Praca na czarno za granicą - dlaczego nie warto się na nią decydować

Praca na czarno za granicą wydaje się często kusząca, ale nie warto ryzykować. Wyjaśniamy, dlaczego lepiej pracować legalnie.

Praca na czarno za granicą - dlaczego nie warto się na nią decydować
Praca na czarno - okazja czy ryzyko?

Praca na czarno za granicą często wydaje się kuszącą opcją: zero formalności, zero podatków i dobre zarobki. Niestety, to ryzykowny wariant, który niesie za sobą wiele pułapek i niebezpieczeństw. Dlaczego nie warto ryzykować i lepiej stawiać na legalne zatrudnienie?

Czym jest praca na czarno? To potoczne określenie na tzw. pracę nierejestrowaną. Mówimy o niej wówczas, gdy samo zajęcie jest wprawdzie legalne, ale pracownik wykonuje je bez podpisania umowy z pracodawcą, a co za tym idzie – bez wymaganych prawem dokumentów i formalności.

Wiąże się to także z unikaniem płacenia podatków i odprowadzania składek.
Pewną odmianą pracy na czarno jest sytuacja, gdy pracownik podpisuje umowę, jednak jej treść nie odpowiada rzeczywistości, jeśli chodzi o warunki pracy, jej zakres oraz wynagrodzenie. Często ma to na celu uniknięcie pełnego opodatkowania – pracownik otrzymuje minimalne wynagrodzenie wynikające z umowy, a dodatkowo część pensji dostaje z pominięciem legalnej drogi.
Zdarza się też, że dana osoba jest oficjalnie zatrudniona, natomiast podejmuje na czarno pracę dodatkową, potocznie nazywaną „fuchami”.

Dlaczego emigranci decydują się podjąć pracę na czarno za granicą?

Brak możliwości legalnego zatrudnienia lub trudności ze zdobyciem pozwolenia na pracę

Z tej przyczyny Polacy często pracowali na czarno za granicą, zanim Polska została członkiem Unii Europejskiej. Obecnie, gdy nie potrzebujemy już pozwolenia na pracę w krajach UE, przyczyna ta straciła na znaczeniu. Na czarno nadal pracują jednak niektórzy emigranci zarobkowi w USA.

Brak wiedzy o wymaganych formalnościach

Zdarza się, że pracownik zatrudnia się na czarno, bo nie wie, jakie w danym kraju obowiązują przepisy i jakich formalności należy dopełnić, by zatrudnienie było legalne.

Bywa, że pracodawcy celowo rekrutują obcokrajowców, licząc na to, że nie będą oni w stanie rozeznać się w gąszczu przepisów. Nieznajomość przepisów wykorzystują też nieuczciwe agencje pośrednictwa. Niekiedy pracownicy są przekonani, ze pracują całkowicie zgodnie z prawem.

Nieznajomość języka

Praca na czarno to częsty wybór osób, które decydują się na emigrację zarobkową bez znajomości języka kraju wyjazdu. Tym samym zmuszone są do szukania zatrudnienia w sektorze nisko płatnych prac fizycznych, gdzie zatrudnianie bez umowy jest wyjątkowo powszechne.

Nieznajomość języka praktycznie uniemożliwia też zapoznanie się z dokumentami przed ich podpisaniem – to powód, dla jakiego część pracowników woli pracować bez umowy.

Dowiedz się więcej: Praca za granicą bez znajomości języka – gdzie szukać? >>

Pokusa wyższych – bo nieopodatkowanych – zarobków

Szczególnie silna jest dla tych, którzy zdecydowali się na krótkotrwały wyjazd do pracy za granicę i nie wiążą z danym krajem swojej przyszłości. Zależy im natomiast na tym, by przywieźć jak najwięcej pieniędzy do domu.

Dowiedz się więcej: Kwota wolna od podatku w Unii Europejskiej >>

Chęć zatajenia dochodów

Długi, zajęcie komornicze, strach przed utratą zasiłków i dodatków z pomocy społecznej – to wszystko może zachęcać do podjęcia pracy na czarno.

Dowiedz się więcej: Czy egzekucja komornicza poza granicami kraju jest możliwa? >>

Dlaczego nie warto pracować na czarno?

Istotnie, wiele może wskazywać na to, że praca bez umowy może być opłacalna, szczególnie, jeśli bierzemy pod uwagę krótką perspektywę czasową. Jednak praca na czarno, szczególnie ta podejmowana za granicą, wiąże się z wieloma niebezpieczeństwami. Oto najważniejsze z nich.

Konflikt z prawem

W zależności od prawa obowiązującego w danym kraju konsekwencje zatrudniania na czarno ponosi tylko pracodawca lub zarówno pracodawca, jak i pracownik. Jakiego typu mogą to być konsekwencje?

Najczęściej to konieczność zapłacenia zaległych podatków, niekiedy też kara grzywny. Konsekwencje mogą być poważniejsze, gdy osoba pracująca na czarno jednocześnie korzysta z pomocy społecznej przeznaczonej dla osób bezrobotnych lub o niskich dochodach. Może być to potraktowane jako wyłudzenie świadczeń – np. w Niemczech to przestępstwo zagrożone karą więzienia do lat 5.

Dowiedz się więcej: Praca za granicą: praca w Niemczech >>

Brak możliwości dochodzenia swoich praw

Praca na czarno wiąże się z ryzykiem np. braku wypłaty – nie mając umowy praktycznie nie mamy szans na wyegzekwowanie należnego wynagrodzenia. Zarobki mogą też znacząco odbiegać od tych, na jakie umawialiśmy się przed podjęciem pracy.

Pracodawca może też zwolnić pracownika bez podania jakiejkolwiek przyczyny i bez zachowania terminu wypowiedzenia, co oznacza pozostanie z dnia na dzień bez środków do życia.

Brak regulacji prawnych

Praca na czarno oznacza, że nie obowiązuje nas wynikający z przepisów maksymalny czas pracy czy pensja minimalna. Nie możemy liczyć też na płatny urlop wypoczynkowy czy zwolnienie lekarskie.

Brak ubezpieczenia

To jedno z najpoważniejszych niebezpieczeństw czyhających na osoby pracujące na czarno za granicą. Bez odprowadzanych składek w razie choroby będziemy zmuszeni do zapłacenia za wizytę u lekarza, nie skorzystamy też ze zwolnienia lekarskiego i zasiłku chorobowego. O ile w przypadku zwykłej infekcji nie będzie to dotkliwy wydatek, sprawa robi się poważniejsza, gdy dojdzie do wypadku ważącego się ze znaczącym uszczerbkiem na zdrowiu.

Warto też wziąć pod uwagę najgorsza możliwość, jaką jest śmierć podczas pobytu za granicą – w przypadku osób nieubezpieczonych rodzina jest obciążona pełnymi kosztami transportu ciała lub pogrzebu.

Brak emerytury

Praca na czarno to rzecz jasna też okres, który nie jest wliczany do emerytury. W przypadku kobiet brak ubezpieczenia oznacza też brak uprawnień do zasiłku macierzyńskiego po urodzeniu dziecka.

Luka w CV

Praca na czarno jest także „dziurą w CV” – jeśli nie możemy udokumentować doświadczeń zawodowych, nie będą one stanowiły żadnej wartości, gdy będziemy szukać legalnego zatrudnienia. Rzecz jasna nie jest to też czas wliczany do stażu pracy, co ma znaczenie np. przy ustalaniu wymiaru urlopu wypoczynkowego czy dodatków do pensji.

Inne niebezpieczeństwa

W skrajnych przypadkach osoby podejmujące pracę na czarno padają ofiarami zorganizowanych grup przestępczych – są przetrzymywane i zmuszane do niewolniczej pracy praktycznie bez wynagrodzenia.

Jak legalnie pracować za granicą?

Jeśli decydujesz się na podjęcie zatrudnienia za granicą, zadbaj o to, by było ono legalne. Oto o czym trzeba pamiętać:

  • Sprawdź, jakie są warunki zatrudniania Polaków w danym kraju. Najłatwiej o legalną prace w krajach Unii Europejskiej, ale jako obywatele UE mamy też pewne przywileje w innych państwach wynikające z umów międzynarodowych.
    Więcej informacji znajdziesz tutaj: Praca za granicą – jak szukać i gdzie warto wyjechać >>
  • Dowiedz się, jakich formalności należy dopełnić.
  • Zbierz jak najwięcej informacji o przepisach dotyczących zatrudnienia: minimalne wynagrodzenie, prawo do urlopu, ubezpieczenia obowiązkowe i dobrowolne.
    Pamiętaj, że niezgodne z prawem jest różnicowanie zapisów w umowie w zależności od obywatelstwa czy narodowości pracownika.
  • Zawsze podpisuj umowę przed podjęciem pracy – nie daj się przekonać do tego, że na wypełnianie papierów jeszcze przyjdzie czas.
  • Nigdy nie oddawaj potencjalnemu pracodawcy swojego paszportu lub dowodu osobistego – do sporządzenia umowy wystarczy okazanie dokumentów i wykonanie ich kopii.
  • Decydując się na skorzystanie z usług agencji pracy, sprawdź jej wiarygodność.

Decydując się na wyjazd do pracy za granicę warto pamiętać, że jako obywatele Unii Europejskiej mamy prawo do legalnego zatrudnienia w innych państwach i to w każdej branży. Nie warto dać się przekonać do pracy na czarno, choćby miała być to praca w pubie w Irlandii czy sezonowa praca w Holandii w gospodarstwie rolniczym. Nawet, jeśli obiecywana stawka jest wyższa, nie zrekompensuje ona ryzyka, jakie podejmujemy.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Anna Pawłowska Anna Pawłowska [+ info]

Z wykształcenia - kulturoznawczyni, z zawodu – kobieta pisząca. Prywatnie -wielbicielka nowych miejsc, nowych smaków i nowych wyzwań. Miłośniczka literatury non-fiction, rosyjskich kryminałów i militariów.

Zobacz również