Automatyczna skrzynia biegów, czyli jak jeździć automatem

Automatyczna skrzynia biegów wymaga specjalnego traktowania. Chociaż jest wygodna, to jednak należy przestrzegać podstawowych zasad, by jej nie uszkodzić.

Automatyczna skrzynia biegów, czyli jak jeździć automatem
Automatyczna skrzynia biegów to wizytówka nowoczesnego auta.

Automatyczna skrzynia biegów zapewnia komfort i wygodę podczas jazdy. Należy jednak przestrzegać podstawowych zasad jej użytkowania, by nie doprowadzić do uszkodzenia. Jej naprawa jest bardziej kosztowna niż w przypadku mechanicznej skrzynki biegów. Wynika to ze skomplikowanej konstrukcji, zawierającej wiele elementów, których w manualnym odpowiedniku nie ma.

Skrzynia automatyczna – opis podstawowych funkcji

Automatyczna skrzynia biegów posiada co do zasady cztery funkcje. Są to:

  1. pozycja parkingowa P,
  2. bieg wsteczny R,
  3. pozycja neutralna N,
  4. pozycję D służąca do jazdy.

Niektóre są wyposażone w dodatkowe blokady 1, 2 oraz 3:

  • Pozycja 1 blokuje zmianę biegów do pierwszego przełożenia i znajduje zastosowanie np. podczas wyjeżdżania z błota lub podjazdu pod górkę z dużym obciążeniem.
  • Pozycja 2 blokuje zmianę biegów do drugiego przełożenia i głównie służy do jazdy z dużym obciążeniem.
  • Pozycja 3 pozwala na zmianę biegów do trzeciego przełożenia i najczęściej stosuje się ją do np. jazdy po górzystym terenie lub po zatłoczonym mieście.

Automatyczna skrzynia biegów a programy specjalne

Producenci stosują również programy specjalne, znajdujące zastosowanie w różnych okolicznościach. Niektóre pojazdy mają dodatkowo funkcję S, która przełącza auto na tryb sportowy. Dodatkowo mogą wystąpić np. pozycja W do zimowej jazdy lub pozycja E, której celem jest przełączenie na ekonomiczny tryb jazdy.

Oznaczenia mogą się różnić w zależności od marki i modelu samochodu. Wykorzystywane są do rozmaitych funkcji, np. blokowania jazdy na wysokich lub niskich obrotach.

Dowiedz się więcej: Oszczędna jazda samochodem – 7 złotych zasad >>

Zautomatyzowana skrzynia biegów to nie skrzynia automatyczna

Na rynku dostępne są pojazdy ze zautomatyzowaną skrzynią biegów. Jej konstrukcja składa się z tradycyjnej „suchej” skrzyni biegów. Zmiana biegów dokonywana jest przez zaprogramowany komputer. Są one mniej trwałe, niż pełne automaty, zaś do uszkodzeń może dojść nawet przy poprawnym użytkowaniu.

Do najczęstszych powodów uszkodzeń zalicza się np. podjeżdżanie pod górkę z dużym obciążeniem. Komputer w takiej sytuacji ustawia jak najniższy bieg, zaś podjazd odbywa się na półsprzęgle, co w konsekwencji doprowadzi do uszkodzenia tego elementu.

Jak jeździć automatem?

Znamy już opis podstawowych funkcji oraz korzyści, jakie daje automatyczna skrzynia biegów. Istnieją podstawowe zasady, których przestrzeganie pozwoli uniknąć nam bardzo kosztownej naprawy mogącej wynosić od kilkuset złotych do nawet kilkudziesięciu złotych. Kluczową kwestią jest dbałość o prawidłowe korzystanie z dostępnych pozycji.

Pozycja P, czyli prawidłowe parkowanie

Jak zostało wspomniane powyżej, jest to pozycja parkingowa. Jej użycie powoduje zablokowanie tylnych kół, dzięki którym pozostawiony pojazd nie zmieni swojego miejsca. Należy pamiętać o tym, by to położenie wybierać wyłącznie po całkowitym zatrzymaniu pojazdu.

W przeciwnym razie toczące się auto może doprowadzić do wyłamania blokady, co w konsekwencji uszkodzi całą skrzynię automatyczną. Co istotne, ta pozycja uniemożliwia również uruchomienie silnika, dopóki lewarek nie będzie w położeniu N.

Pozycja N – pozycja neutralna

Jest to pozycja neutralna, zazwyczaj jako przejściowa między „R” a „D”. Odpowiednikiem w manualnej skrzyni biegów jest bieg jałowy. W tym położeniu nie jest przekazywane napęd na koła. Nie są blokowane również tylne koła, dzięki czemu samochód można np. przetoczyć w inne miejsce.

Pozycja D – używany do jazdy

Tę pozycję włączamy po całkowitym zatrzymaniu pojazdu. Aby uniknąć uszkodzeń podczas jest używania, należy pamiętać, by podczas np. postoju na światłach nie przełączać na pozycje „N” oraz „P”. Może to doprowadzić do nadmiernego zużycia sprzęgieł odpowiedzialnych za zmianę biegów. Zaleca się trzymanie wciśniętego hamulca aż do momentu ponownego ruszenia.

Pozycja R – bieg wsteczny

Podstawową zasadą jest jego włączenie w przypadku całkowicie nieruchomego pojazdu. W niektórych pojazdach załącza się z wyraźnym opóźnieniem, które postępuje wraz ze stopnia zużycia. W tym położeniu samochód można zgasić, jednak niemożliwe jest wyjęcie kluczyka ze stacyjki.

Automatyczna skrzynia biegów a holowanie

Warto zwrócić uwagę na fakt, w jaki sposób należy holować auto ze skrzynią automatyczną. Pomimo tego, że pozycja N nie powoduje przekazywania napędu na koła i nie blokuje tylnych kół, nie zaleca się tu holowania. Jest to dopuszczalne działanie, jednak tylko na kilkaset metrów oraz przy niewielkiej prędkości 20 km/h maksymalnie.

W przeciwnym razie możemy doprowadzić do przegrzania się oleju i przyspieszonego zużycia przekładni. Za ogólną zasadę można przyjąć, że samochodu z automatyczną skrzynią biegów się nie holuje, tylko przewozi na lawecie.

Dowiedz się więcej: Bezpieczne holowanie auta – poradnik >>

Płynna jazda automatem

Równie istotną kwestią jest zachowanie płynności jazdy. Ruszanie z wciśniętym w podłogę pedałem gazu jest niewskazane. W praktyce takie przyspieszanie powoduje zjawisko, nazywane kickdown, czyli redukcję biegów. Może dojść również do szarpnięć, które negatywnie odbijają się na całym mechanizmie.

Skrzynia automatyczna – rodzaje

Jak jeździć automatem to jedna kwestia. Warto mieć jeszcze wiedzę na temat istniejących rodzajów. Wyróżniamy zasadniczo trzy typy:

  1. Klasyczna automatyczna skrzynia biegów – skrzynie tego typu pracują miękko. Rzadko również się psują. Do największych wad należy zaliczyć gorsze osiągi oraz wyższe spalanie, niż w przypadku ich manualnych odpowiedników.
  2. Skrzynia dwusprzęgłowa (DSG, power shift) – w praktyce to tak naprawdę dwie skrzynie biegów. Zaleta takiego rozwiązania wynika z faktu, że gdy jedna przekazuje napęd na koła, druga już czeka z włączonym kolejnym przełożeniem. Zmiana biegów następuje szybciej, niż robiłby to doświadczony kierowca w manualnym odpowiedniku. Do wad należy zaliczyć wysokie koszty zakupu oraz ewentualnych napraw.
  3. CVT czyli skrzynia bezstopniowa – zaletą tych konstrukcji jest płynna praca. Największą wadą są koszty ewentualnych napraw, których wymaga nie tylko sam układ zmiany biegów, ale cały samochód. Są również mniej trwałe od pozostałych typów.

Automatyczna skrzynia biegów – obsługa i naprawy

Podstawową kwestią jest regularna wymiana oleju – nawet, jeżeli producent twierdzi, że jest to niepotrzebne. Praktyka wskazuje, że automatyczna skrzynia biegów zużywa znaczne szybciej olej niż jej manualne odpowiedniki. Wymiany należy dokonywać po 60-90 tys. kilometrów. Koszt takiej czynności jest większy niż w przypadku mechanicznych układów, gdyż wymaga to często zdjęcia całej miski olejowej.

Ewentualnych napraw warto dokonywać w wyspecjalizowanych warsztatach samochodowych, które mają ugruntowaną opinię na rynku. Nie zaleca się korzystania z usług autoryzowanych serwisów, ponieważ rzadko kiedy są w stanie poprawnie dokonać naprawy. Jest ona naprawdę skomplikowana, zaś każdy, nawet najmniejszy błąd, może skutkować uszkodzeniem przekładni. W konsekwencji, dalsze usuwanie powstałej usterki może okazać się nieopłacalne.

Automatyczna skrzynia biegów zapewnia wysoki komfort jazdy. Zwykle kierowcy, którzy raz jeździli automatem, już nie wracają do manualnych odpowiedników. Skrzynia automatyczna wymaga jednak wiedzy o tym, jak poprawnie z niej korzystać, by nie doprowadzić do uszkodzenia. Przy zakupie warto również zwrócić uwagę na jej stan. Poprawnie działająca skrzynia nie szarpie przy zmianie biegów. Jeżeli stwierdzimy takie objawy – najprawdopodobniej świadczy to o złym stanie technicznym oraz rychłej kosztownej naprawie.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

 
  • O autorze
  • Ostatnie artykuły
Michał Nielub Michał Nielub [+ info]

Z wykształcenia marketingowiec, z doświadczenia przedsiębiorca. Prowadzi własną firmę B&M Outsources, poza tym wspiera projekty inwestycyjne m.in. producenta mebli dla statków, hoteli, biur oraz gastronomii. Od 2014 roku jako wiceprezes zarządza Stowarzyszeniem Kreacje Innowacje, zajmującego się rozwojem przedsiębiorczości oraz kultury. Funkcję wiceprezesa pełni również w Stowarzyszeniu Pasażerów Kolejowych Siemianice. Poza pasjami biznesowymi, prywatnie podróżnik i stały bywalec festiwali, na które zabiera zarówno żonę oraz o ile okoliczności pozwalają - również dzieci. Ulubione miejsca? Kaszuby, Kraków oraz Toskania.

Zobacz również