Czym są i jak policzyć odsetki ustawowe?

Odsetki ustawowe są najpowszechniejszą formą odszkodowania za zwłokę w regulowaniu należności. Czym są, jaka jest ich podstawa prawna oraz jak można obliczyć ich wysokość?

Czym są i jak policzyć odsetki ustawowe?

Podstawy prawne

Co do zasady, odsetki ustawowe przysługują zarówno przedsiębiorcom, jak i osobom fizycznym.  Ich wysokość określana jest corocznie na mocy obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości. Odsetki ustawowe mają szczególne znaczenie dla firm. Naliczając odsetki za opóźnienia, nie powstaje obowiązek wykazywania straty w roku kalendarzowym. Odbija się to bezpośrednio na wynikach finansowych, ponieważ wykazywana jest większa płynność.

Zasady naliczania odsetek ustawowych określone są w trzech aktach prawnych:

  1. Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 roku
  2. Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych
  3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa

Z powyższych regulacji wynikają rodzaje odsetek ustawowych, które można naliczać. Można zatem wyróżnić: odsetki ustawowe, odsetki skarbowe, odsetki ustawowe za opóźnienie i odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Odsetki skarbowe są naliczane przez Urząd Skarbowy za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Mowa tutaj o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych oraz innych rozliczeniach publicznoprawnych (tj. między osobami i firmami prywatnymi, a Skarbem Państwa). Ustawowa wysokość w 2017 roku wynosi 8%.

Osoby fizyczne i prywatne firmy mają prawo naliczać pozostałe z wymienionych rodzajów odsetek. Różnią się od siebie głównie wysokością, zatem warto mieć świadomość, z jakich form możemy skorzystać.

Odsetki ustawowe można naliczać za wszystkie przeterminowane należności. Dotyczy to głównie wystawionych faktur, również bez VAT oraz rachunków. W praktyce oznacza to tyle, że przywilej ten przysługuje wszystkim przedsiębiorcom, niezależnie od przyjętej przez nich formy rozliczeń z Urzędem Skarbowym. Ich wysokość w 2017 roku wynosi 5%.

Osobną kwestią są odsetki ustawowe przy transakcjach handlowych. Kiedy można je naliczać i jak to robić, określono w przytoczonej wyżej ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Przedsiębiorca może żądać zapłaty odsetek wyłącznie w przypadku spełnienia dwóch warunków: sam wywiązał się ze wszystkich zobowiązań wobec dłużnika oraz jeżeli nie otrzymał w terminie należnej zapłaty. Wyjątek stanowią transakcje z publicznymi organami administracji państwowej. Do takiej sytuacji mają zastosowanie inne przepisy. Odsetki w transakcjach handlowych w 2017 roku wynoszą 9,5%.

Jak policzyć odsetki ustawowe?

Odsetki ustawowe można policzyć na 2 sposoby – samemu lub skorzystać z internetowego przelicznika. Kalkulator odsetek ustawowych wyeliminuje konieczność ręcznego liczenia, dzięki czemu unikniemy błędów. Szereg takich narzędzi jest dostępnych online, m.in. na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.

Link: http://www.finanse.mf.gov.pl/pl/pp/kalkulatory/kalkulator-odsetek-ustawowych

Zamieszczony kalkulator odsetek ustawowych przelicza odsetki od należności wg stawek przewidzianych dla odsetek kapitałowych, za opóźnienie, za opóźnienie w transakcjach handlowych, a także stawek innych, niż wynikających z przepisów prawa.

Chcąc policzyć odsetki ustawowe ręcznie, należy zastosować następujący wzór:

Kwota zaległości * liczba dni zwłoki * stawka procentowa / liczba dni w roku

W praktyce wygląda to następująco. Załóżmy, że nie została opłacona faktura na 1000 zł. Zaległość wynosi już 15 dni. Mając na uwadze, że jest to transakcja handlowa, przyjmujemy stawkę 9,5%. Zatem: 1000 zł * 15 dni * 9,5% / 365 = 3,90 zł.

Wiedząc o tym, czym są odsetki ustawowe oraz posiadając rozeznanie o występujących ich formach, można z łatwością zabezpieczyć swoje interesy. Wprawdzie kwoty, jakich można się domagać w przypadku przeterminowanych należności, nie są wielkie. Jednak ich naliczanie z pewnością podziała motywująco na część dłużników. Kalkulator odsetek ustawowych z kolei pozwoli nam bez problemu ustalić ich wysokość, co pozwoli uniknąć błędów obliczeniowych.

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Michał Nielub Michał Nielub [+ info]

Z wykształcenia marketingowiec, z doświadczenia przedsiębiorca. Prowadzi własną firmę B&M Outsources, poza tym wspiera projekty inwestycyjne m.in. producenta mebli dla statków, hoteli, biur oraz gastronomii. Od 2014 roku jako wiceprezes zarządza Stowarzyszeniem Kreacje Innowacje, zajmującego się rozwojem przedsiębiorczości oraz kultury. Funkcję wiceprezesa pełni również w Stowarzyszeniu Pasażerów Kolejowych Siemianice. Poza pasjami biznesowymi, prywatnie podróżnik i stały bywalec festiwali, na które zabiera zarówno żonę oraz o ile okoliczności pozwalają - również dzieci. Ulubione miejsca? Kaszuby, Kraków oraz Toskania.

Zobacz również