badania w ciąży od A do Z (kalendarz badań w ciąży) - III trymestr ciąży

Badania w ciąży – dokumenty do szpitala

Przed zgłoszeniem się do szpitala należy skompletować wyniki badań, które będą niezbędne do przyjęcia. Większość z nich zapisywana jest w karcie ciąży. Jest to niezwykle ważny dokument, w którym umieszczane są wszystkie najważniejsze informacje na temat przebiegu naszej ciąży. Warto mieć ją zawsze przy sobie na wypadek pojawienia się niespodziewanych komplikacji.

Na podstawie zebranych w niej zapisów lekarz, nawet nie znając pacjentki, będzie mieć cenną wiedzę na temat stanu zdrowia jej i maluszka. W takiej karcie znajdziemy wyniki wszystkich najważniejszych badań. Należy koniecznie zabrać ją do szpitala, w którym będzie odbywać się poród. Oprócz tego warto mieć ze sobą wyniki badań:

  • grupa krwi i czynnik Rh (przy ujemnym Rh badanie na na obecność przeciwciał anty-Rh);
  • ostatnia morfologia krwi i ogólne badanie moczu;
  • antygen HBs;
  • odczyn WR;
  • cytologia;
  • posiew w kierunku paciorkowców;
  • USG.

Refundacja badań w ciąży

Narodowy Fundusz Zdrowia ściśle określa zakres badań obowiązkowych dla kobiet w ciąży, które są w pełni refundowane. Większość z zalecanych badań przyszła mama w Polsce będzie mogła wykonać za darmo. Przewidywane jest około 10 wizyt w gabinecie lekarskim, które powinny wyglądać według przyjętych przez Ministerstwo Zdrowia norm.

Warto mieć świadomość, że dziecko w brzuchu mamy według prawa jest traktowane jako pełnoprawny pacjent i obowiązkiem lekarza jest przeprowadzenie właściwych badań. Jeżeli mamy świadomość tego, jak powinna wyglądać opieka nad ciężarną, w razie potrzeby możemy z całą stanowczością egzekwować nasze prawa.

Warto pamiętać o tym, że lekarz może zalecić poszerzenie diagnostyki, co w niektórych przypadkach może wymagać uiszczenia opłat za dodatkowe badania.

Refundacja nie zawsze obejmuje badania prenatalne. Wiele z nich bezpłatnie zarezerwowana jest jedynie do określonej grupy kobiet, u których ryzyko, że płód jest obarczony wadami jest znacznie większe. Refundacji mogą podlegać jednak badania inwazyjne w wypadku, kiedy podczas przesiewowych pojawiły się konkretne wskazania do poszerzenia diagnostyki.

Warto wspomnieć także o tym, że kobieta w ciąży ma możliwość bezpłatnego leczenia stomatologicznego nawet wtedy, gdy interwencja będzie musiała być obszerna.

Dowiedz się więcej: Kwas foliowy w ciąży – dlaczego jest ważny? >>

Badania w ciąży to obowiązek każdej przyszłej mamy, którego należy bezwzględnie przestrzegać. Są one niezwykle ważne i pozwalają na ocenę stanu zdrowia dziecka jeszcze w łonie matki. Warto więc już na początku przygotować się na dość częste wizyty u lekarza i szczegółowo zapisać kolejne terminy w kalendarzu. Pamiętajmy o tym, że nasze poświęcenie i zabieganie o prawidłową diagnostykę może być niezwykle istotne dla naszego dziecka.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
Zobacz również