Jaka będzie Twoja emerytura?

74% Polaków twierdzi, że emerytura nie wystarczy im na godne życie, ale tylko 47% rodaków zna jej prognozowaną wysokość. Jak obliczyć swoją emeryturę?

Jaka będzie Twoja emerytura?

74% Polaków w wieku 25 – 45 lat uważa, że emerytura wypłacana przez ZUS nie wystarczy im na godne życie. Jednocześnie tylko 47% rodaków zna prognozowaną przez ZUS wysokość należnego im świadczenia. Takie dane zebrał w 2016 roku zespół TNS Polska w opracowaniu pt.: Skłonność Polaków do dodatkowego oszczędzania na emeryturę – mit czy rzeczywistość?

Badanie pokazało również, że choć niewiele wiemy o własnym przyszłym budżecie, to mamy optymistyczne plany dotyczące spędzania wolnego czasu. Tylko 1% z nas zamierza „biedować”. Reszta chce poświęcać czas rodzinie, odpoczywać i zajmować się własnym hobby. Czy wystarczy na to funduszy? Sprawdźmy!

Dwie grupy przyszłych emerytów

Dla ustalenia prawa do emerytury prawo klasyfikuje przyszłych świadczeniobiorców na dwie grupy:

  • urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku (emerytura ustalana na starych zasadach),
  • urodzonych po 31 grudnia 1948 roku (emerytura na nowych zasadach).

Można też wyodrębnić trzecią grupę emerytów, czyli osoby, które urodziły się po 31 grudnia 1948 roku, ale ukończyły wiek uprawniający do emerytury pomiędzy 2009 a 2014 rokiem. Dla nich ustalono zasady mieszane.

Stare zasady ustalania emerytury

Emerytura obowiązująca w przypadku osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku (na starych zasadach) przysługuje:

  • kobietom, które ukończyły 60 lat i legitymują się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze co najmniej 20 lat,
  • mężczyznom, którzy ukończyli od 65 lat do 65 lat i 4 miesięcy i legitymują się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze co najmniej 25 lat.

Wyjątek stanowi sytuacja, w której emerytura należna jest osobie uprawnionej ze względu na osiągnięty wiek emerytalny i podlegającej ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym – w miejsce pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy.

Warunki przejścia tych osób na emeryturę zostały określone w art. 27, 27a lub 28 ustawy emerytalnej. Sposób obliczania ich świadczenia został wskazany w art. 53 tej ustawy.

Osoby, które spełniają warunek wieku emerytalnego, ale nie legitymują się 20 lub 25 – letnim stażem pracy mogą przejść na emeryturę, jeśli udowodnią 15 lat (w przypadku kobiet) lub 20 lat (w przypadku mężczyzn) okresu składkowego i nieskładkowego. W tym przypadku należy uwzględnić, że zbyt niskie świadczenia przyznawane na tak preferencyjnych warunkach nie będą podwyższane do kwoty najniższej emerytury.

Kalkulator emerytalny ZUS

Dla tych osób, które nie chcą przechodzić przez żmudny proces obliczeń emerytury na starych zasadach, ZUS przygotował ułatwienie. Należy odwiedzić stronę kalkulator emerytalny ZUS-u, wpisać niezbędne dane i w ten sposób poznać wysokość swojej prognozowanej emerytury.

Okres, z którego obliczana jest emerytura na starych zasadach

Przyszły emeryt może wybrać okres, na podstawie którego obliczana będzie wysokość świadczenia, wskazując:

  • kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez ubezpieczonego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie

lub

  • 20 lat kalendarzowych dowolnie wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Ustawa emerytalna (art. 15) przewiduje również rozwiązanie w przypadku, gdy nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury – wówczas za podstawę przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.

Warto też wiedzieć, że przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury dolicza się również inne składniki przysługujące ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym, tj. m.in. kwoty wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku, świadczenia lub dodatku wyrównawczego, a także zasiłków dla bezrobotnych, aczkolwiek z ograniczeniem określonym w ust. 3A ustawy emerytalnej.

Jak obliczyć emeryturę na starych zasadach?

Emerytura składa się z dwóch części:

  1. socjalnej – stanowiącej 24% kwoty bazowej obowiązującej w dacie zgłoszenia wniosku o emeryturę lub powstania prawa do tego świadczenia (np. dla zgłaszających wniosek w 2017 roku – 3 536,87 zł)
  2. stażowej – stanowiącej:
  • po 1,3% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów składkowych,
  • po 0,7% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów nieskładkowych.

Wykaz kwot bazowych od 1999 roku:

  • Od 1 czerwca 1999 r.  1 327,44 zł
  • Od 1 czerwca 2000 r.  1 540,20 zł
  • Od 1 czerwca 2001 r.  1 683,27 zł
  • Od 1 czerwca 2002 r.  1 775,89 zł
  • Od 1 marca 2003 r.   1 862,62 zł
  • Od 1 marca 2004 r.    1 829,24 zł
  • Od 1 marca 2005 r.    1 903,03 zł
  • Od 1 marca 2006 r.    1 977,20 zł
  • Od 1 marca 2007 r.    2 059,92 zł
  • Od 1 marca 2008 r.    2 275,37 zł
  • Od 1 marca 2009 r.    2 578,26 zł
  • Od 1 marca 2010 r.    2 716,71 zł
  • Od 1 marca 2011 r.    2 822,66 zł
  • Od 1 marca 2012 r.    2 974,69 zł
  • Od 1 marca 2013 r.    3 080,84 zł
  • Od 1 marca 2014 r.    3 191,93 zł
  • Od 1 marca 2015 r.    3 308,33 zł
  • Od 1 marca 2016 r.    3 408,62 zł
  • Od 1 marca 2017 r.    3 536,87 zł

Wyliczenie emerytury:

W pierwszej kolejności należy zsumować podstawy wymiaru składek i wszystkie uwzględniane przez ZUS kwoty w każdym roku kalendarzowym należącym do wybranego do obliczeń okresu.

Każdą z uzyskanych sum dzieli się przez kwotę przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy, wyrażając wynik w procentach, z zaokrągleniem do setnych części. Wartości te można znaleźć na stronie ZUS przeciętne wynagrodzenie w latach 1950 – 2014.

Z uzyskanych w ten sposób procentowych wyników wyciąga się arytmetyczną średnią, przy zastrzeżeniu, że średnia będzie podlegać ograniczeniu do 250%.

Kwotę bazową obowiązującą w roku składania wniosku o ustalenie praw emerytalnych lub powstania prawa do emerytury mnoży się przez otrzymaną wcześniej (i ograniczoną w razie potrzeby do 250%) średnią wyrażoną w procentach.

W przypadku przejścia na emeryturę osoby przebywającej na rencie z tytułu niezdolności do pracy, może ona utrzymać podstawę wymiaru renty po zrewaloryzowaniu i wszystkich kolejnych waloryzacjach lub naliczyć na nowo podstawę wymiaru emerytury.

Emerytura na nowych zasadach

Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku, w zależności od tego, w którym roku się urodziły, mogą przejść na emeryturę po ukończeniu:

  • od 60 do 67 lat – w przypadku kobiet,
  • od 65 do 67 lat – w przypadku mężczyzn.

Od 1 października 2017 roku natomiast, wejdą nowe przepisy, według których na emeryturę będą mogły przechodzić:

  • kobiety po ukończeniu 60 roku życia i przepracowaniu 20 lat,
  • mężczyźni po ukończeniu 65 roku życia i przepracowaniu 25 lat.

Jak obliczyć emeryturę na nowych zasadach?

Aby obliczyć emeryturę na nowych zasadach należy ustalić:

  • podstawę obliczenia emerytury, czyli kwotę zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne zaewidencjonowanych na indywidualnym koncie składkowym do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego wypłacana będzie emerytura oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego,
  • średnie dalsze trwanie życia, które ustalane jest wspólnie dla mężczyzn i kobiet i wyrażane w miesiącach w oparciu o tablice trwania życia, ogłaszane w formie komunikatu przez prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej “Monitor Polski” corocznie w terminie do dnia 31 marca.

Na stronie ZUS udostępnione są wskaźniki waloryzacji składek na ubezpieczenie emerytalne za poszczególne lata.

Emeryturę będzie stanowić iloraz podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi, w jakim ubezpieczony przechodzi na emeryturę.

Emerytura na zasadach mieszanych

Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku, które ukończyły wiek uprawniający do przejścia na emeryturę między 2009 a 2014 rokiem oraz osoby, które nie były członkami otwartego funduszu emerytalnego albo złożyły, za pośrednictwem ZUS, wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE na dochody budżetu państwa obliczają emeryturę na zasadach mieszanych, czyli w proporcjach:

  • 2008 r. – 100% według starych zasad,
  • 2009 r. – 80% według starych zasad i 20% według nowych zasad,
  • 2010 r. – 70% według starych zasad i 30% według nowych zasad,
  • 2011 r. – 55% według starych zasad i 45% według nowych zasad,
  • 2012 r. – 35% według starych zasad i 65% według nowych zasad,
  • 2013 r. – 20% według starych zasad i 80% według nowych zasad,
  • 2014 r. – 20% według starych zasad i 80% według nowych zasad,
  • 2015 r. – 100% według nowych zasad.

Z reguł przejściowych nie mogą skorzystać osoby, które pobierały wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 46 lub 50 ustawy emerytalnej.

 

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Anna Nowak Anna Nowak [+ info]

Na łamach portali internetowych relacjonuje zmiany na rynku pracy. Z uwagą przygląda się ofertom zatrudnienia, poszukując ich mocnych i słabych stron. Sprawdza, co spędza sen z powiek HR-owców. Dostarcza inspiracji niezdecydowanym i odkrywa sposoby osiągania celów zawodowych. Jako redaktor portalu KarieraKobiety.pl wspiera aktywność zawodową i emancypację finansową kobiet. Po godzinach – amatorka zdrowej kuchni, pasjonatka fotografii i sketchnotingu.

Zobacz również