Umowa o dzieło - najważniejsze informacje

Umowa o dzieło często proponowana jest w zastępstwie umowy o pracę. Dowiedz się, co warto wiedzieć o tym typie umowy.

Umowa o dzieło - najważniejsze informacje
Zalety i wady umowy o dzieło

Na współczesnym rynku pracy stosuje się różne formy zatrudnienia. Jedną z bardziej popularnych jest umowa o dzieło – uznawana przede wszystkim za „okrojoną” alternatywę umowy o pracę. Czym się charakteryzuje? Kiedy ją stosować, jak napisać i jak zerwać? Odpowiedzi na te i inne pytania udzielamy w tym tekście.

Umowa o dzieło – podstawy

Ten rodzaj umowy reguluje stosunek prawny pomiędzy zamawiającym a wykonawcą, czyli osobą zlecającą pracę a osobą do niej wyznaczoną. Stronami umowy o dzieło mogą być zwykli Kowalscy, jak i podmioty takie jak spółki, firmy, zarządy przedsiębiorstw czy też organizacje pożytku publicznego.

Dowiedz się więcej: Rodzaje przedsiębiorstw w Polsce >>

Przedmiotem umowy o dzieło powinna być rzecz lub czynność przynosząca konkretny rezultat, np. projekt domu czy pomalowaną ścianę – innymi słowy, wykonane dzieło. Warto wiedzieć, że Urząd Skarbowy niekiedy wymaga potwierdzenia wykonanej pracy, o czym wypada pomyśleć jeszcze zanim uzna się tę formę zatrudnienia za słuszną.

Umowa o dzieło jest zawierana na czas określony. Przeważnie podpisuje się ją jeszcze przed rozpoczęciem okresu przypadającego na wykonanie dzieła lub w pierwszym jego dniu. Za datę zakończenia umowy uznaje się dzień oddania i zatwierdzenia wykonanego dzieła. Umowa o dzieło bez daty jego wykonania praktycznie nie ma racji bytu.

Zalety umowy o dzieło

Umowa o dzieło jest bardzo uniwersalna – można ją stosować jednorazowo, jak i „odnawiać” cyklicznie, nadaje się więc świetnie tak do zlecenia pojedynczych zadań jak i stałych obowiązków. Dodatkowo, umowa ta regulowana jest przez przepisy Kodeksu Cywilnego, co sprawia, że mogą ją stosować zarówno podmioty o osobowości prawnej, jak i osoby prywatne.

Umowa o dzieło umożliwia zleceniodawcy redukcję kosztów zatrudnienia, a wykonawcy – negocjację wyższego wynagrodzenia na rękę. Nie odprowadza się od niej składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne ani Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a jedynie podatek (przeważnie zryczałtowany, 18% lub 9% w przypadku sprzedaży praw autorskich i uwzględnienia 50% kosztów uzyskania przychodów). Całkowity koszt zatrudnienia w oparciu o umowę o dzieło z wynagrodzeniem netto 1 800 zł to tylko 2 103 zł – przy umowie o pracę wynosi on o 600 zł więcej, bo aż 3 001 zł.

Dowiedz się więcej: Praca w domu – zalety i wady >>

Wady umowy o dzieło

Umowa o dzieło stawia na pierwszym miejscu interesy zamawiającego. To on ma w związku z jej zawarciem najwięcej praw i najmniej obowiązków.

Choć umowy o dzieło nie można wypowiedzieć, to zlecający wykonanie dzieła ma możliwość odstąpienia od niej w następujących przypadkach:

  • przed terminem wykonaniem dzieła, pod warunkiem wypłaty wynagrodzenia na rzecz wykonawcy i sporządzenia tzw. oświadczenia woli (bez konieczności podawania przyczyny);
  • gdy zaszła konieczność wypłaty większego wynagrodzenia, wynikająca z obciążenia dodatkowymi kosztami wykonania dzieła, na którą zamawiający nie wyraża zgody;
  • gdy dzieło zawiera wady, których nie da się usunąć (w takim przypadku podmiot zlecający dzieło może odmówić wypłaty wynagrodzenia);
  • gdy wykonawca opóźnia się w wykonywaniu dzieła i zachodzi podejrzenie co do tego, że nie zrealizuje wyznaczonego mu zadania w terminie.

Umowa o dzieło gwarantuje wykonawcy dość niewiele. Może on liczyć w zasadzie jedynie na wypłatę wynagrodzenia w określonej w umowie wysokości i formie – oczywiście pod warunkiem, że  wykona dzieło, do którego nie będzie zastrzeżeń (wynagrodzenie wypłacane jest przeważnie dopiero po wykonaniu pracy).

W przypadku zatrudnienia w oparciu umowy o dzieło wykonawca  nie może też liczyć na zastosowanie przepisu o minimalnej stawce godzinowej (ma on zastosowanie jedynie do umów zlecenie).

Osoba zatrudniona w oparciu o umowę o dzieło, nie posiada prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych. Nie są odprowadzane za nią także składki chorobowe, wypadkowe i emerytalne. W przypadku zachorowania czy nieszczęśliwego wypadku wykonawca zostaje na przysłowiowym „lodzie”. Nie otrzymuje żadnych świadczeń pieniężnych, a kwestia wykonania dzieła (oraz wypłaty wynagrodzenia) pozostaje pod znakiem zapytania.

Wykonawca ma też ograniczone prawa jeśli chodzi o odstąpienie od umowy o dzieło. Teoretycznie może to zrobić jedynie wtedy, kiedy wykonanie dzieła wymaga współpracy z zamawiającym, który tej kolaboracji odmawia. W innych przypadkach (takich jak chociażby wyżej wskazany – choroby czy wypadku) wykonawca ma obowiązek ukończenia dzieła.

Samo oddanie go nie gwarantuje jednak sukcesu i wypłaty wynagrodzenia. Przeważnie dzieło musi być także zatwierdzone przez zamawiającego – jeśli nie spełni jego oczekiwań, strona może zlecić jego poprawienie lub odmówić wypłaty wynagrodzenia.

Kiedy stosuje się umowę o dzieło?

Umowę o dzieło podpisuje się najczęściej z freelancerami: fachowcami np. od napraw sprzętów, wykończeń czy remontów, specjalistami z branż kreatywnych np. fotografami czy architektami oraz niektórymi usługodawcami (szczególnie gdy usługi, które mają świadczyć mają charakter incydentalny lub tymczasowy).

Nie zmienia to faktu, że często spotykamy ją także w roli zamiennika umowy o pracę.

Dowiedz się więcej: Praca dodatkowa dla etatowców – 10 pomysłów >>

Jak sporządzić umowę o dzieło?

Dobrze sporządzona umowa powinna stanowić poduszkę bezpieczeństwa dla obu stron. Dlatego każdy wzór umowy o dzieło należy zmodyfikować tak, aby dopasować go w 100% do indywidualnego przypadku.

Pobierz: Umowa o dzieło – wzór w formacie PDF >>

Oczywiście najpierw, należy uzupełnić podstawowe informacje, takie jak:

Dane stron

Jeśli stronami umowy o dzieło są osoby fizyczne, wystarczy podać ich:

  • imiona i nazwiska,
  • adresy zamieszkania,
  • PESEL-e  i numery dowodów osobistych.

Wskazując firmę należy podać jej pełną nazwę oraz NIP. W przypadku spółki konieczne będzie również uwzględnienie numeru KRS.

Gdy umowa jest podpisywana przez pełnomocnika jednej ze stron, bezwzględnie należy o tym wspomnieć – najlepiej dołączając do umowy potwierdzoną notarialnie kopię aktualna pełnomocnictwa.

Data i miejsce zawarcia umowy

Informacje niezbędne niemalże na każdym oficjalnym dokumencie.

Opis dzieła i warunki jego wykonania

Najważniejszy fragment każdej umowy o dzieło. Opisujemy w nim przedmiot umowy (dzieło) – im bardziej szczegółowo, tym lepiej. W tym miejscu warto zadbać o swoje interesy.

Gdy jesteśmy stroną zamawiającą, postarajmy się o dokładny opis oczekiwań  co do dzieła i sposobu oraz czasu jego wykonania. Zastanówmy się, czy chcemy zezwolić wykonawcy na przekazanie zadania osobie trzeciej i jak pragniemy rozwiązać ewentualne kwestie sporne.

Jako wykonawcy powinniśmy zwrócić uwagę przede wszystkim na zapisy zabezpieczające przed:

  • sytuacjami losowymi, takimi jak choroba i wypadek, które mogłyby uniemożliwić nam ukończenie dzieła (np. poprzez umożliwienie wykonanie zadania przez osobę trzecią czy przedłużenie terminu wykonania dzieła);
  • ryzykiem niewypłacalności zamawiającego (np. poprzez zastosowanie mechanizmu zadatku, zaliczki lub harmonogramu współpracy i wypłat);
  • nieuzasadnionym odstąpieniem od umowy przez zamawiającego przed samym ukończeniem dzieła (skutkującym w utracie czasu i braku wynagrodzenia) – taki zapis powinien skonstruować doświadczony prawnik.

Podsumowując, umowa o dzieło nie jest taka zła, jak ją malują. Mogą ją podpisywać tak osoby fizyczne, jak i firmy, jest wprost idealna do zlecania pojedynczych prac. Choć nie zapewnia wykonawcom świadczeń zdrowotnych i jest zdecydowanie korzystniejsza dla zamawiających, to czasem pozwala na wynegocjowanie wyższego wynagrodzenia od „pracodawcy”.

Odpowiednio zmodyfikowany wzór umowy o dzieło, zabezpieczający przed przykrymi niespodziankami, może być świetną alternatywą dla tradycyjnego zatrudnienia w oparciu umowę o pracę, szczególnie w branżach kreatywnych.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Sylwia Łysak Sylwia Łysak [+ info]

Prywatnie – mama energicznego dwulatka i przyszła żona muzykującego kucharza. Zadeklarowana ateistka o kontrowersyjnych poglądach, wierząca w astrologię i neurolingwistyczne programowanie. Artystyczna dusza uwielbiająca muzykę, poezję, film i design. Zawodowo - copywriter, redaktor internetowy, specjalista SEO i doradca e-marketingowy z pięcioletnim doświadczeniem.

Zobacz również