Umowa zlecenie - najważniejsze informacje

Umowa zlecenie - znienawidzona przez osoby poszukujące stałego zatrudnienia, uwielbiana przez małych i średnich pracodawców. Co warto o niej wiedzieć? Sprawdź już teraz.

Umowa zlecenie - najważniejsze informacje
Umowa zlecenie - wady i zalety

Umowa zlecenie znana jest przede wszystkim jako ekonomiczny zamiennik umowy o pracę. Od 2017 roku nie nazywamy jej już śmieciową, pomimo tego, że wciąż nie gwarantuje tak wiele, co umowa o pracę. Czy rzeczywiście umowa zlecenia nie jest godna zainteresowania osoby poszukującej zatrudnienia? Co warto o niej wiedzieć? Na te i inne pytania odpowiadamy w niniejszym artykule.

Umowa zlecenie – charakterystyka

Umowa zlecenie to jedna z najpopularniejszych umów cywilnoprawnych w Polsce. Podobnie jak umowa o dzieło regulowana jest przepisami Kodeksu Cywilnego. Mogą ją zawierać zarówno osoby fizyczne, jak i podmioty o osobowości prawnej.

Dokument ten zobowiązuje do dokonywania na rzecz zleceniodawcy przez zleceniobiorcę określonych czynności prawnych. Nie muszą one przynosić konkretnych rezultatów tak jak w przypadku umowy o dzieło. Stąd właśnie wynika popularność umowy zlecenia stosowanej zamiennie z umową o pracę.

Dowiedz się więcej: Umowa o dzieło – najważniejsze informacje >>

Zalety umowy zlecenia

Od 1 stycznia 2017 roku zleceniodawca zawierający umowę zlecenia ze zleceniobiorcą nie podlegającym ubezpieczeniom zdrowotnym i społecznym, musi odprowadzić za niego część składek ZUS.

Od umowy zlecenia odprowadzane są składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne. Oznacza to, że osoba zatrudniona w oparciu o umowę zlecenia ma zapewniony dostęp do świadczeń w ramach NFZ. Składki ZUS nie stanowią jedynych naliczeń – od umowy zlecenia pobiera się także zaliczkę na podatek dochodowy.

Ponadto, przy umowie zlecenia istnieje konieczność stosowania tzw. minimalnej stawki godzinowej, zależnej od aktualnego poziomu minimalnego wynagrodzenia w Polsce. Na chwilę obecną stawka ta wynosi 13,70 zł brutto na godzinę. Jest to rodzaj ochrony przed wyzyskiem na rynku pracy, choć w praktyce średnio skuteczny (o tym, dlaczego tak jest, wyjaśniamy poniżej – omawiając wady umowy zlecenia). W obliczu powyższych informacji możemy się zgodzić co do tego, że umowa zlecenia nie należy już do umów całkowicie śmieciowych.

Dodatkowo, umowę zlecenie łatwo zerwać. Zarówno zleceniobiorcę, jak i zleceniodawcę nie obowiązują żadne okresy wypowiedzenia (o ile nie zostały określone w treści dokumentu). W praktyce można ją wypowiedzieć z dnia na dzień, zachowując prawo do wypłaty wynagrodzenia za przepracowane godziny. Zleceniobiorca rezygnujący z wykonywania umowy zlecenie nie ponosi więc z tego tytułu żadnych większych konsekwencji.

Dowiedz się więcej: Praca w domu – zalety i wady >>

Wady umowy zlecenia

Choć umowa zlecenie ma pewne zalety, to zwykle wymieniamy jej wady. Podstawowa to brak przywilejów będących standardem przy pozostawaniu w stosunku pracy. W przypadku zatrudnienia w oparciu o umowę zlecenia nie możemy liczyć między innymi na:

  • wynagrodzenia chorobowe (nie przysługują nam wypłaty z ZUS),
  • urlopy wypoczynkowe (musimy je załatwiać we własnym zakresie, pamiętając o tym, że nie otrzymamy za nie wynagrodzenia),
  • dodatki za nadgodziny,
  • ochronny okres wypowiedzenia.

Ponadto, zatrudnienie takie nie jest uznawane za staż pracy i nie jest uwzględniane przy ustalaniu prawa do pobierania świadczeń z tytułu renty czy emerytury.

Teoretycznie, pracując w oparciu o umowę zlecenie powinniśmy otrzymywać minimalne wynagrodzenie godzinowe w wysokości 13,70 zł brutto – praktycznie jednak, sprawa ma się zupełnie inaczej. Ewidencja czasu pracy w oparciu o umowę zlecenie to fikcja. Możemy się spotkać sytuacją, w której będziemy pracować po 8 godzin dziennie, z których zapisywane będą jedynie trzy lub cztery. Tym samym nasze wynagrodzenie będzie niższe niż minimalne, co z pewnością nie zachęca do zawarcia tego typu umowy. Oczywiście, nie jest wykluczone, że trafimy na pracodawcę, który nie będzie stosował nieuczciwych praktyk i umowa zlecenia będzie przez niego realizowana prawidłowo.

Co więcej, umowa zlecenie przeważnie równa się niestabilnemu zatrudnieniu – nie gwarantuje ciągłości pracy, a zleceniodawca może ją zerwać bez uprzedzenia, z dnia na dzień zostawiając nas na pastwę losu.

Często też umowa zlecenie zwiastuje zatrudnienie u pracodawcy o chwiejnej kondycji finansowej, zabezpieczającemu się nie tylko przed kosztami, ale i odgórnym wymogiem utrzymania pracownika.

W przypadku rekrutowania do pracy na umowę zlecenie, irytujący może być fakt, iż osoby uczące się i podlegające ubezpieczeniom są traktowane przez pracodawców priorytetowo – gdyż ich zatrudnienie nie wymaga opłacania składek ZUS.

Dowiedz się więcej: Najniższa krajowa – minimalne wynagrodzenie w Polsce >>

Umowa zlecenie a stosunek pracy

Bardzo często umowa zlecenie zawierana jest nielegalnie. Dokument ten powinien zostać zastąpiony umową o pracę, gdy praca wykonywana jest:

  • w stałych godzinach,
  • w z góry określonym miejscu,
  • w stosunku służbowym,
  • w podporządkowaniu organizacyjnym,
  • z bezwzględnym wymogiem osobistego świadczenia.

W takim przypadku Państwowa Inspekcja Pracy może uznać zastosowanie umowy zlecenia za działanie celowe i nałożyć na pracodawcę karę pieniężną w postaci mandatu lub grzywny. Co ciekawe, może także wymóc na nim zmianę wcześniej zawartych umów i dokonanie korekty deklaracji ZUS i US. To dobra wiadomość dla osób, które są długotrwale zatrudnione w oparciu o umowę zlecenie i chciałyby otrzymać klasyczny wakat – jest taka możliwość.

Dowiedz się więcej: Praca dodatkowa dla etatowców – 10 pomysłów >>

Kiedy stosuje się umowę zlecenie?

Umowa zlecenie jest idealna do zatrudniania osób do prac tymczasowych, sezonowych i okazjonalnych. W oparciu o umowę zlecenie pracują przeważnie wszelkiego rodzaju hostessy, modelki, przedstawiciele handlowi czy sprzedawcy. Stosują ją rozmaite agencje zatrudnienia i mniejsi przedsiębiorcy. Umowa zlecenie częściej niż umowa o dzieło staje się zamiennikiem dla umowy o pracę.

Dowiedz się więcej: Jak zarobić pieniądze – 13 sposobów na dodatkowy zarobek >>

Konstrukcja umowy zlecenie

Umowa zlecenie przypomina konstrukcją umowę o dzieło – z tą różnicą, że jej strony nazywamy zleceniodawcą i zleceniobiorcą, a w miejsce przedmiotu umowy (dzieła) wstawiamy zakres zlecanych czynności. W interesie obu stron jest opisanie go jak najbardziej szczegółowo i dokładnie – łatwiej wtedy określić zakres obowiązków i stopień ich wypełnienia. Sprawdź, jak powinna wyglądać i pobierz nasz wzór umowy zlecenia:

Pobierz: Umowa zlecenie – wzór w formacie PDF >>

Każda umowa zlecenie musi zawierać:

  • daty sporządzenia oraz zakończenia (wyjątek: gdy za datę zakończenia uważa się dzień wykonania zlecenia),
  • szczegółowy opis zlecenia,
  • kwotę wynagrodzenia brutto (a także datę i sposób jego wypłaty).

Pamiętajmy, że wzór umowy zlecenia nie będzie równał się z umową napisaną samodzielnie, z uwzględnieniem indywidualnych czynników. Przy redagowaniu skrojonej na miarę umowy zlecenia warto pomyśleć nad dodaniem zapisów o:

  • zastosowaniu okresu wypowiedzenia (szczególnie w przypadku, gdy prawo do niego zostanie wykorzystane bez wskazania wyraźniej przyczyny),
  • dodatkowych prawach i obowiązkach zleceniodawcy i zleceniobiorcy (np. prawie dostępu do informacji poufnych, obowiązku dostarczenia materiałów potrzebnych do wykonania zlecenia),
  • możliwości zlecenia pracy osobie trzeciej w przypadku zachorowania lub ulegnięcia nieszczęśliwemu wypadkowi,
  • możliwości skorzystania z zaliczki lub zadatku na poczet wykonania zlecenia (przede wszystkim, gdy zlecenie płatne będzie z dołu, a przed jego wykonaniem zleceniobiorca musi ponieść koszty).

Podsumowując, umowa zlecenie nie jest, jak dawniej, bezwartościowa. Od 2017 roku jest nawet częściowo „ozusowana” i opatrzona minimalnym wynagrodzeniem godzinowym. Nie zmienia to faktu, że wciąż nie może się równać z umową o pracę. Jest niestabilna i nie pozwala na korzystanie z wielu przywilejów takich jak chociażby urlopy wypoczynkowe. W dzisiejszych czasach to umowa z gatunku „lepsza taka, niż żadna”.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Sylwia Łysak Sylwia Łysak [+ info]

Prywatnie – mama energicznego dwulatka i przyszła żona muzykującego kucharza. Zadeklarowana ateistka o kontrowersyjnych poglądach, wierząca w astrologię i neurolingwistyczne programowanie. Artystyczna dusza uwielbiająca muzykę, poezję, film i design. Zawodowo - copywriter, redaktor internetowy, specjalista SEO i doradca e-marketingowy z pięcioletnim doświadczeniem.

Zobacz również